سامانه رعد؛ از دستاوردهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در زمینه پدافند هوایی

پارس‌تودی- نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران به همراه وزارت دفاع و پشتیبانی نیرو‌های مسلح تاکنون توانسته اند برخی سامانه‌های بومی را طراحی و تولید کرده و در خدمت یگان های پدافند هوایی نیروهای مسلح قرار دهند.

به گزارش پارس‌تودی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز در زمینه طراحی و تولید سامانه های پدافند هوایی تلاش های گسترده ای  را صورت  داده است. یکی از این سامانه ها، سامانه موشکی رعد است که ساخت سازمان جهادخودکفایی نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و حاصل تلاش‌ها و مجاهدت‌های علمی متخصصان توانمند ایرانی است.

رونمایی

برای اولین بار در نشست خبری فرمانده وقت کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در سپتامبر ۲۰۱۲ (اواخر شهریور ۱۳۹۱)،  نام سامانه پدافند هوایی رعد با برد ۵۰کیلومتر و ارتفاع هدف تا ۲۷ کیلومتر (۷۰ هزار پایی ) مطرح و پس از آن در ۲۱ سپتامبر ۲۰۱۲ (۳۱ شهریور۱۳۹۱ )در جریان رژه نیرو‌های مسلح به مناسبت هفته دفاع مقدس رونمایی شد.

 این سامانه موشکی در اختیار نیروی هوافضای سپاه پاسداران است و سردار شهید حاجی‌زاده فرمانده وقت این نیرو درباره موشک های این سامانه گفته است: این موشک‌ها مخصوص مقابله با هواپیماهای آمریکایی تهیه شده است.

مشاهده سامانه رعد سبب تعجب کارشناسان خارجی گردید زیرا سامانه ای شبیه به نمونه بوک-ام۲  روسی اما با تفاوت های محسوس که نشان از طراحی داخلی داشت به نمایش درآمده بود.

این سامانه قابلیت درگیری با یک هدف را داشت.سامانه رعد مجهز به سه موشک طائر۲ است. پرتابگر سامانه موشکی رعد، یک خودروی ۶ چرخه است که شباهت ویژه‌ای به نمونه چرخدار به کار رفته در سامانه سطح به هوای بوک روسی دارد، و حامل یک مجموعه سه تایی از موشک است که دو درجه آزادی سمتی و ارتفاعی داشته و در برخی نمونه‌ها مجهز به رادار هم بوده و زیر قسمت موشک‌ها محلی برای استقرار خدمه دارد.

سامانه رعد 1

سامانه دفاع موشکی رعد ۱ یکی از سامانه‌های میان برد و ارتفاع متوسط است که با توجه به شکل ظاهری و ساختاری آن با سامانه‌های سوم خرداد و طبس می‌توان آن‌ها را از یک خانواده دانست. رعد می‌تواند با اهداف مختلف تا ارتفاع ۲۷ کیلومتری درگیر شده و اهداف متجاوز را منهدم کند.

این سامانه بومی دفاع هوایی بومی از سه فروند موشک با نام‌های طائر ۱ با برد ۵۰ کیلومتر و طائر ۲ با برد ۱۰۵کیلومتر و همچنین موشک صیاد ۲ با برد ۷۵ کیلومتر بهره می برد.این سامانه پدافندی توان مقابله با هواپیما‌های تاکتیکی و استراتژیک، مقابله با بالگرد، مقابله با پهپاد و قابلیت کار در شرایط جنگ الکترونیک را داراست.

سامانه موشکی رعد ۱، بر روی یک خودروی۶ چرخ مستقر شده که حامل یک مجموعه سه تایی از موشک‌های مورد اشاره است که دو درجه آزادی سمت و ارتفاع دارد و در برخی نمونه‌ها مجهز به رادار هم بوده و خدمه این سامانه موشکی در زیر قسمت استقرار موشک‌ها قرار دارند.

علاوه بر موشک‌ها و خودروی حامل این سامانه موشکی، سامانه راداری آن نیز بومی و ساخت داخل است. این سامانه راداری بر روی یک کامیون مستقر است که قدرت تحرک بالایی به آن می‌بخشد. در حال حرکت، اجزاء رادار کاملاً بسته است و  یک دکل کوچک آنتن ارتباط با واحد‌های شلیک در پشت این کامیون دیده می‌شود.

سامانه رعد از دو رادار استفاده می‌کند، نخست  رادار کشف هدف  اس ۱۱۱ و دوم هم رادار اس ۳۱۱ برای تابان‌سازی هدف که برد‌های مختلفی در منابع برای آن‌ها ذکر شده، اما برد ۷۵  تا ۹۰ کیلومتر برای رادار اس ۱۱۱ و تا ۵۵ کیلومتر برای رادار اس ۳۱۱ بیشتر محتمل است.

سامانه رعد ۲

در مراسم رژه نیروهای مسلح در  ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۴ (۳۱ شهریور ۱۳۹۳) از سامانه موشکی رعد ۲ برای اولین بار رونمایی شد. در این مراسم لانچر، خودروی حامل و موشک‌های سامانه موشکی رعد۲ به نمایش درآمد تا این سامانه در کنار سامانه‌های موشکی رعد ۱، طبس، سوم‌خرداد، خرمشهر و...، به جمع خانواده سامانه‌های موشکی و پدافندی جمهوری اسلامی ایران بپیوندد.

 پیش از آن دراوایل سال ۲۰۱۴ (بهار ۱۳۹۳) در  نمایشگاه دستاوردهای نیروی هوافضای سپاه که مورد بازدید فرمانده کل قوا قرار گرفت، نمونه بهبود یافته سامانه رعد ۱ به نام رعد ۲ مشاهده شده بود که با بهره گیری از سامانه های الکترواپتیکی با برد بلند، مستقر شده روی یک خودروی جدا از پرتابگر، امکان درگیری مؤثر با اهداف هوایی متنوع را در شرایط مختلف خصوصاً وجود جنگ الکترونیک شدید داشت.

این سامانه نمونه ارتقا یافته سامانه موشکی رعد یا همان رعد۱ است که هم‌اکنون در اختیار نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار دارد. همچنین در رعد ۲ لانچر روی کامیون ایوکو نصب شده که تحرک زیادی دارد.

سامانه رعد ۲ مجهز به موشک‌های میان‌بُرد و ارتفاع متوسط است و قابلیت درگیری با اهداف در ارتفاع ۲۷ کیلومتر را دارد. همچنین سامانه پدافندی رعد می تواند به موشک‌های زمین به هوای طائر با برد ۵۰ کیلومتر ، موشک زمین به هوا طائر۲ با برد ۱۰۵ کیلومتر و موشک صیاد ۲ با برد ۷۵ کیلومتر مجهز شود.مقابله با هواپیماهای تاکتیکی و استراتژیک، مقابله با بالگرد، مقابله با پهپاد و قابلیت کار در شرایط جنگ الکترونیک ازجمله مأموریت‌هایی است که برای سامانه پدافند موشکی «رعد ۲» تعریف شده است.

هر چند رعد ۲ همچون سامانه پدافندی رعد ۱، از موشک‌های طائر۲ استفاده می‌کند اما رعد ۲ از نسل موشک‌های طائر ۲-آ  بهره می‌برد ولی سامانه موشکی رعد ۱، از موشک‌های طائر ۲ استفاده می‌کند که این نشان می‌دهد که در تولید سامانه موشکی رعد ۲، موشک‌های نمونه اولیه همین سامانه یعنی رعد ۱ نیز به‌روز رسانی شده است.نکته دیگر اینکه، سامانه موشکی رعد ۲ نیز همچون برادر کوچکترش یعنی رعد ۱، از یک لانچر سه تایی بهره می‌برد./

srm