پندهای کهن پارسی | چرا باید در دوستی‌ها حد و مرز داشته باشیم؟

پارس تودی- پند کهن ایرانی «در دوستی حد و مرز داشته باشید» به ما می‌آموزد که دوستی را با اندازه و مرز همراه کنیم؛ این پند جاودان، دعوتی است به حفظ تعادل میان عشق ورزیدن و حریم‌داشتن، تا رابطه‌ای پایدار و دور از آسیب‌های احتمالی داشته باشیم.

در روزگاری که روابط انسانی بیش از هر زمان دیگری سطحی و شکننده شده‌اند، بازگشت به حکمت کهن ایرانی می‌تواند چراغی فراراه ما باشد. به گزارش پارس تودی، در میان گنجینه‌ی پندهای ایرانی، اصلی بنیادین وجود دارد که به «بزرگمهر حکیم»، وزیر دانای انوشیروان دادگر (پادشاه ساسانی در سده‌ی ششم میلادی) نسبت داده می‌شود. اصلی که نگاهی ژرف و واقع‌بینانه به ماهیت روابط انسانی دارد:

«با هر که دوستی کنی، به اندازه‌ای کن که اگر روزی دشمنت شد، نتواند به تو آسیب برساند.»

این پند کهن که ریشه در سنت «اندرز» ایران باستان دارد، در نگاه نخست شاید بدبینانه به نظر برسد، گویی ما را به گوشه‌گیری و بی‌اعتمادی فرا می‌خواند. اما حقیقت آن است که این سخن، نه دعوتی به بدبینی، که دعوتی به هوشیاری عاطفی و خردورزی در دوستی است.

خرد عملی در برابر ناپایداری جهان

سنت «اندرز» در فرهنگ ایران باستان، مجموعه‌ای از آموزه‌ها برای مدیریت عملی زندگی است. این پندها در محیطی شکل گرفتند که روابط انسانی دستخوش دگرگونی‌های ناگهانی بود. این پند به ما می‌آموزد که انسان می‌تواند هم عمیقاً دوست بدارد و هم هوشیارانه از حریم خود محافظت کند و این دو در تضاد با یکدیگر نیستند.

برای درک عمق این سخن، باید آن را در چند بخش اصلی تحلیل کنیم:

۱. پذیرش تغییر و دگرگونی

۲. حریم رازها 

۳. استقلال عاطفی در برابر وابستگی ناسالم

۴. مرزهای سالم در روابط

فراسوی بدبینی، سنت ایرانی، دوستی را یکی از والاترین گنجینه‌های زندگی می‌داند. هدف این حکمت، محافظت از همین گنجینه است. با جلوگیری از آسیب‌های سنگین ناشی از اعتماد بی‌حد و مرز، این پند به ما امکان می‌دهد تا همچنان به دیگران اعتماد کنیم و دوستی‌های عمیق و پایدار بسازیم.

خلاصه‌ی پیام بزرگمهر حکیم این است: عاشقانه دوست بدار، اما خردمندانه. در دوستی، بی‌پیرایه و سخاوتمند باش، اما استقلال خود را حفظ کن. بگذار دوستی‌ات چون باغی باشد که آن را با دیگری شریک شده‌ای، نه دژی که کلیدش را یکسره به دیگری سپرده باشی.

این پند کهن ایرانی، مرزهای جغرافیا و تاریخ را درنوردیده و امروز برای انسان مدرن، که بیش از هر زمان دیگر تشنه‌ی روابط اصیل و پایدار است، پیامی تازه و حیاتی دارد: پیام تعادل میان عشق و خرد.

ms