سردشت؛ زخم فراموش‌نشدنی جهان

پارس تودی - ۷ تیر ۱۳۶۶ در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران، سالگرد یکی از هولناک‌ترین جنایت‌های جنگی علیه بشریت نام‌گذاری شده است. این روز، برابر با ۲۸ ژوئن ۱۹۸۷، یادآور بمباران شیمیایی شهر سردشت در غرب ایران توسط رژیم بعث عراق است؛ جنایتی که با حمایت و سکوت شرم‌آور قدرت‌های غربی انجام شد.

 به گزارش پارس تودی، در آن روز گرم و خاموش، هواپیماهای نظامی رژیم صدام با پرتاب بمب‌های حاوی گاز خردل بر فراز چهار نقطه مسکونی و پرجمعیت این شهر مرزی ایران با عراق، زندگی عادی بیش از دوازده هزار شهروند غیرنظامی را در چند لحظه به کابوسی بی‌پایان تبدیل کردند.

کوچه‌ها و خیابان‌ها یکباره پر از اجساد و مجروحانی شد که با تاول‌های پوستی، سرفه‌های خونین و نفس‌های بریده، بی‌خبر از ماهیت حمله، بر زمین افتاده بودند. این فاجعه، سردشت را به‌عنوان نخستین شهر جهان پس از جنگ جهانی دوم که هدف مستقیم و گسترده سلاح‌های شیمیایی قرار گرفت، در تاریخ بشریت ثبت کرد.

با گذشت نزدیک به چهار دهه از آن روز تلخ، هنوز بسیاری از بازماندگان این حادثه با پیامدهای جسمی و روانی آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند. آمار رسمی نشان می‌دهد که در روز حادثه و روزهای پس از آن، بیش از صد نفر از ساکنان سردشت به شهادت رسیدند و تعداد مصدومان شیمیایی به حدود هشت هزار نفر افزایش یافت، اما این آمار تنها بخشی از فاجعه است. گاز خردل، با اثرات مزمن و پیشرونده خود، سال‌هاست که ریه‌ها، چشم‌ها، دستگاه ایمنی و روان قربانیان را تخریب کرده است.

هزاران نفر از جانبازان شیمیایی سردشت هنوز با تنگی نفس، ضایعات چشمی، ناباروری، اختلالات پوستی و افسردگی‌های عمیق دست‌به‌گریبان هستند.ابعاد فاجعه بمباران شیمیایی سردشت فراتر از میدان نبرد و شمار قربانیان است. یکی از نکات مهم در این جنایت بزرگ، نقش دولت‌های غربی در تجهیز، حمایت و سکوت در برابر جنایت صدام بود.

سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در پیام خود به مناسبت سی‌ونهمین سالگرد این فاجعه، با نگاهی عمیق و دقیق به این زاویه پرداخته و تأکید کرده است که «سردشت تنها یک شهر نیست؛ نماد مظلومیت ملتی است که قربانی سلاح‌های ممنوعه شد و ذره‌ای در برابر ظلم و تجاوز عقب ننشست.» او به‌صراحت یادآور شده است که تاریخ به روشنی نشان می‌دهد حمایت‌ها و سکوت برخی دولت‌های غربی، به‌ویژه آمریکا، آلمان و انگلیس، در برابر تجهیز رژیم صدام به سلاح‌های کشتار جمعی و کاربرد گسترده آن علیه مردم ایران و حتی شهر حلبچه عراق، نقشی انکارناپذیر در آن فاجعه انسانی داشته‌اند.

اسناد متقن و گزارش‌های سازمان‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که شرکت‌های شیمیایی و نظامی غربی، مواد اولیه، تجهیزات پیشرفته و فناوری تولید گازهای سمی را در اختیار دیکتاتور جنایتکار عراق قرار دادند و در همان حال، با مانع‌تراشی و وتو در شورای امنیت سازمان ملل، از صدور هرگونه قطعنامه قاطع علیه این جنایات جلوگیری کردند. این رویکرد دوگانه و همدستانه نه‌تنها هنجارهای حقوق بین‌الملل را به سخره گرفت، بلکه زمینه‌ساز تکرار چنین فجایعی در منطقه شد.

عراقچی در پیام خود، با اشاره به تجاوزات اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی، بر تداوم این الگوی خطرناک تأکید کرده و آورده است که «گویی چرخ روزگار پس از دهه‌ها همان آزمون بزرگ را بار دیگر تکرار می‌کند؛ آزمونی میان راستی و دروغ، میان روشنایی و تاریکی، میان کرامت انسانی و شر».وزیر خارجه ایران، با یادآوری این نکته که سکوت امروز بسیاری از دولت‌ها در برابر نقض آشکار اصول انسانی، ادامه همان رویکرد پیشین در قبال جنایت سردشت است، بر عزم ایران برای پیگیری حقوقی این پرونده در مجامع بین‌المللی تأکید کرده است.

وزارت امور خارجه ایران اعلام کرده که از هیچ تلاشی برای شناسایی ابعاد انسانی، اجتماعی، حقوقی و بشردوستانه این فاجعه دریغ نخواهد کرد و با استناد به پروتکل ۱۹۲۵ ژنو و کنوانسیون منع سلاح‌های شیمیایی، مسئولیت بین‌المللی عاملان و آمران این جنایت را غیرقابل مرور زمان می‌داند.جمهوری اسلامی ایران، به‌عنوان بزرگ‌ترین قربانی سلاح‌های شیمیایی در دوران معاصر، نقشی کلیدی در تدوین کنوانسیون منع سلاح‌های شیمیایی ایفا کرده و همواره پرچمدار جهانی عاری از سلاح‌های کشتار جمعی بوده است، اما این پرچمداری بدون تحقق عدالت برای قربانیان سردشت، ناقص و ناتمام خواهد ماند.

سردشت امروز سند زنده‌ای از ایستادگی حق در برابر باطل و آزمونی برای وجدان جهانی است. سی‌ونُه سال از آن روز می‌گذرد، اما هزاران قربانی هنوز چشم‌به‌راه عدالت و درمان هستند و جامعه بین‌المللی همچنان در برابر این جنایت تاریخی سکوت کرده و راه را برای تکرار چنین جنایاتی باز گذاشته است. یک نمونه آن، جنایات رژیم صهیونیستی و نسل‌کشی فلسطینیان در غزه و کرانه باختری است.پیام وزیر خارجه ایران در سالگرد بمباران شیمیایی سردشت، فراخوانی است برای پایان دادن به این سکوت و ترسیم افقی که در آن، کرامت انسانی بر زورگویی و سلطه‌گری پیروز شود؛ افقی که در آن، دیگر هیچ ملت و انسانی قربانی جنگ، ترور و سلاح‌های کشتار جمعی نشود و جهان بر پایه عدالت، حقیقت و احترام متقابل استوار گردد. این مطالبه، نه یک خواست ملی، بلکه ضرورتی برای صیانت از بشریت و جلوگیری از تکرار فجایعی چون سردشت است؛ فاجعه‌ای که هر سال در ۷ تیر، با نَفَس‌های سوخته بازماندگان، یادآور مسئولیت تاریخی همگان در قبال گذشته و آینده است.

mm