پهپاد پدافند هوایی سریر؛ سلاحی موثر علیه هواگردهای دشمن

پارس‌تودی- پرنده هدایت‌پذیر از دور (پَهپاد) که به آن هواپیمای بدون سرنشین نیز می‌گویند؛ امروزه به طور گسترده در عرصه های مختلف نظامی به کار گرفته می‌شوند.

پهپاد‌های نظامی نیز انواع مختلفی دارند که می توان از پهپادهای تهاجمی با امکان حمله به اهداف زمینی یا هوایی،پهپادهای تجسسی و جاسوسی و پهپاد‌های پشتیبانی و لجستیکی یادکرد. در رده پهپادهای تهاجمی می توان به پهپادهای ویژه پدافند هوایی اشاره کرد که ماموریت انهدام هواگردهای دشمن را برعهده دارند. یکی از حوزه‌های مشترکی که میان پدافند هوایی و پهپاد تعریف شده است، استفاده از پهپادهای رهگیر به منظور اجرای عملیات رهگیری هوایی است که در گونه‌های انتحاری و مسلح به موشک‌های هوا به هوا تاکنون چند نمونه در ایران ساخته شده است. پهپاد سریر ( اچ ۱۱۰) اولین تجربه نیروی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران ایران در زمینه ساخت پهپاد پدافند هوایی مجهز به موشک های هوا به هوا است.

رونمایی
پهپاد سریر ( اچ ۱۱۰) یکی از انواع پهپادهای ساخت قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء ارتش جمهوری اسلامی ایران است که در رژه روز ارتش در ۱۸ آوریل ۲۰۱۳ ( ۲۹ فروردین‌ ۱۳۹۲) رونمایی شد و از آن می‌توان بعنوان نخستین پهپاد پدافند هوایی ارتش یاد کرد. امیر سرتیپ فرزاد اسماعیلی فرمانده وقت قرارگاه پدافند هوایی خاتم‌الانبیا در باره پهپاد سریر گفت که این پهپاد رادارگریز بوده و کشف نمی‌شود و دارای برد بالا و طول عمر زیاد است. پهپاد سریر قابلیت حمل و نصب دوربین و موشک هوا به هوا دارد و تاکنون ده‌ها فروند از آن تولید و بکارگیری شده است.

پهپاد سریر قابلیت پرواز از هر طرف از دماغه اش را دارد یعنی زمانی که این هواپیما برای مثال به سمت غرب پرواز می کند، می تواند با به کارگیری موتور دیگری که در مقابل آن است، تغییر جهت داده و به سمت شرق حرکت کند.
او با بیان اینکه «سریر» پهپادی برای همه ماموریت هاست، گفت: سامانه موشکی آن نیز طراحی همین قرارگاه بوده و به دست متخصصان داخلی ساخته شده است.وی با بیان این که این پهپاد یکی از لایه های پنهانی پدافند هوایی را تشکیل می دهد به موشک های مورد استفاده در آن اشاره و خاطرنشان کرد: این موشک ها قابلیت درگیری با اهداف متعددی از جمله پهپادهای مهاجم را به پهپاد سریر می دهد.

ویژگی ها
طول بدنه پهپاد سریر حدود ۷  متر، دهانه بال ۹ متر و ارتفاع کمتر از ۲ متر بوده و می‌تواند با مداومت پروازی ۸ تا ۱۲ ساعت خود به سقف پروازی ۳۵۰۰ تا ۵۵۰۰ متر برسد. میزان محموله‌ای که این پهپاد توانایی حمل آن را دارد در حدود ۱۰۰ کیلوگرم تخمین زده می‌شود. پنهان بودن از دید رادار ، برد بلند، طول عمر بالا، قابلیت حمل سلاح و دوربین، مداومت پروازی بالاتر نسبت به هواگردهای سرنشین دار از جمله ویژگی‌های این پهپاد است. این پرنده بدون سرنشین توانایی بالایی در کشف و استفاده علیه اهداف مورد نظر و نیز تصویربرداری از مواضع دشمن دارد. 

سریر دارای دو موتور پیستونی  ملخی است که یک موتور در قسمت جلوی بدنه و موتور دیگر در انتهای بدنه قرار دارد  و از این نظر اولین و در حال حاضر تنها پهپاد رزمی ایران است که از دو موتور پیستونی برخوردار است.در این پهپاد یک موتور ملخی پیستونی کشنده در جلو بدنه و یک موتور فشار دهنده در انتهای آن است. مزیت‌های اصلی استفاده از دو موتور شامل افزایش قابلیت اطمینان پرنده، افزایش سرعت قابل دستیابی، افزایش سقف پرواز و سرعت اوجگیری و افزایش میزان بار قابل حمل است. استفاده از دو موتور در این پهپاد احتمالا برای افزایش نیروی لیفت (برا) لازم برای حمل موشک‌های هوابه‌هوا است چراکه حمل دو موشک در زیر بال‌ها برای پهپادی در این ابعاد می‌تواند نیروی مقاومت هوا (درگ) را افزایش دهد. 

قرار گیری دو موتور به صورت کشنده و فشار دهنده در پهپاد سریر منجر به افزایش بقاپذیری و قابلیت اطمینان آن به ویژه برای پروازهای طولانی و یا در مسیرهای پرخطر و نیز کاهش نیروی مقاومت هوا و وزن پهپاد در مقایسه با حالت نصب دو موتور در اطراف بال و بدنه می شود. هر چند که به طور معمول میزان مصرف کلی سوخت با استفاده از دو موتور در مقایسه با یک موتور با سطح مشابه فناوری بیشتر است. سایر بخش‌های بدنه این پهپاد شامل بال‌های ذوزنقه‌ای و دم دوتایی H شکل است که سطوح کنترلی دم نیز به صورت ۲ سکان عمودی جدا از هم و یک سکان افقی است.

بدین ترتیب این پهپاد دارای بال ذوزنقه‌ای بدون زاویه پسگرایی در لبه حمله و اندکی زاویه پیشگرایی در لبه فرار، محل نصب بال در بالای بدنه، سطوح کنترلی جداگانه روی بال، دم H شکل یا همان دم دوگانه جدا از هم (twin boom)، سطح دم عمودی دارای زاویه به داخل، سطوح کنترلی مشابه روی دم عمودی و افقی و یک جایگاه حمل جنگ افزار زیر هر بال است. 

موشک میثاق محمول سریر
پهپاد سریر برای مقابله با اهداف هوایی، دو جایگاه حمل سلاح در زیر بال ها برای حمل موشک‌های هوا به هوا دارد. موشک استفاده شده در این پهپاد برای مقابله با اهداف هوایی، در حقیقت همان موشک دوش پرتاب میثاق-۱ است که از سیستم جستجوگر حرارتی برخوردار است. هنگامی که این پهپاد در رژه روز ارتش جمهوری اسلامی ایران در ۱۸ آوریل ۲۰۱۳ (۲۹ فروردین ۱۳۹۲) مشاهده شد، سلاحی که زیر بال‌های آن به چشم می‌خورد موشک دوش پرتاب میثاق -۱ بود. این موشک با طول ۱.۶۵ متر در حالت شلیک از روی زمین می‌تواند به برد از ۵۰۰ متر تا ۵ کیلومتر، سقف پرواز ۴ کیلومتر و سرعت دو برابر سرعت صوت (در حدود ۶۰۰ متر بر ثانیه در ارتفاع متوسط) دست یابد که با نصب و شلیک از یک پهپاد این قابلیت‌های عملکردی افزایش خواهند یافت.
با توجه به برد و سقف ارتفاع این موشک در نسخه دوش پرتاب اگر این برد را برای نسخه هواپایه آن نیز در نظر بگیریم، قابلیت رزمی خوبی برای مقابله با اهداف هوایی برای پهپاد سریر ایجاد شده است.
srm