مرزنشینان؛ گرفتار میان بستهشدن مرزها و دشواریهای معیشتی
مرزها تنها خطوطی روی نقشه نیستند بلکه برای هزاران خانوادهای که در مناطق مرزی افغانستان زندگی میکنند، مرز بخشی از زندگی روزمره، اقتصاد و معیشت است.
به گزارش فیض احمد محمدی خبرنگار رادیو دری، با بستهشدن گذرگاههای مرزی، نخستین کسانی که پیامدهای آن را احساس میکنند باشندگان مناطق مرزیاند؛ مردمی که بخشی از درآمدشان به تجارت، ترانزیت، حملونقل، دادوستدهای مرزی و فعالیتهای وابسته به رفتوآمد در گذرگاهها پیوند دارد.
افزایش قیمت کالاهای اساسی، کاهش فرصتهای کاری و محدودشدن فعالیتهای تجاری میتواند فشار اقتصادی بیشتری بر خانوادههای مرزنشین وارد کند.
عبدالخالق حقانی، کارشناس مسائل سیاسی و اقتصادی در هرات، میگوید برای کاهش آسیبپذیری مردم در برابر بستهشدن مرزها، باید فرصتهای کاری و اقتصادی بدیل برای مرزنشینان ایجاد شود.
او تأکید میکند که در کنار تلاش برای حل اختلافات با کشورهای همسایه و جلوگیری از بستهشدن گذرگاهها، لازم است برای مردم مناطق مرزی زمینههای پایدار اشتغال فراهم شود تا معیشت آنان تنها به باز بودن مرز وابسته نباشد. در واقع، توجه به مرزنشینان تنها یک موضوع اقتصادی نیست؛ بلکه میتواند بخشی از سیاست مدیریت و تحکیم مرزهای کشور نیز باشد.
ایجاد بازارهای محلی، توسعه کشاورزی و دامداری، حمایت از کسبوکارهای کوچک، ایجاد مراکز تولیدی و فراهمکردن زمینه اشتغال جوانان در مناطق مرزی، از جمله اقداماتی است که میتواند اقتصاد این منطقه را تقویت کند.
از سوی دیگر، ایجاد زیرساختهای مناسب در مناطق مرزی، از جمله راهها، مراکز صحی، مکاتب، بازارها و خدمات عمومی، میتواند سبب شود که باشندگان این مناطق از امکانات بیشتری برخوردار شوند و پیوند اقتصادی و اجتماعی آنان با محل زندگیشان تقویت شود.
حقانی همچنین بر اهمیت گفتوگو با کشورهای همسایه تأکید دارد؛ گفتوگویی که هدف آن، حل اختلافات مرزی، جلوگیری از بستهشدن ناگهانی گذرگاهها و تأمین منافع مردم دو سوی مرز باشد.
در کنار روابط دیپلماتیک و اقتصادی، تحکیم مرزها نیز اهمیت دارد؛ اما مرز مستحکم تنها با تأسیسات و نیروهای مرزی معنا پیدا نمیکند. توسعه اقتصادی و اجتماعی مناطق مرزی و فراهمکردن زندگی مناسب برای باشندگان این مناطق نیز میتواند در ثبات و پایداری مرزها نقش داشته باشد.
این کارشناس افغان تاکید کرد ، افغانستان از نظر اقتصادی به تجارت با کشورهای همسایه وابسته است و به همین دلیل، بستهشدن گذرگاههای مرزی میتواند پیامدهای آن را فراتر از مناطق مرزی گسترش دهد و بر قیمت کالاها و وضعیت بازار در سایر مناطق کشور نیز اثر بگذارد.
حقانی همچنین تصریح کرد: ایجاد روابط پایدار تجاری با همسایگان، حل اختلافات از راه گفتوگو، تقویت تولید داخلی و فراهمکردن فرصتهای شغلی در مناطق مرزی، میتواند هم به بهبود وضعیت معیشتی مرزنشینان کمک کند و هم اقتصاد این منطقه را در برابر بحرانهای ناشی از بستهشدن مرزها مقاومتر سازد.
در نهایت، مرزنشینان نباید تنها زمانی مورد توجه قرار گیرند که یک گذرگاه بسته میشود یا یک بحران مرزی به وجود میآید؛ بلکه توجه پایدار به زندگی، اقتصاد و آینده آنان میتواند بخشی از برنامه درازمدت مدیریت مرزها و توسعه افغانستان باشد.
