سخنان رئیس جمهوری افغانستان در نشست ملی آب

محمد اشرف غنی رئیس جمهوری افغانستان گفت،این کشور در چارچوب معاهدات، قوانین و تدوین دستورالعمل ها، خواستاریافتن راه حل دائمی در مساله آب است.

 وی در چهارمین نشست ملی آب در کاخ ریاست جمهوری افغانستان افزود،کشورهای همسایه از ساخت سدها و مهار آب ها نباید نگران باشند،زیرا مدیریت علمی آب و تقویت آب های زیرزمینی به سود آنان نیز خواهد بود. وی، از کشورهای همسایه خواست که در ساخت سدها و شبکه های آبی افغانستان با این کشور همکاری کنند.

رئیس جمهوری افغانستان گفت؛جنگ های چند دهه گذشته به منابع آبی افغانستان آسیب رسانده و استفاده درست و علمی از منابع آبی می تواند همکاری های منطقه ای را توسعه داده و منطقه را به ثبات برساند. با تغییرات اقلیمی در همه مناطق جهان و گرمتر شدن شدن  زمین و کاهش میزان بارش به خصوص در مناطق گرم و خشک،مسئله تامین و مدیریت منابع اولویتی مهم برای همه کشورها محسوب می شود.

در سال های اخیر دستور کار اصلی وزارت آب و انرژی افغانستان بیش از مدیریت مصارف بر مدیریت منابع آبی به خصوص احداث سد بر رودخانه  هریر رود متمرکز بوده است. احداث دو سد کجکی و سلما در مسیر رودخانه هریرود در استان های هلمند و هرات در جنوب و شمال افغانستان در چارچوب این استراتژی انجام شده است. این اقدامات دولت افغانستان در حالی است که رودخانه های هریر رود و هیرمند جز منابع آبی مشترک این کشور با ایران است که دو کشور هم درباره میزان استفاده از آن اختلافاتی دارند.

طبق توافق افغانستان وایران در سال 1973،دولت کابل متعهد شده میزان حقابه ایران از رود هیرمن که در هر ثانیه ۲۶ مترمکعب آب (معادل ۸۵۰ میلیون مترمکعب در سال) است  به منطقه سیستان و دریاچه هامون ایران اختصاص پیدا  کند. البته طرف افغان پیشتر نیز متعهد شده بودند هرگز بر سر رود هیرمند کانال جدیدی احداث نکنند و از لایروبی کانال های موجود نیز بپرهیزد. در خصوص میزان استفاده از منابع آب هریر رود بین ایران و افغانستان توافقی وجود ندارد.

هریر رود نزدیک به ۵۰۰ کیلومتر را در داخل خاک افغانستان طی می کند تا به مرز ایران می رسد و بعد از آن به طول ۷۰ کیلومتر به موازات مرز ایران در سرخس به سمت ترکمنستان می رود. بخش عمده ای از آب این رود سدی را که بین ایران و ترکمنستان تحت عنوان «سد دوستی»دریازده سال پیش احداث شده است را پر می کند. با توجه به برنامه افغانستان برای ساخت سد بالا بلوک در استان فراه که سال آینده به بهره برداری می رسد،این نگرانی وجود دارد که در آینده هیچ آبی به داخل ایران و سد دوستی نخواهد رسید. در سال ١٩٩٢میلادی نماینده سازمان ملل که از دریاچه ‌هامون در ایران بازدید کرد قول داد از خشک شدن این دریاچه و تضییع حق‌ابه ایران جلوگیری کند زیرا افغانستان با منحرف کردن مسیر رودخانه سدهای متعددی روی آن ساخته که این اقدامات به خشکی ‌هامون منجر شده است.

سخنان اشرف غنی درباره لزوم مدیریت علمی منابع آبی در حالی است که افغانستان با وجود توافق با ایران در خصوص رود هیرمند نه تنها به مفادآن پایبند نبوده است بلکه با منحرف کردن مسیر رودخانه و احداث سد موجب شده تا بخش هایی از ایران که از این منبع آبی تغذیه می کنند با بحران جدی آب مواجه بشوند. طبق کنوانسیون 1997 نیویورک در مورد رودهای مشترک بین کشورها،کشور‌هایی که در مسیر یک رودخانه مشترک هستند، باید از منابع این رودخانه به شکل معقول و منصفانه استفاده کنند و همچنان این مشارکت باید در توسعه و حفاظت از منابع آب رودخانه هم وجود داشته باشد.