مروری بر مراقبات ماه مبارک رمضان(12)

اللَّهُمَّ إِنیِّ أَعُوذُ بِکَ مِنْ َ مُتَابَعَةِ الْهَوَى، وَ مُخَالَفَةِ الْهُدَى: خدایا به تو پناه می برم از پیروی از هوای نفس و مخالفت با هدایت رستگاری

هنگامی که رسول خدا (ص) درسخنرانی آخر ماه شعبان، ماه مبارک رمضان را برای مردم توصیف می نمودند، امام علی (ع) از ایشان پرسیدند: برترین اعمال در این ماه چیست؟ پیامبر فرمود: "ای ابا الحسن! برترین اعمال در این ماه پرهیز از محرمات است."

یکی دیگر از مراقبت های این ماه، پرهیز از پیروی هوای نفس است. "اللَّهُمَّ إِنیِّ أَعُوذُ بِکَ مِنْ مُتَابَعَةِ الْهَوَى، وَ مُخَالَفَةِ الْهُدَى: خدایا به تو پناه می برم از پیروی از هوای نفس و مخالفت با هدایت رستگاری"

مسلمانان روزه دار و مومن، در این ماه بشدت مراقب اعمال خویش هستند، که به گناه آلوده نشوند. و اگر گناهی از آنان سر زند، بسرعت پشیمان شده و به استغفار رو می‌آورند و توبه آنها، راه را بر شیطان می بندد. لذا شیطان برای مومنان از طریق گناه وارد نمی‌شود؛ بلکه از طریق هوای نفس به آنها ورود می‌کند. هوای نفس، همان خواست دل است. (دلم می خواهد) گرچه حرام نیست؛ امّا این پاسخ مثبت دادن به دل دو خطر بزرگ برای مومن پیش می آورد:

اولین خطر، از دست دادن زمان است. یعنی انسان عمر گران‌مایه اش را که سرمایه‌ی اصلی او، برای رسیدن به کمال و قرب الهی است، از دست می‌دهد و به ازای آن به اموری پست که هوا‌ها و خواهش‌های نفسانی است، مشغول می‌شود. مثلاً یکی از نیازهای انسان خوردن است، او باید غذا بخورد تا سالم و قوی بماند. لذا این عمل  مورد رضای خدای تعالی نیز است؛ اما اگر همین غذا خوردن، بیش از اندازه و بر اساس لذت و خواهش نفس باشد، وارد منطقه‌ی خطر که همان متابعت هوای نفس است، می شود.

در خوردن، نوشیدن، نکاح و... هر جا که پاسخی به خواسته‌ی دل باشد و نه رفع نیازی ضروری، این قضیه برقرار است. باید به این نکته توجه کرد که اگرچه خوردن برای لذت، گناه نیست، و جواب مثبتی به خواسته‌ی دل است، اما این پاسخ‌گویی مثبت به خواهش دل در پوشیدن و نوشیدن و معاشرت و نکاح و مسافرت و... عمر انسان را در راهی صرف می کند، که جز اتلاف وقت، هیچ رشد و کمالی برای او به بار نمی آورد.

خطر دومی که پیروی از هوای نفس در امور مباح و حلال بر سر انسان می‌آورد، این است که مسیر هواها و خواهش‌های نفسانی مسیر لغزنده‌ای است. لغزندگی، اولش؛ تنوع‌طلبی است. یعنی به این خواسته که جواب داد، خواسته‌ی بعدی هم بلافاصله پیشنهاد داده می‌شود. و این پیشنهادها؛ سیر نزولی انسان را سرعت داده، و او را به وادی سقوط و تباهی کامل می کشاند. لذا امام على (ع) مى ‏فرماید: " هوا و هوس، انسان را به پایین‌ترین و پست‌ترینِ پستی‌ها می‌کشاند."