شاهد ۱۴۹( غزه)؛ ارتقای توانمندی پهپادی دوربرد ایران

پارس‌تودی- جمهوری اسلامی ایران با توجه به روند شتابان طراحی ، توسعه و ساخت و عملیاتی کردن انواع پهپادها اکنون از قدرتهای پهپادی در عرصه بین المللی محسوب می شود.

به گزارش پارس‌تودی ، دراین راستا پس از مدتی انتظار نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ، با رونمایی از پرنده بدون سرنشین جدید خود به نام پهپاد غزه در ۲۱ مه ۲۰۲۱ (۳۱ اردیبهشت  ۱۴۰۰ ) نشان داد که در زمینه توسعه پهپادی ایران نگرشی استراتژیک و با نگاه به سناریو های آینده حاکم است. قرار بود تا آزمایش های لازم برای عملیاتی سازی پهپاد غزه در سال جاری شروع شده و در سال ۲۰۲۲ (۱۴۰۱ ) این پهپاد به یگان عملیات پهپادی نیروی هوافضای سپاه تحویل داده شود.

نگاهی کلی
برای اولین بار در سال ۲۰۲۰ (۱۳۹۸)  از وجود پهپادی به نام شاهد ۱۴۹که بزرگتر از پهپادهای موجود تا آن زمان بوده و به موتور توربوپراپ مجهز است خبر هایی داده شد. بعدتر در مصاحبه فرمانده وقت یگان پهپادی نیروی زمینی سپاه به این پهپاد اشاره شد و گمانه‌زنی‌هایی از نزدیک بودن رده عملیاتی این پهپاد به "ام کیو ۹ریپر" ساخت آمریکا صورت گرفت.پیش از آن نیز نیز سردار شهید سلامی فرمانده کل وقت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به طور ضمنی از وجود پهپادی دوربرد خبر داده بود که برخی آن را به نمونه‌ای غیر از شاهد ۱۲۹ یا نمونه ای با اصلاحات زیاد از آن نسبت می دادند.  می توان گفت که پهپاد غزه به احتمال زیاد همان پهپاد مدنظر فرمانده کل سپاه بوده ، زیرا قرار بود پهپادی بنام شاهد ۱۴۹ با ابعاد و مشخصاتی تقریبا ۲ برابر شاهد ۱۲۹رونمایی شود. 

پهپاد غزه ، تراز صنعتی و عملیاتی ایران را در عرصه پهپادی با چند پله صعود به مرز پهپادهایی با مداومت و ارتفاع پروازی بالا یا High-altitude long-endurance UAV (HALE) و قطعاً بالاتر از پهپادهای ارتفاع متوسط و مداومت زیاد یا Medium-altitude long-endurance UAV (MALE)  ارتقاء داد. به نطر می رسد که نیروهای مسلح ایران به مفهوم سکوی هواپایه ارتفاع بالا نیز تا حدودی نزدیک شده‌اند که از ترکیب یک وسیله با مداومت و سقف پروازی بالا و حسگرهایی با برد بلند پدید می‌آید. بدین ترتیب توانمندی پهپادی سپاه که با مهاجر ۱ در دهه ۱۹۸۰ میلادی (۱۳۶۰) شروع شد به نمونه هایی همچون شاهد ۱۲۱ در دهه ۲۰۰۰میلادی ( ۱۳۸۰) و شاهد ۱۲۹ در دهه ۲۰۱۰ میلادی (۱۳۹۰) رسیده و در ابتدای قرن جدید به پهپاد شاهد ۱۴۹ غزه می رسد.

مشخصات و ویژگی ها
پهپاد غزه پرنده ای با «تنوع مأموریت در حوزه‌های مراقبتی، رزمی و شناسایی» با «مداومت پروازی ۳۵ ساعت» توصیف شده و قادر به حمل ۱۳ بمب تا شعاع عملیاتی ۲۰۰۰ کیلومتر و نیز حمل ۵۰۰ کیلوگرم انواع تجهیزات جمع‌آوری اطلاعات و سیگنالی برای پایش محیطی به شعاع ۵۰۰کیلومتر است. به گفته سردار شهید حاجی زاده فرمانده وقت نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پهپاد غزه ، هواپیماهای پنهانکار را تا شعاع 500 کیلومتر کشف می کند.
طول آن ۱۰.۵ متر ، ارتفاع آن ۳.۲ متر ودهانه بال پهپاد غزه ۲۱ متر است. سقف پروازی پهپاد غزه ۳۵هزار پا معادل ۱۰.۶۶۸ متر و سرعت پیمایش آن ۳۵۰ کیلومتر برساعت است. 

پیکربندی غزه همانند شاهد ۱۲۹ است که شامل بالهایی عمود بر محور طولی بدنه، دم دوگانه V شکل، موتور ملخی دارای چهار پرّه در انتهای بدنه البته به احتمال زیاد از نوع توربوپراپ به جای پیستونی دارای سه پرّه و ارابه های فرود جمع شونده است. بدین ترتیب یک نکته مهم در خصوص پهپاد غزه این است که به احتمال فراوان با توجه به افزایش قابل توجه ارتفاع پروازی و توان حمل در این پهپاد ، شاهد استفاده از یک موتور توربوپراپ در این پرنده هستیم که در این کلاس از پرنده های بدون سرنشین، نقطه نهایی و به عبارت دیگر لبه فناوری به حساب می آید. 

همچون آخرین نوع شاهد ۱۲۹، غزه هم از محل برجستگی بالای دماغه برای قرارگیری آنتن ارتباط ماهواره ای برخوردار است. ارابه های فرود غزه با توجه به وزن بسیار بیشتر آن نسبت به شاهد ۱۲۹ بسیار کامل‌تر و مجهزتر هستند. با توجه به این مشخصات می توان به خوبی میزان افزایش قابلیت های پهپاد غزه نسبت به شاهد ۱۲۹ را دریافت. ۴۴ درصد افزایش ارتفاع پروازی، ۴۶ درصد افزایش مداومت پروازی، بیش از ۲ برابر شدن سرعت و بیش از ۲ برابر شدن محموله قابل حمل تفاوت هایی است که به واسطه ۴۰ درصد افزایش دهانه بال و حدود ۲.۵ برابر شدن وزن برخاست و البته استفاده از موتور توربوپراپ(جت ملخدار) به جای پیستونی حاصل شده است.

نگاهی به محدوده قدرت و وزن موتورهای توربوپراپ مناسب برای پهپادی مانند غزه نشان می دهد که این موتور دستکم ۱۲۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم وزن و حداقل در حدود ۶۵۰ تا ۷۵۰ اسب بخار توان دارد. همانطور که پهپاد شاهد ۱۲۹برای اولین بار توان علمی و فنی ایران را در طراحی و ساخت بال با دهانه ۱۵تا ۱۶متر نشان داد، غزه نیز این بارنشان دهنده چالش پذیری بالای متخصصان سپاه در ساخت بالی با دهانه ۲۱ متر برای اولین بار در ایران است. در عین حال، ارتفاع پروازی بالای ۱۰ کیلومتر به راحتی این پهپاد را از گزند تمام سامانه های دفاع هوایی کوتاه برد خارج می کند. برای مقایسه باید گفت که پهپاد شاهد ۱۲۹ توان پروازی اعلام شده تا ارتفاع ۷۶۰۰متری را داشته و اکنون در پهپاد غزه این عدد با افزایش ۳ هزار متری رو به رو شده است. 

در زمینه حمل مهمات نیز معمولا پهپاد شاهد ۱۲۹ با ۴ تیر بمب قائم یا سدید مجهز می شوند که بسته به نوع و ویژگی ها از نظر سر جنگی و اندازه بین ۱۵تا ۲۵کیلوگرم وزن دارند. اگر وزن میانگین را در حدود ۲۰ کیلوگرم در نظرگرفته شود یعنی پهپادی مانند شاهد ۱۲۹توان حمل ۸۰ کیلوگرم محموله تسلیحاتی را دارد. در حالی که انواع بمب های نقطه زن و "شلیک کن-فراموش کن" سدید با رده وزنی تا ۳۳ کیلوگرم که ۱۳ تیر از آنها به عدد ۴۲۹ کیلوگرم می رسد می تواند از انواع تسلیحات قابل حمل با پهپاد غزه باشد.

در ماموریت های شناسایی و جنگ الکترونیک (جنگال) نیز پهپاد غزه با توجه به توان حمل نیم تن محموله می تواند تا شعاع ۵۰۰ کیلومتری خود را تحت اسکن و شناسایی داشته باشد. وجود مجهزترین و کاملترین مجموعه الکترواپتیک تاکنون مشاهده شده در پهپادهای ایرانی بر روی پهپاد غزه حاکی از این مساله است. این سامانه علاوه بر دوربین دید در روز با قدرت زوم حداقل ۱۰۰ تا ۱۲۰ برابر، از دوربین حرارتی تصویرساز و مسافت یاب لیزری نیز برخوردار است. احتمالاً دوربینی در طیف‌های دیگر نوری نیز روی این سکوی پیشرفته نصب شده است. در عین حال نوع طراحی بخش گنبدی مانند جلوی این پهپاد نشان می دهد که پهپاد غزه به آنتن های ارتباط ماهواره ای مجهز است.

قابلیت هدایت ماهواره ای که پیش از این در مدل ارتقاء یافته پهپاد شاهد ۱۲۹ اجرایی شده بود در پهپاد غزه نیز وجود دارد و احتمالا تکامل پیدا کرده است. قبلاً در نوع ارتقاء یافته شاهد ۱۲۹ این نوع آنتن ها برای ارتباطات و دریافت فرامین و ارسال داده ها خصوصاً از نوع تصویری با موفقیت مورد استفاده قرار گرفته بود. 
هم چنین در تصاویر منتشر شده از پهپاد غزه مشخص است که این پهپاد دارای دهلیز داخلی و دستگاه ریل چرخان رها سازی تسلیحات است که برای اولین بار بر روی یک پهپاد ایرانی دیده می شود و ظاهرا برای حمل ۵ تیر بمب سری سدید ساخته شده است. 

در ماموریتی که پهپاد غزه محموله "جنگال"یا رادار روزنه مصنوعی"سار"SAR برای گرفتن تصاویر دو بعدی را حمل نمی کند می تواند با حمل این لانچر به صورت داخلی، قدرت آتش خود را افزایش دهد. احتمالاً پهپاد غزه بیشتر به محفظه داخلی خود برای حمل سلاح متکی است. حجیم‌تر بودن بدنه نسبت به پهپاد آمریکایی همرده آن یعنی "ام کیو ۹ ریپر" خصوصاً در پشت برجستگی دماغه می تواند تأییدی بر همین گمانه باشد.

مساله دیگر اینکه احتمالا پهپاد غزه قابلیت پرواز به بردهای بیشتری را نیز نسبت به برد اعلامی ۲۰۰۰کیلومتری دارد. هم چنین با توجه به وجود قابلیت ارتباط ماهواره ای و نیز مداومت و سقف پرواز بالای پهپاد غزه و نیز توان حمل چند صد کیلوگرم تجهیزات، این پرنده وسیله ای مطلوب برای ایفای نقش گره ارتباطی در کنار مأموریت های مرسوم خود است. پهپاد غزه علاوه بر کاربرد نظامی و دفاعی، در پایش جنگل‌ها، عملیات امداد و نجات و کمک‌رسانی در حوادث و بلایای طبیعی مانند سیل و زلزله می‌تواند به اجرای مأموریت بپردازد. 
srm