زخم پنهان بر پیکره افغانستان؛ اختلالات روانی گریبان جامعه را گرفته است
-
زخم پنهان بر پیکره افغانستان؛ اختلالات روانی گریبان جامعه را گرفته است
اختلالات روانی و مشکلات عصبی از جمله پیامدهایی است که در سالهای گذشته، همزمان با جنگها و ناامنیهای چند دهه اخیر، زندگی شمار زیادی از شهروندان افغانستان را تحت تأثیر قرار داده و و توجه به درمان را ضرورت بخشیده است.
به گزارش فیض احمد محمدی خبرنگار رادیو دری، جنگ، فقر، بیکاری، مشکلات اقتصادی، نابسامانیهای اجتماعی، مهاجرت، از دست دادن اعضای خانواده و قرار گرفتن در معرض رویدادهای آسیب زا اختلالات روانی را در جامعه افغانستان گسترش داده است.
در تازهترین اقدام، شماری از بیماران روانی صحتیابشده از مرکز نگهداری بیماران جمعیت هلال احمر افغانی در زون غرب، پس از سپری کردن دوره درمان، به خانوادههایشان تحویل شدند.
به گفته مسؤولان، این بیماران از ولایتهای مختلف کشور به این مرکز منتقل شده و برخی از آنان برای دو تا پنج سال تحت مراقبت و درمان بودهاند.
هریک از این افراد پس از بهبودی همراه با دریافت پنج هزار افغانی هزینه سفر، به خانوادههایشان سپرده شدهاند تا زندگی دوباره را در کنار نزدیکان خود آغاز کنند.
مسؤولان جمعیت هلال احمر افغانی در زون غرب میگویند تمام خدمات درمانی و مراقبتی برای بیماران در این مرکز بهصورت رایگان ارائه میشود.
آنان در عین حال از خانوادهها و پزشکان میخواهند با بیماران روانی با احترام و حوصله برخورد کرده و پس از ترخیص نیز از آنان حمایت کنند.
وحید نورزاد روان شناس در هرات در این باره به رادیو دری گفت: فشارهای اقتصادی و اجتماعی ضعیت را برای بسیاری از خانوادهها دشوارتر کرده است؛ فقر، بیکاری، مشکلات معیشتی، مهاجرت و بازگشت اجباری یا ناخواسته مهاجران، فروپاشی روابط خانوادگی و محدود بودن دسترسی به خدمات تخصصی سلامت روان، از جمله عواملی است که میتواند فشار روانی بر افراد را افزایش دهد.
نورزاد همچنین میگوید: پرداختن به مشکلات روانی نباید تنها به زمان بروز بیماری و انتقال فرد به مراکز درمانی محدود شود؛ بلکه پیشگیری، تشخیص زودهنگام، مشاوره روانشناختی، حمایت خانوادگی و ایجاد محیط مناسب برای بازگشت بیماران به جامعه نیز باید بخشی از برنامههای اساسی در این زمینه باشد.
هرچند در سالهای اخیر اقداماتی برای درمان و نگهداری بیماران روانی انجام شده و فعالیت مراکزی مانند مرکز نگهداری بیماران جمعیت هلال احمر افغانی در زون غرب، فرصت درمان را برای شماری از بیماران فراهم کرده است، اما کارشناسان این اقدامات را برای پاسخگویی به گستردگی مشکلات روانی در کشور کافی نمیدانند.
به باور وحید نورزاد، نیاز است خدمات سلامت روان از مراکز محدود تخصصی فراتر رفته و در مراکز صحی، بیمارستانها و حتی سطح جامعه گسترش یابد.
همچنین افزایش شمار روانشناسان و روانپزشکان، آموزش کارکنان صحی، ارائه خدمات مشاورهای و ایجاد برنامههای حمایتی برای خانوادههای بیماران میتواند در شناسایی و درمان زودهنگام اختلالات روانی مؤثر باشد.
در همین حال، آگاهیدهی عمومی نیز اهمیت ویژه دارد؛ زیرا هنوز در بخشهایی از جامعه، بیماریهای روانی با نگاه منفی و انگ اجتماعی همراه است و همین مسئله سبب میشود شماری از خانوادهها در مراجعه به مراکز درمانی تأخیر یا بیماران را از دریافت کمک تخصصی محروم کنند.
مسؤولان میگویند هم اکنون هزار و ۱۶۴ بیمار روانی، شامل زنان، مردان و کودکان، در مرکز نگهداری بیماران زون غرب تحت مراقبت و درمان قرار دارند؛ آماری که نشاندهنده نیاز جدی به توسعه ظرفیتهای درمانی و حمایتی در این بخش است.
تجربه دههها جنگ و بحران در افغانستان نشان داده است که بازسازی کشور تنها به ساخت جاده، ساختمان و زیرساختهای اقتصادی محدود نمیشود؛ بلکه سلامت روان مردم نیز بخشی اساسی از روند بازسازی اجتماعی است. توجه جدیتر به پیشگیری، درمان و توانبخشی بیماران روانی میتواند زمینه بازگشت آنان به زندگی عادی را فراهم کرده و از عمیقتر شدن پیامدهای روانی بحرانهای گذشته و مشکلات امروز جلوگیری کند.