همه نگاهها به اروپا برای حفظ برجام
نمایندگان اتحادیه اروپا و آژانس بینالمللی انرژی اتمی در ششمین نشست مشترک خود در وین، باردیگر بر حمایت از «برجام» تاکید کردند.
براساس بیانیه صادر شده، نماینده عالی اتحادیه اروپا بهعنوان هماهنگ کننده کمیسیون مشترک برجام، در ارتباط با ادامه اجرای این توافق در تماس نزدیک با آژانس بینالمللی انرژی اتمی خواهد بود. آژانش تاکنون 9 بار پایبندی ایران را به برجام تایید کرده است.
مواضع دولت «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا درقبال برجام، شرایط حساسی را برای این توافق مهم بینالمللی به وجود آورده است. ترامپ زمانی که 22 جدی 1396 سومین بار تعلیق تحریمهای هستهای ایران را تمدید کرد، همزمان شروطی را برای ماندن در برجام تعیین کرد و هشدار داد اگر کنگره و اروپا برای اصلاح برجام به توافق نرسند، آمریکا ازاین توافق خارج خواهد شد. گفت وگو درباره «بند غروب» در برجام و ورود مسائل موشکی و نقش منطقهای ایران به مذاکرات، ازجمله شروط ترامپ برای ماندن در توافق هستهای ایران اعلام شده است.
ضربالاجل ترامپ برای اصلاح توافق هستهای ایران تا اواسط ماه مه 2018 سبب شده است نگاهها به برجام در محافل مختلف علمی و رسانهای مورد توجه ویژه قرار گیرد. همزمان با این ضربالاجل؛ «رکس تیلرسون»، وزیر خارجه آمریکا رایزنی فشردهای با وزیران خارجه انگلیس، فرانسه و آلمان برای اصلاح برجام شروع کرده است. در رسانهها آمده است اروپا و آمریکا دراین زمینه، کارگروه کاری تشکیل دادند تا به نقطه مشترک درباره برجام برسند. اصرار آمریکا بر اصلاح برجام، با مخالفت قاطع ایران روبهرو شده است. «عباس عراقچی» معاون سیاسی وزیر خارجه ایران تصریح کرد: «برای ایران مهم نیست اروپا و آمریکا چقدر باهم کار میکنند یا کارگروه کاری تشکیل میدهند، مهم این است که برجام، توافقی قطعی و نهایی است و هیچ امکانی برای مذاکره مجدد یا اصلاح آن وجود ندارد.»(فایل صوتی 1) علاوه بر ایران؛ روسیه و چین هم بارها تاکید کردند برجام قابل بازبینی و تجدیدنظر نیست. «واسیلی نبنزیا» Vassily Nebenzya نماینده روسیه در سازمان ملل روز جمعه تاکید کرد: «توافق هستهای ایران تا اندازهای موازنه منافع و توافقها است که آن را نمیتوان تغییر داد یا اصلاح کرد.»
آمریکا به روشهای مختلف درحال تخریب فضای سازندهای است که برای اجرای کامل «برجام» ضروری است. رویکرد دولت ترامپ، به صفر رساندن مزایای اقتصادی برجام برای ایران است. تداوم این رویکرد و همراهی احتمالی اروپا با تحریمهای جدید آمریکا ضد ایران در زمینه موشکی و نقش منطقهای ایران، عملا به معنی مرگ برجام خواهد بود. تشدید فضای شرک و تردید، سیاست کنونی ترامپ است که با وجود پایبندی ایران به همه تعهدهای خود در برجام، سرمایهگذاران خارجی اشتیاقی برای حضور در ایران نداشته باشند. درچنین شرایطی؛ «حسن روحانی» رئیس جمهوری اسلامی ایران سهشنبه هفته گذشته تاکید کرد: «تا زمانی که منافع جمهوری اسلامی ایران در برجام تامین شود، در این توافق خواهد ماند و تصمیم آمریکا برای ماندن و خروج از برجام، تاثیری بر تصمیم ایران نخواهد گذاشت.»(فایل صوتی 2)
البته آنچه در سیاست اعلامی کشورهای اروپایی برآن تاکید میشود حمایت از «برجام» و حفظ آن به شکل کنونی است؛ اما همسویی احتمالی اروپا با آمریکا برای وارد کردن مسائل حاشیهای به برجام و گفت وگو درباره آنان، کمکی به حفظ برجام نخواهد کرد. گزینه دیگر این است که کشورهای اروپایی با اتخاذ سیاستی کاملا مستقل درقبال برجام، میتوانند ضمن منزوی کردن آمریکا درعرصه جهانی، با ایران خارج از اراده کاخسفید همکاری کنند و از منافع برجام منتفع شوند. درهمین زمینه؛ «دنیس چایبی» Denis Chaibi رئیس کارگروه ویژه ایران در سرویس اقدامات خارجی اتحادیه اروپا روز پنجشنبه اظهار کرد: «اگر آمریکا از برجام خارج شود و تحریمهای خود را ضد ایران دوباره اعمال کند، اتحادیه اروپا نیز ممکن است قوانینی را اجرا کند که هدف آن، محافظت از شرکتهای اروپایی خواهد بود که با ایران همکاری میکنند.»
