تاکید عشق آباد بر گسترش رابطه با تهران

"حسین امیر عبداللهیان" وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران و "رشید مرداف" وزیر امور خارجه ترکمنستان در گفتگوی تلفنی، درباره همکاری های دو جانبه و همچنین تحولات منطقه ای تبادل نظر کردند.

"رشید مرداف" وزیر امور خارجه ترکمنستان در این گفتگو با اشاره به توافق دو کشور برای برگزاری کمیسیون مشترک همکاری های اقتصادی در اوایل سال آینده میلادی گفت: کشورش برای گسترش روابط با ایران هیچ محدودیتی ندارد. وزیر امور خارجه ترکمنستان همچنین همکاری های دو کشور در مجامع بین المللی از جمله سازمان همکاری اقتصادی (اکو) و سازمان همکاری اسلامی را مهم ارزیابی کرد. رشید مرداف همچنین با محکوم کردن دوباره حادثه تروریستی در حرم شاهچراغ، آمادگی کشورش را برای همکاری با جمهوری اسلامی ایران در زمینه مبارزه با تروریسم در چارچوب قواعد و قوانین بین المللی اعلام کرد. وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز در گفتگو با همتای ترکمنستانی خود ضمن تبریک سالروز اعلام بی طرفی این کشور در سازمان ملل، با تاکید برگسترش همکاری های تهران و عشق آباد در حوزه های مختلف، موضوعات حمل و نقل و ترانزیت و انتقال گاز ترکمنستان از مسیرهای جمهوری اسلامی ایران را مهم ارزیابی کرد.

موضوع همکاری های ترانزیتی ایران و ترکمنستان و بهره برداری این کشور آسیای مرکزی از مسیرهای ارتباطی ایران، بدون شک از مهمترین بخش از همکاری های دو جانبه و چند جانبه ایران با ترکمنستان و دیگر جمهوری های آسیای مرکزی را شامل می شود. با توجه به این که پنج جمهوری آسیای مرکزی شامل ترکمنستان، تاجیکستان، قزاقستان، ازبکستان و قرقیزستان در خشکی محصور هستند و به آب های آزاد بین المللی راه ندارند، اخیرا" با کمک و مساعدت ایران توانسته اند، دسترسی خود را به آب های گرم و آزاد بین المللی برقرار کنند.

واقعیت آن است که ایران امن ترین و اقتصادی ترین مسیر ترانزیتی برای ارتباط جمهوری های آسیای مرکزی با آب های گرم در خلیج فارس، دریای عمان و اقیانوس هند را در اختیار این کشورها قرار می دهد. این در حالی است که پیش از این، برخی از جمهوری های آسیای مرکزی از جمله ترکمنستان و قزاقستان در این زمینه با ایران توافقنامه همکاری امضا کرده اند. ترکمنستان و قزاقستان دو کشور آسیای مرکزی هستند که به همکاری با ایران در زمینه های راه آهن و ارتباطات ریلی ابراز تمایل کرده اند.

سران ازبکستان نیز توافقنامه ای با ایران و ترکمنستان به منظور رسیدن به آب های آزاد و گرم بین المللی امضا کرده اند. در عین حال، تاجیکستان و قرقیزستان نیز تفاهم نامه های همکاری در زمینه های ترانزیتی با ایران امضا و اعلام کرده اند، تمایل دارند کالاهای صادراتی و وارداتی خود را از مسیرهای ترانزیتی جاده ای و ریلی ایران صادر و وارد کنند. "قربانقلی بردی محمداف" و "قاسم ژامرت تاکایف" همچنین علاوه بر استفاده از مسیرهای جاده ای، استفاده از ظرفیت های صادراتی موجود را به منظور صادرات و واردات کالاها از این مسیرهای ترانزیتی ریلی ایران خواستار شده اند. به دلیل اهمیت این مسیر ترانزیتی، رؤسای جمهوری ترکمنستان و قزاقستان همچنین به دولت های عشق اباد و آستانه ماموریت داده اند تا با امضای موافقتنامه های جدید با ایران همکاری‌های اقتصادی موثرتری را در این مسیر ترانزیتی فراهم کنند. در همین ارتباط، "محمد خان چاکیف" مدیرکل آژانس حمل و نقل و ارتباطات ترکمنستان در تابستان سال جاری میلادی (2022) در سخنانی تاکید کرد:

«عشق آباد با تصویب 12 کنوانسیون بین المللی در زمینه حمل و نقل، سیاست همکاری گسترده در این بخش را در دستور کار قرار داده و این روند، با تصویب چهار قطعنامه توسط مجمع عمومی سازمان ملل آغاز شده است».

بدیهی است که استفاده جمهوری های آسیای مرکزی از مسیرهای ترانزیتی ایران از جمله بهترین مسیرهای پیش روی این کشورها محسوب می شود. در شرایط فعلی، سایر مسیرهای ارتباطی جمهوری های آسیای مرکزی غیراقتصادی و ناامن هستند. به همین دلیل، برقراری ارتباط با کشورهای مختلف جهان با استفاده از مسیر ترانزیتی ایران، برای جمهوری های آسیای مرکزی از اهمیت زیادی برخوردار است. در عین حال، برخی از کشورهای به ظاهر دوست جمهوری های آسیای مرکزی در تلاش هستند تا مسیرهای ترانزیتی جمهوری های آسیای مرکزی را به سمت دیگری غیر از ایران منحرف کنند که مورد علاقه و تاکید دولت مردان آمریکا، اتحادیه اروپا است. با وجود این تلاش ها، سران آسیای مرکزی به خوبی به اقتصادی بودن ، کوتاه بودن و اهمیت دسترسی به بازارهای بین المللی از مسیر ایران واقف هستند. علاوه بر حمل و نقل و ترانزیت که از جمله اولویت های سازمان همکاری اقتصادی محسوب می شود، ایران و ترکمنستان در زمینه های امور انرژی نیز همکاری های سازنده ای دارند. سوآپ گاز ترکمنستان به جمهوری آذربایجان با کمک و مساعدت ایران بخشی از همکاری های تهران و عشق آباد در همین ارتباط است.