موشک بالستیک حاج قاسم و نقش آفرینی در حملات علیه آمریکا و رژیم صهیونیستی

پارس‌تودی- پس از حمله جدید آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در اقدامی متقابل، عملیات «وعده صادق ۴» را علیه مواضع دشمن آغاز نموده است.

به گزارش پارس‌تودی، در پی حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در اقدامی متقابل، عملیات «وعده صادق ۴» را آغاز نموده که تاکنون ۶۲ مرحله آن با استفاده از انواع موشک‌های بالستیک و کروز و پهپادها  انجام گرفته است.

روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد که موج پنجاه و نهم عملیات وعده صادق۴ با رمز مبارک "یا حیدر کرار" تقدیم شهدای هواوفضا، علیه اهدافی در بیت شمیش، تل آویو و قدس اشغالی و پایگاه های ارتش تروریستی امریکا در العدید و علی السالم، فجیره شیخ عیسی و اربیل توسط سامانه های دقیق، نقطه زن قدر، عماد، فتاح و حاج قاسم و  پهپادهای انهدامی به صورت عملیات تاثیر محور با عنایت حضرت حق به‌صورت کاملا موفق به اجرا در آمد.

بدین ترتیب برای نخستین بار از موشک بالستیک حاج قاسم در عملیات علیه اهداف آمریکایی و صهیونیستی استفاده گردید.

نگاهی کلی
موشک بالستیک تاکتیکی «حاج قاسم» از جمله دستاوردهای موشکی ایران است که در اوت 2020( مرداد 1399) در حوزه محصولات دفاعی ساخت وزارت دفاع از آن رونمایی شد و به‌یاد سردار شهید حاج قاسم سلیمانی نام‌گذاری شده است. این موشک با نام کامل«موشک بالستیک شهید حاج قاسم سلیمانی»در واقع از آخرین محصولات موشکی ایران در دسته موشک‌های زمین به زمین بالستیک محسوب می‌شود. 

موشک حاج قاسم دارای سوخت جامد ترکیبی است و به‌صورت مایل پرتاب می‌شود و سر جنگی آن قابلیت انهدام اهداف محافظت‌شده با سطوح مقاوم بتنی را نیز به‌راحتی دارد.این موشک را می توان آخرین دستاورد زمینه موشکهای تاکتیکی محسوب کرد که دارای قابلیت عبور از سامانه‌های دفاع موشکی است.

طبق گفته سردار قاسم تقی‌زاده، جانشین وقت وزیر دفاع ایران ، موشک حاج قاسم موشک زمین به زمینی با برد ۱۴۰۰کیلومتر، مایل پرتاب و به صورت تاکتیکی و متحرک و مبتنی بر فناوری‌های کنترل پروازی است چیزی که در دنیا سابقه ندارد و مشابه آن نیز وجود ندارد.این موشک برخلاف همه موشک‌های مشابه در دنیا، بر مبنای کنترل آیرودینامیکی بوده  و این قابلیت در آن سبب متمایز شدن آن در مقایسه با موشک‌های مشابه می‌گردد.

توانمندی های عملیاتی
موشک «حاج قاسم» با بردی ۱۴۰۰ کیلومتری پس از موشک‌های «ذوالفقار» با برد ۷۰۰ کیلومتر  و «دزفول» با برد ۱۰۰۰کیلومتر ، دوربردترین موشک بالستیک سوخت جامد تاکتیکی کشور است. موشک حاج قاسم در حالی به بردی دو برابر موشک «ذوالفقار» دست یافته که طول آن نسب به «ذوالفقار» تنها ۷۰سانتی‌متر بیشتر است و این امر سبب می‌شود از پرتابگرهایی با طول بیشتر بی‌نیاز و از نظر قابلیت اختفا و لجستیک و جابه‌جایی‌های تاکتیکی نیز عملکرد مناسبی داشته باشد.

البته موشک دومرحله‌ای سوخت جامد سجیل با برد ۲۰۰۰ کیلومتر در رده موشک‌های برد بلند و راهبردی قرار می‌گیرد.در واقع صنعت دفاعی ایران مسیری را که با موشک‌های «فاتح‌ــ‌۱۱۰» با برد ۲۵۰کیلومتر، «فاتح‌ــ‌۳۱۳» با برد ۴۵۰ کیلومتر و سپس «ذوالفقار» با برد ۷۰۰ کیلومتر طی کرده است، در کمتر از ۴ سال پس از موشک «ذوالفقار»، با یک افزایش ۱۰۰درصدی در برد ادامه داده است.

موشک «حاج قاسم» را می‌توان اولین موشک بالستیک تاکتیکی و سوخت جامد ایرانی دانست که به‌راحتی توان رسیدن به فلسطین اشغالی را دارد.شلیک از عمق خاک ایران ، امکان شناسایی این موشک پیش از پرتاب را بسیار کاهش می‌دهد و همچنین فرصت کمتری به سامانه‌های ضد موشکی دشمن برای واکنش احتمالی می‌دهد، ضمن اینکه سر جنگی جداشونده موشک «حاج قاسم» که بازتاب راداری بسیار کمتری نسبت به بدنه دارد و نیز سرعت بالای آن در ورود به جو، مقابله با آن را برای سامانه‌های ضد موشکی بسیار دشوار می‌کند و ضریب موفقیت حمله موشکی را به‌میزان چشمگیری بالا می‌برد.

صرف‌نظر از امکان افزایش برد موشک «قاسم» به برد ۱۸۰۰کیلومتر، این موشک با توجه به ابعاد و وزن بسیار کمتر نسبت به موشک «سجیل»، عملکرد تاکتیکی و لجستیکی بهتری نیز دارد که مزیت اختفای پیش از شلیک و سرعت بالاتر فرایند شلیک را به‌واسطه عدم‌نیاز به عمودسازی موشک و تثبیت آن در این حالت به همراه دارد.

قابلیت هدایت سر جنگی تا نقطه اصابت به‌واسطه بالک‌های کنترلی آیرودینامیکی نیز از امتیازات این موشک است. موشک «حاج قاسم» به‌واسطه سرعت بالای ورود به جو در مقایسه با موشک‌های با برد مشابه و نیز سرعت هایپرسونیک 5 ماخ در لحظه اصابت، شانس سامانه‌های ضد موشکی دشمن را برای رهگیری و انهدام آن بسیار کاهش داده است.
 با توجه به یکسان بودن سر جنگی موشک حاج قاسم با موشک «ذوالفقار» پس کلاهک مورد استفاده در موشک «حاج قاسم»، آزمون واقعی عملیاتی را نیز دو بار و در حمله به مواضع داعش در سوریه به‌خوبی پس داده است.

ویژگی‌ها
موشک حاج قاسم از یک مرحله پیشران سوخت جامد برخوردار است که در داخل بدنه استوانه‌ای همچون سایر موشک‌های بالستیک قرار گرفته است. بالک‌های پایدارساز در انتهای بدنه و سر جنگی جداشونده مجهز به بالک‌های کنترلی با قطری کمتر از قطر بدنه از دیگر مشخصه های این موشک است.

طول بدنه 11متری و قطر بدنه حدود ۸۵ تا ۹۵ سانتی‌متری این موشک جدید آن را در رده موشک‌هایی با نسبت طول به قطر کمتر همچون موشک خرمشهر قرار می‌دهد. موشک های با نسبت طول به قطر کمتر، برای پرواز در سرعت‌های بالا مناسب‌تر است. 

به‌خلاف تصور اولیه مبنی بر اینکه موشک «حاج قاسم»، نمونه جدیدی از نسل موشک های فاتح است، اما افزایش قطر بدون افزایش قابل توجه طول که سبب تفاوت محسوس نسبت لاغری این موشک شده، اولین وجه تمایز آن با خانواده فاتح است. 

دومین وجه تمایز طراحی موشک «حاج قاسم» با نسل فاتح، اختلاف قطر پایه سر جنگی با بدنه اصلی موشک است. این موشک پس از قسمت پیشران، با یک بخش واسطه تطبیق‌دهنده قطر، به بخش سر جنگی متصل می‌شود. به‌نظر می‌رسد علت استفاده از این بخش تطبیق قطر، مشابه علت به‌کارگیری بخش مشابهی در موشک‌های بالستیک «قیام» و «قدر» و «سجیل» یعنی استفاده از یک سر جنگی موجود و عدم طراحی یک سر جنگی جدید با قطر مشابه موشک جدید. باشد.

نوک دماغه این سر جنگی که نوک‌تیز نیست و دارای زاویه انحنای زیاد است، همچون موشک‌های بالستیک «ذوالفقار» و «دزفول» برای مقابله با گرمایش آیرودینامیکی با این زاویه ساخته شده و به‌علاوه از یک ماده فناشونده گرافیتی نیز در نوک آن استفاده شده است.همچنین احتمالاً همچون سر جنگی موشک «ذوالفقار» یک رانشگر داخل سر جنگی قرار گرفته که پس از جدا شدن از پیشران مرحله اول به‌کار می‌افتد.

اما مهمترین وجه تمایز موشک «حاج قاسم»، استفاده از یک طراحی جدید و تا حدود زیادی منحصر به فرد بین موشک‌های بالستیک و آن هم استفاده از ۸ بالک ثابت پایدارساز در انتهای بدنه است. این امر برای تأمین نیروی کافی برای پایدارسازی بدون افزایش بیشتر مساحت بالک‌های پایدارساز صورت گرفته است.

در واقع خود این بالک‌ها نیز دارای طراحی مشابه نمونه مورد استفاده در نسل فاتح هستند که باز هم سبب کاهش زمان و هزینه توسعه موشک شده اما تعداد آنها و همچنین زوایای چیده‌شدن آنها به دور بدنه متفاوت از قبل شده است که یک تغییر در طراحی به‌شمار می‌رود.استفاده از ۸ بالک پایدارساز در این رده از موشک‌ها تقریباً منحصر به فرد است. 

مشخصات 
طراح و سازنده: سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ایران

تاریخ رونمایی: ۲۰ اوت ۲۰۲۰ (۳۰ مرداد ۱۳۹۹)
وزن: ۷ تن  
طول: ۱۱ متر 
برد موثر: ۱۴۰۰کیلومتر  
برد نهایی: ۱۸۰۰کیلومتر 
نوع سر جنگی: جداشونده و هدایت‌پذیر تا انتهای مسیر (قابلیت نقطه‌زنی) 
 وزن سر جنگی: ۵۰۰ کیلوگرم
سرعت: ۱۲ ماخ (سرعت اصابت به زمین: ۵ ماخ)
دقت اصابت: زیر۱۰ متر  
سکوی پرتاب: متحرک تاکتیکی
srm