دور اندیشی

در این برنامه از ضرورت دور اندیشی در سبک زندگی رضوی با شما سخن می گوییم.

دوراندیشی در تعالیم اسلام از جایگاه والایی برخوردار است. قرآن مجید به پیروان خود توصیه می کند که دور اندیش باشند و فریفته منافع زودگذر دنیا نشوند ، بلکه آخرت را در نظر داشته و به گونه ای عمل کنند که در آخرت سعادتمند گردند. خداوند متعال در سوره ی شمس ، پس از آن که قضیه ی قوم ثمود و سرنوشت شوم آنان را بیان می کند ، در آیه 5 می فرماید :" وَلَا یَخَافُ عُقْبَاهَا " بدان معنا که همه ی بدبختیهایی که این قوم بدان دچار گشتند ، به خاطر آن بود که دور اندیش نبودند و از سرانجام عمل خویش بیمناک نگشتند.

از منظر امام رضا (ع)  نیز دور اندیش کسی است که تنها به نتایج دنیوی عمل وتوجه نمی کند، بلکه فراتر از آن به نتایج آخرتی عمل نیز توجه دارد و حتی آن را مقدم دانسته و می‌کوشد تا هر کاری را با توجه به منافع و آثار اخروی آن انجام دهد. ایشان می فرماید:« معاشرت و همراهی کن با سلطان و زمامدار با ترس و احتیاط و با دوستان با تواضع و فروتنی و با دشمن با احتیاط و دوراندیشی و با مردم با گشاده رویی و حسن خلق.»

زندگی اجتماعی بخش بسیار مهمی از حیات آدمی را تشکیل می دهد. انسان بسیار متکی و وابسته به اجتماع و محیط پیرامون خود می باشد و در جامعه رشد می کند؛ شخصیت می گیرد، آمال و آرزو به ذهن می سپارد و برنامه زندگی و آینده خود را با توجه به افکار و اندیشه های پیرامون خود می سازد خلاصه از جامعه بسیار تأثیر می پذیرد و در جامعه آثار و یادگارها از خود به جا می گذارد. از این رو انسان ناگزیر از فراگیری مهارتهای اجتماعی است که البته نقش بسیار مهمی هم در زندگی انسان دارند.

خاصیت زندگی اجتماعی هم همین است که سروکار انسان را به گروه و یا قشر خاصی محدود نمی کند، بلکه مسایل و مشکلاتی پیش پای آدمی می گذارد که ناگزیر انسان مجبور می شود با گروه ها و اقشار مختلفی روبه رو شود و تنها راه موفقیت در اینگونه ارتباطات آگاهی از روحیات مختلف و آموختن طرز برخورد صحیح با آنها می باشد.

در همین رابطه امام رضا (ع) می فرمایند: با سلاطین و صاحبان قدرت با ترس و احتیاط معاشرت و مراوده کن، شاید علت توصیه امام این است که ایشان صاحبان قدرت و زر و زور دنیایی اند و برخورد نابخردانه، تحکم آمیز، آمرانه و دور از احتیاط با این دسته ضمن اینکه انسان را از موفقیت در امر مورد نظرش دور می سازد، می تواند برای او درد سر و مشکلات زیادی هم ایجاد کند و دلیلی ندارد که انسان بی جهت و فقط بخاطر یک برخورد نسنجیده و نامناسب خودش را به مشقت و سختی بیندازد. جدای از این ترس و احتیاط در کارهای مهم خودش دلیلی واضح بر هوش و ذکاوت و خرد انسان است. امام علی(ع) در این زمینه می فرمایند: « عاقبت اندیشی پیش از عمل، تو را از پشیمانی در امان می دارد. »

امام رضا(ع) در حدیث گهرباری می فرمایند: «با دوستانت تواضع پیشه کن. چرا که تواضع دوستان را به یکدیگر نزدیکتر می کند و این نزدیکی محبت و علاقه را بین انسان بیشتر می نماید و رشته دوستی را محکم و استوار نموده و اصلی مهم در حفظ دوستی ها و دوام و پایداری آنها به شمار می رود.

توصیه دیگر امام(ع) توجه به حزم و دور اندیشی در مواجهه با دشمنان است که خود متضمن پیروزی و موفقیت انسان نیز می شود.  امام رضا(ع) می فرمایند: «با عوام و مردم معمولی با گشاده رویی و حسن خلق رفتار کن. » می گویند گشاده رویی رمز دوستی و احسان و صدقه ای بدون هزینه است که باعث جلب محبت مردم و معاشرت صحیح و سالم با آنها می شود و این خود باعث امنیت و آرامش اجتماعی انسان می شود.