فطرس؛ یکی از بزرگترین و دوربرد‌ترین پهپادهای ساخت ایران

پارس‌تودی- پیشرفت‌های پهپادی ایران در سه دهه اخیر همواره چشمگیر بوده و پهپادهای ساخت ایران به ویژه در یک دهه اخیر با توجه به بروز درگیری‌های منطقه‌ای به خوبی ارزش بالای خود را در زمینه های نظارت و شناسایی، هدفیابی و اصلاح آتش زمینی و اجرای عملیات تهاجمی در میادین نبرد منطقه نشان داده اند.

به گزارش پارس‌تودی، توان پهپادی جمهوری اسلامی ایران طی سال‌های گذشته با تمرکز بر دو عنصر کمیت و کیفیت پرنده‌های بدون سرنشین رزمی و تسلیح پهپادها با بمب‌ها و موشک‌های نقطه‌زن و هدایت دقیق با جهش قابل توجهی همراه بوده به طوریکه مراکز مطالعاتی غربی در برآوردهای خود ایران را یکی از پنج کشور برتر دنیا در حوزه پهپادهای رزمی قلمداد می‌کنند. پهپاد دور برد «فُطرُس» fʊtros  نیز یکی از دستاوردهای مهم در عرصه ساخت پهپادهای بزرگ و دوریرد محسوب می شود.

خصوصیات 
پهپاد فطرس یک پهپاد شناسایی و رزمی، ساخت سازمان صنایع هوایی وزارت دفاع است که در ۱۷ نوامبر ۲۰۱۳ (۲۶ آبان ۱۳۹۲) در مراسم سالگرد آزادسازی سوسنگرد با حضور سردار دهقان وزیر دفاع وقت ایران و امیر سرتیپ حاتمی جانشین وقت وزیر دفاع در کارخانجات وزارت دفاع در اصفهان رونمایی شد. 

در  ۲۷ آوریل ۲۰۱۹ ( ۷ اردیبهشت ۱۳۹۸ ) فرمانده یگان پهپادی نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از بکارگیری پهپاد فطرس در آینده نزدیک در این نیرو خبر داد و عنوان کرد که با جدیت در حال بررسی آیتم‌ها و پارامترهای مختلف پهپاد فطرس هستیم و بعد از نهایی شدن نسبت به بکارگیری آن در مناطق ماموریتی اقدام خواهد شد.

در ۲۱ اوت ۲۰۲۰ (۳۱ مرداد ۱۳۹۹ ) روز صنعت دفاعی که در آن جدیدترین دستاوردهای دفاعی درعرصه پهپادی در شرکت هواپیماسازی ایران (هسا) در اصفهان رونمایی شد، در مورد پهپاد فطرس مشخص شد که نیروی زمینی سپاه اولین مشتری رسمی بزرگترین پهپاد ایرانی که دوربرد است بشمار می رود. فطرس تا آن هنگام بزرگترین و پهن پیکرترین پهپاد ساخت ایران محسوب می شد که با پهنای بال ۱۶ متر، مداومت پروازی در محدوده ۱۶ تا ۳۰ ساعت داشته و برد عملیاتی آن ۱۷۰۰ تا ۲۰۰۰ کیلومتر تخمین زده می‌شد.

البته این دو مورد بستگی به میزان و تعداد موشک‌هایی دارد که توسط فطرس حمل می‌شود. برد عبوری این پهپاد در حدود ۴۰۰۰ کیلومتر است. همچنین سرعت این پهپاد در حدود ۲۵۰ کیلومتر بر ساعت اعلام شده است. این پهپاد همچنین در داخل بدنه و بال‌های خود مجهز به مخازن سوخت با ظرفیت ۳۵۰ کیلوگرم است که قابلیت افزایش مقدار آن به ۴۵۰کیلوگرم نیز وجود دارد.

مراقبت از مرز‌های دریایی و خشکی، دیده بانی از خطوط لوله‌های نفتی، مخابراتی، کنترل ترافیک جاده ها، دیده بانی مناطق حادثه دیده در زلزله، آتش سوزی و سیل، محیط بانی برای حفاظت از محیط زیست و ارسال فیلم و عکس‌های دقیق در تمام طول مدت مأموریت از قابلیت‌های پهپاد فطرس است.

فطرس می ‎تواند بیش از یک روز در مسافت صد‌ها کیلومتر دورتر از مرز‌های آبی ایران برای زیرنظر داشتن تردد شناور‌های سطحی و زیرسطحی (نقشی که امروز بر عهده هواپیمای گشت دریایی پی ۳ اف نیروی هوایی ایران است ) و نیز ارسال هشدار زودهنگام نسبت به آرایش ناوگان دشمن ایفای نقش کرده و در صورت لزوم دستکم از نظر اطلاعاتی به کمک ناوگروه‎های نیروی دریایی ارتش در شرق و غرب اقیانوس هند بشتابد.

این پهپاد همجنین توانایی فیلمبرداری و عکسبرداری هوایی و ارسال تصاویر به صورت زنده (Real time) و امکان ضبط تصاویر در ایستگاه کنترل زمینی، توانایی برنامه‎ریزی رفت و برگشت، اجرای مأموریت به صورت رایانه‎ای با اتکا به خلبان خودکار و سامانه‎های ناوبری داخلی مانند GPS/INS و ارسال دائم اطلاعات پروازی را داراست. 

پهپاد فطرس، از مقدورات بالاتری نسبت به پهپاد  امریکایی‌ام کیو-۱ برخوردار است، در حالی که مداومت پروازی فطرس بین ۱۶ تا ۳۰ ساعت و متناسب با مأموریت و میزان سوخت عنوان شده، مداومت پروازی نوع امریکایی ۲۴ ساعت است. توانایی‌های خاص فطرس را می توان  توانایی فیلمبرداری و عکسبرداری هوایی و ارسال تصاویر به صورت زنده، توانایی برنامه‎ریزی رفت و برگشت، استفاده از  خلبان خودکار و ارسال دائم اطلاعات پروازی  دانست. 

دومین نمونه 
یکی از مواردی که در نمایشگاه پهپادی وزارت دفاع در اوت ۲۰۲۰ ( مرداد ۱۳۹۹ ) به مناسبت روز صنعت دفاعی مورد توجه قرار گرفت ، ساخت نمونه دوم پهپاد فطرس است. از نکات قابل توجه درباره  نمونه جدید فطرس ، ارتقاء ارابه فرود از نوع ثابت به جمع شونده بود که این قابلیت به کاهش نیروی پسا (Drag) پهپاد و بهبود عملکرد موتور می‌انجامد.
نکته دیگر افزایش چشمگیری قدرت آتش فطرس نسبت به گذشته است. پیش از این فطرس به دو موشک هدایت لیزری قائم-۱۱۴مجهز شده بود اما در مراسم روز صنعت دفاعی ، تعداد سلاح های محمول این پهپاد بزرگ به ۶ عدد افزایش یافته و هم تنوعی از سلاح ها شامل بمب قائم و موشک ضد زره مشاهده شد.

این امر علاوه بر افزایش قابلیت رزمی پهپاد فطرس به افزایش انعطاف پذیری عملیاتی آن در درگیری با اهداف مختلف منجر می شود. در تصاویر جدید شاهد آن هستیم که در زیر هر بال از پهپاد فطرس با استفاده از ۲ نقطه سخت نصب تسلیحات، طیف گسترده‌ای از بمب‌های هدایت اپتیکی قائم و همچنین موشک جدید ضدزره و حمله از بالا (تاپ اتک) Top Attackساخت وزارت دفاع بر روی این پهپاد نصب شده است.

در حقیقت پهپاد فطرس در زیر هر بال خود یک بمب قائم و دو موشک ضدزره تاپ اتک را حمل می‌کند که مجموع آنها در هر دو بال ۲ بمب قائم و ۴ موشک ضدزره خواهد شد. موشک ضدزره و تاپ اتکی که بر روی پهپاد فطرس نصب شده است به نظر می‌رسد همان موشکی باشد که پیش‌تر تصاویر تست و شلیک آن از پهپاد ابابیل-۳ منتشر شده بود.

مشخصات 
طراحی و ساخت:                 سازمان صنایع هوایی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ایران
ماموریت:                           رزمی و شناسایی    
تسلیحات:                           ۴ جایگاه برای حمل انواع موشک‎های هوا به سطح و ضد زره
برد :                                   ۲۰۰۰ کیلومتر   
حداکثر مداومت پروازی:        ۳۰ ساعت   
سقف  پروازی:                     ۲۵ هزار پا ( ۷۶۲۰ متر )
سرعت :                              ۱۵۰ تا ۲۵۰ کیلومتر بر ساعت    
 طول:                                 9 متر   
 پهنای بال:                          ۱۶ متر/
srm