مروری بر مراقبات ماه مبارک رمضان(20)

اللهم نَعُوذُ بِکَ أَنْ نُعْجِبَ بِأَعْمَالِنَا : خدایا به تو پناه می آوریم از اینکه به واسطه کردار و اعمالمان، دستخوش خودپسندى شویم.

در ماه مبارک رمضان ، بندگان مومن روزه دار، سروری خاص در دل خود دارند. آنان گرچه گرسنه و تشنه هستند، اما سرور و شادی خاصی در دل خود دارند. این سرور و لذت بندگی هم در لحظه افطار و هم در روزعید فطر به اوج خود می رسد.

هر عبادتی که با اخلاص باشد، بهجت و سروری خاص در دل مومن ایجاد می کند. انسان به واسطه توجهی که به ظاهرِ وسپس باطن اعمال خود می کند، در هر یک، حَسنات و زیبایی هایی مشاهده می کند و در نتیجه حالت سرور به او دست می دهد. اگر در همین حال متوجه خدا و نعمت و توفیقی که خدا به او عنایت کرده، این سرور و شادی به منزله شُکر است. در حالت شکر انسان می داند که: "وَ مَا تَوْفِیقِی إِلاَّ بِاللّهِ : توفیق من جز به یاری خداوند نیست." (آیه 88 سوره هود) 

از سوی دیگر انسان در حالت شکر، متوجه قصور و تقصیر خود می شود، به این معنا که در می یابد با تمام کمی و کاستی هایش، خدا از روی فضل و کرم اش به او لطف کرده است. همین تفکر و یاد و ذکر خدا، نیز باعث کمال و رشد بیشتر انسان می شود.  

اما گاهی این سرور و شادی برخاسته از درک فضل و عنایت الهی نبوده، بلکه از توجه به خود است. او خود را کسی می بیند، که مورد توجه واقع شده است، و همین موجب عُجب می شود. عُجب، همان خودشیفتگی و خودپسندی است، که معمولاً پس از عبادات، انسان به آن مبتلا می شود. یعنی عبادت می کند، و آن عبادت را از همت خود می بیند، نه توفیقی که از جانب خدا پیدا کرده، و بدین ترتیب خود و کارش را بزرگ می بیند. 

گاهی کسی که موفق به انجام برخی عبادات و اعمال صالح و نیکو می شود، در خیالات و گفتگوی ذهنی به خود می گوید، خدا به من توفیق داده، پس حتماً قابلیتی در من دیده که در دیگران ندیده!  و همین احساس، او را در مرحله بالاتر و خطرناک تری از خودپسندی قرار می دهد. چرا که او دیگر خود را صاحب حق و مقرب درگاه الهی می پندارد، و بهشت؛ کمترین جایگاه تصوری او برای خود است.  از همین رو است که پیشوایان الهی در اوج عبادات شان ، به خدا پناه می برده و عرضه می کنند:" اللهم نَعُوذُ بِکَ أَنْ نُعْجِبَ بِأَعْمَالِنَا : خدایا به تو پناه می آوریم از اینکه به واسطه کردار و اعمالمان، دستخوش خودپسندى شویم."