شناور شهید سلیمانی ؛ نماد نوآوری ندسا در عرصه دریایی ایران  

نوآوری ندسا

نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (ندسا) که در اواسط جنگ تحمیلی شکل گرفت ،پس از دفاع مقدس با استفاده از تکنولوژی روز دنیا توانست به تدریج شناورهای رزمی و لجستیکی  و دیگر تجهیزات مورد نیاز خود را  به صورت بومی و خودکفا تولید کند. 

نیروی دریایی سپاه پاسداران از زمان دفاع مقدس ۸ ساله تا مدتها در حوزه شناوری به قایق های تندروی خود متکی بود، یعنی مجموعه ای از شناورهای کوچک و سریع که بسته به نوع ماموریت به مین، اژدر، موشک یا راکت انداز مجهز شده و پوشش مرزهای دریایی کشور را در مناطقی مثل خلیج فارس تامین می کند، اما در سالهای اخیر یک تغییر مهم در حوزه طراحی شناورهای تندرو در سپاه یعنی تلاش برای طراحی و ساخت شناورهای دو بدنه (کاتاماران) رخ داد.

شناورهای کاتاماران از دو بدنه جدا از هم تشکیل شده که توسط یک بدنه میانی به یکدیگر متصل می‌شوند. بر خلاف شناورهای تک بدنه که برای ایجاد تعادل خود از مخازن «بالاست» استفاده می‌کنند، در شناورهای کاتاماران به منظور پایدارسازی بدنه در آب از فاصله عرضی میان دو بدنه استفاده می‌شود و هرچه این عرض بیشتر باشد، پایداری بیشتر خواهد بود. 

یکی دیگر از مزایای مهم این نوع طراحی ایجاد قابلیت حرکت در آب های بسیار کم عمق، شاید چیزی در حدود دو متر یا کمتر است.گام اول در این زمینه با ساخت شناور شهید ناظری برداشته شد و گام بعدی با رونمایی و به آب انداختن شناور شهید سلیمانی محقق شد. 

سردار دریادار شهید تنگسیری فرمانده وقت نیروی دریایی سپاه پاسداران (ندسا) در اوت ۲۰۲۲ (مرداد ۱۴۰۱) بیان اینکه این نیرو در سه سال و اندی گذشته ۸  الحاق درنیروی دریایی سپاه داشته که عموما از تجهیزات داخل ایران درست شده گفت: یکی از افتخارات نیروی دریایی سپاه این است که از سازه‌های درون کشور استفاده می‌شود که در این راستا شناور شهید سلیمانی با بدنه اینکت رادارگریز ساخته شده است. این رده (کلاس) به نام شهید سلیمانی نامگذاری شده است و با طراحی و ساخت بومی در صنایع دریایی شهید محلاتی در بوشهر و همزمان در قشم و بندرعباس هم در حال ساخت است.

 وی در خصوص ناو شهید سلیمانی گفت این شناور منحصر به فرد با بدنه ای کاملا جدیدموسوم به «اینکت» Incat  است.شناور شهید سلیمانی در واقع کاتاماران اینکت یعنی شناور کاتاماران همراه سینه است. قابل ذکر است که تنها ۳ کشور در جهان توانایی  طراحی و ساخت شناورهای آلومینیومی با طول بیش از ۶۰ متر را دارند که ایران از جمله آنها محسوب می شود. 

رونمایی

نهمین آیین الحاق تجهیزات تخصصی و دفاعی (شناوری) نیروی دریایی سپاه روز ۵ سپتامبر ۲۰۲۲ (۱۴ شهریور ۱۴۰۱ ) در بندرعباس برگزار شد. در این مراسم شناور گشتی رزمی شهید سلیمانی،شناور تندرو کلاس موشک انداز شهید روحی و شناور تندرو موشک انداز شهید دارا به تجهیزات سازمان رزم نیروی دریایی سپاه الحاق شد. سردار شهید باقری رئیس وقت ستاد کل نیروهای مسلح ایران درباره شناور شهید سلیمانی با اشاره به بدنه شناسا گریز با سطح مقطع راداری بسیار پایین تاکید کرد که این شناور را می‌توان بعنوان دستاورد ملی برای کشور دانست.به گفته او ُ در تولید شناور شهید سلیمانی از تجربیات فرماند‌هان، مدیران، کاربران در رده‌های مختلف لشکری، (سپاه، ارتش و وزارت دفاع) و کشوری (مراکز تحقیقاتی، شرکت‌های دانش بنیان و دانشگاه‌های صنعتی کشور) در راستای افزایش کیفیت محصولات و بهره مندی از فن آوری روز دنیا استفاده شده است. سردار شهید تنگسیری  نیز تصریح نمود که ورود شناور شهید سلیمانی به سازمان نیروی دریایی سپاه نشان دهنده این است که نام حاج قاسم در اقیانوس‌ها طنین انداز است.

ویژگی ها

شناور رزمی شهید سلیمانی که شناوری در ابعاد یک پاس ناو ( فریگت ) با ۶۷ متر طول ، ۶۰۰ تن وزن جابجایی با توجه به نوع طراحی، قابلیت دریانوردی و اجرای انواع عملیات در آب‌های دور و در شرایط نامساعد دریایی و اقیانوس‌ها را داشت. این شناور نسبت به شناور‌های هم اندازه خود از قابلیت مانور بسیار بالاتر و شعاع چرخش بسیار کمتری برخوردار بود که این قابلیت در اجرای تاکتیک‌های متنوع آفندی و پدافندی بسیار اهمیت دارد. 

شناور شهید سلیمانی مجهز به چهار دستگاه موتور پرقدرت بومی شده در ایران بود که امکان حضور سریع در صحنه عملیات و نیز قابلیت دریانوردی برد بلند را بدون نیاز به پشتیبانی ساحلی، برای دفاع از منافع جمهوری اسلامی در آب‌های دور فراهم می‌کرد .برد این شناور گشتی رزمی ۵ هزار مایل دریایی بود و امکان حضور ندسا در آبهای آزاد را فراهم می آورد.
قابلیت حمل و نشست و برخاست بالگرد دریای در شب و روز، حرکت در آب های ناآرام با توجه به ماموریت های اقیانوسی ، حمل و به آب اندازی و از آب گیری انواع شناور‌های تندرو تهاجمی و پهپاد عمود پرواز در حین دریانوردی مبنی بر توانمندی نبرد ترکیبی (سطح هوایی و موشکی) در آب‌های دور نیز از دیگر ویژگی‌های این شناور بود.
شناور رزمی شهید سلیمانی در حوزه اشراف اطلاعاتی و شناسایی و پایش اهداف و رفت و آمد‌های سطحی، زیرسطحی و هوایی مجهز به پیشرفته‌ترین سامانه‌های کشف و آشکار سازی، شنود راداری، مخابراتی و جنگ الکترونیک بود.از دیگر قابلیت‌های این شناور بهره مندی از سامانه‌های بومی خود حفاظتی، تجهیزات روز ارتباطی و مخابراتی (مجهز به انواع رمز کننده) و دیتا لینک ها بود.
شناور شهید سلیمانی نخستین شناور رزمی ایران بود که مجهز به سامانه‌های پدافند هوایی عمود پرتاب، بردکم و متوسط بصورت ترکیبی بود.از جمله قابلیت های این شناور شلیک موشک های پدافندی از لانچرهای عمود پرتاب تا برد بیش از ۱۵۰کیلومتر بود. این شناور در عین حال مجهز به سامانه‌های خودکار و نیمه خودکار، توپ‌های ۲۰ میلیمتری و ۳۰ میلیمتری برای دفاع پیرامونی در درگیری با اهداف پروازی و سطحی بود.
این شناور مجهز به نخستین سامانه پرتاب ترکیبی موشک‌های سطح به سطح برد کوتاه و متوسط با بهره مندی از اتاق عملیات مبتنی بر نرم افزار بومی مدیریت یکپارچه صحنه نبرد با قابلیت تشخیص نوع هدف یا تهدید و تخصیص آن‌ها به سامانه‌های آفندی و پدافندی بود.
استفاده از آخرین تجربیات موجود در دنیا در طراحی و جانمایی فضا‌ها، اماکن، چیدمان تجهیزات، ترکیب رنگ، انتخاب تجهیزات و در راستای ایجاد تمرکز فکری و روانی خدمه شناور از دیگر ویژگی‌های این شناور بود. پیش بینی فضای اسکان کارکنان همراه برای اجرای ماموریت‌های رزمی و آموزشی و فضای پزشکی مجهز به تجهیزات کامل امدادی از دیگر ویژگی‌های شناور شهید سلیمانی بود.
شناور شهید سلیمانی مسلح ترین شناور کل ناوگان دریایی ایران محسوب می شد و ترکیب تسلیحاتی قابل توجهی شامل ضد سطحی ، ضد زیر سطحی ، ضد هوایی و عملیات تهاجمی با استفاده از قایق های تندرویی که حمل می کرد داشت. ضمن اینکه این شناور قابلیت پذیرش بالگرد هم داشت و در زمینه تهاجمی می توانست یک فروند بالگرد تهاجمی شاهد ۲۸۵  را در حالت فول لود حمل کند./
srm