تاکید مقامات افغان و ازبک برگسترش مناسبات کابل – تاشکند

مشاور رئیس جمهور افغانستان که به تاشکند پایتخت ازبکستان سفر کرده است در دیدار با «عبدالعزیز کامل‌اف» وزیر امور خارجه این کشور، درباره گسترش همکاری‌های دوکشور با وی به گفت و گو نشست.

همایون قیومی سرپرست هیات اعزامی افغانستان و مشاور ارشد رئیس جمهور این کشور در مسائل زیرساخت‌ها، نیروی انسانی و فن‌آوری‌، دراین دیدار با وزیر خارجه ازبکستان به بررسی راههای اجرای توافقات حاصل از سفر زمستان گذشته کامل اف به کابل پرداخت. در این دیدارطرفین همچنین درباره همکاری‌های عملی برای اجرای طرح «نقشه‌های جاده‌ای» با هدف گسترش بیش از پیش همکاری‌های همه  جانبه دو کشور به تبادل نظر پرداختند.

نگاهی که تحرکات سیاسی مقامات افغانستان و ازبکستان نشان می دهد که اراده کابل و تاشکند بر توسعه همکاریهای دو کشور از طریق تقویت ساختارهای اقتصادی و البته مناسبات تجاری دو کشور قراردارد.

سفر ژانویه گذشته وزیر خارجۀ ازبکستان به کابل و امضای پنج توافقنامۀ همکاری‌های میان مقامات دو کشور تائیدی بر همین فرض است.

واقعیت آن است که ازبکستان از کشورهای مطرح در اسیای مرکزی است و علاوه بر دارا بودن برخی اشتراکات قومی / زبانی و فرهنگی با جامعه افغانستان و داشتن مرزهای جغرافیایی مشترک،  از توان اقتصادی مناسبی برای حضور در عرصه صنعتی / کشاورزی و نیز کمک به توسعه زیرساخت های اقتصادی افغانستان بهره مند است.  لذا به نظر می رسد  رهبران دو کشور در پی جبران پیشینه مناسبات دو کشور با توجه به زمینه های موجود همکاری و استفاده حداکثری از ظرفیتهای موجود برای ارتقای همکاریهای فی مابین هستند.

شاید نقطه عطف مناسبات افغانستان و ازبکستان را بتوان پس از سالهای سرنگونی رژیم طالبان و ایجاد دولت جدید در افغانستان دانست، جایی که روابط دو کشور ازسر گرفته شد و سفارت ازبکستان در افغانستان نیز بار دیگر فعالیت خود را در کابل از سر گرفت .عقد برخی قراردادهای همکاری با هدف احیای روابط اقتصادی و تجارتی دو کشور محصول همین دوره از مناسبات کابل و تاشکند است. قرارداد‌هایی که ناظر بر کمک ازبکستان به کابل  برای ترانزیت کالا / تامین برق مورد نیاز افغانستان کمک به صنعت حمل و نقل / جاده‌سازی و کشاورزی افغانستان بود .

نقطه عطف این همکاری نیز به اجرای پروژه‌ اتصال شبکۀ برق ازبکستان به کابل و احداث اولین راه آهن افغانستان که از شهر ترمذ ازبکستان به بندر حیرتان و شهر مزارشریف می رسد، باز میگردد. این همه اما هیچگاه با توجه به ظرفیتهای موجود همکاری در دو کشور، مطلوب مقامات دو کشور نبود.

تشکیل دولت وحدت ملی در افغانستان و حمایت تاشکند از اشرف غنی اما دور جدیدی از مناسبات دو کشور را رقم زد. تا جایی که طرف افغانستانی به  ازبکستان به دیده یک شریک استراتژیک در آسیای مرکزی می نگرد. برخورداری ازبکستان از امکان تبدیل به حلقه وصل افغانستان به چین و روسیه و دسترسی به خط آهن قزاقستان و ازبکستان، برای ارتباط مطمئن با چین وتقویت ظرفیت های مبادلاتی افغانستان با این سه کشور بر اهمیت تقویت مناسبات دو کشور افزود.

از سوی دیگر این مناسبات برای طرف ازبک نیز فرصتی بود که تحت تاثیر تحولات منطقه ای برای تاشکند فراهم شد. خروج ازبکستان از انزوای سیاسی اعلام نشده شاید مهمترین هدف تاشکند از احیای مناسبات با افغانستان بود.  

ضمن اینکه ازبکستان یکی از مسیرهای تامین تجهیزات نظامیان خارجی مستقر در افغانستان بود و همین موضوع بر ضرورتهای تقویت مناسبات دو کشور می افزود.

فعالیت برخی گروههای افراطی در افغانستان و ادامه ناامنی های این کشور نیز تنها نقطه منفی و بازدارنده در تحکیم و تقویت همکاریهای دو کشور بوده وهست. موضوعی که نه فقط  ضرورت همکاری مشترک کابل و تاشکند در مبارزه با گروه‌های تندرو افراطی و باندهای قاچاق مواد مخدر و سلاح را می طلبد بلکه در بطن خود بر تقویت همکاریهای امنیتی و اطلاعاتی افغانستان و ازبکستان تاکید دارد. اگر به این مجموعه تغییر در سیاست خارجی ازبکستان را پس از درگذشت اسلام ‌کریم اف رئیس جمهوری فقید این کشور بیافزاییم آن وقت میتوان به علت تحریک و تحرکات سیاسی مقامات کابل و تاشکند پی برد.

رویکردی که سفر هیات اعزامی افغانستان به تاشکند نشان می دهد همچنان در دستور کار مقامات دو طرف قراردارد و چشم انداز روشنی از مناسبات آتی دو طرف به دست می دهد.