تحلیل | فروش گسترده موشک‌های پاتریوت به کشورهای عربی خلیج فارس

پارس‌تودی- وزارت خارجه آمریکا فروش ۵۲۵۰ فروند موشک رهگیر سامانه‌های پاتریوت به چند کشور عربی را تائید کرده است.

به گزارش پارس‌تودی، قرار است موشک‌های پاتریوت به بحرین، کویت، قطر و امارات متحده عربی فروخته شوند.این اقدام که در راستای تکمیل دوباره ذخایر موشکی این کشورها صورت می‌گیرد، در بستر تحولات عمیق ژئوپلیتیکی و نظامی منطقه غرب آسیا قابل تحلیل است. 

مهم‌ترین دلیل این فروش، کاهش چشمگیر ذخایر موشکی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در نتیجه جنگ های اخیر در منطقه است. بر اساس گزارش رویترز، عربستان سعودی به تنهایی ۸۶ درصد از ذخایر موشک‌های رهگیر پاتریوت خود را از زمان آغاز جنگ با ایران از دست داده است. در طول ۳۸ روز جنگ، از۲۸۰۰ موشک پاتریوت پک -3 این کشور  تنها حدود ۴۰۰ فروند باقی مانده است. این کاهش بی‌سابقه، زنگ خطری جدی برای امنیت هوایی متحدان آمریکا در منطقه به صدا درآورده است.

این فروش گسترده، اقدامی از سوی واشنگتن برای اطمینان بخشی به متحدان عرب خود پس از مشارکت مستقیم انها در جنگ علیه ایران محسوب می شود و نشان‌دهنده تلاش آمریکا برای حفظ برتری سیاسی ،  تکنولوژیک و نظامی خود در منطقه است.

در واقع جنگ اوکراین و تشدید درگیری‌ها در غرب آسیا ، تقاضا برای سامانه‌های پدافند هوایی پاتریوت را به شدت افزایش داده است. منابع آمریکایی نیز از کاهش ذخایر موشک‌های پاتریوت به کمتر از ۱۰۰۰ فروند و ذخایر موشک های رهگیر تاد به حدود ۲۵۰ فروند خبر داده‌اند. این کمبود جهانی، ضرورت بازسازی سریع ذخایر کشورهای متحد ایالات متحده را دوچندان کرده است.

ارتش آمریکا ماه گذشته قراردادی به ارزش حداکثر ۵۸.۶ میلیارد دلار با شرکت لاکهید مارتین برای تولید موشک‌های رهگیر پاتریوت امضا کرده است. این قرارداد چندساله که از سال ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۲ را پوشش می‌دهد، توافق یکساله پیشین به ارزش ۴.۷ میلیارد دلار را به یک چارچوب هفت ساله تبدیل کرده است. هدف اصلی این قرارداد، افزایش سه برابری ظرفیت تولید موشک‌های پاتریوت پک-۳ ام اس ایی تا پایان سال ۲۰۳۰ است.

با وجود قرارداد عظیم ۵۸.۶ میلیارد دلاری برای ساخت موشک های پاتریوت ، نرخ فعلی تولید (حدود ۶۰۰ رهگیر در سال) به هیچ وجه پاسخگوی نیازهای فوری منطقه نیست. برنامه‌ریزی برای افزایش تولید به ۸۵۰ کلاهک در سال ۲۰۲۶ و ۲۲۵۰ واحد تا سال ۲۰۲۸-۲۰۲۹ نشان می‌دهد که تأمین کامل نیازها حداقل تا چند سال آینده میسر نخواهد بود.

نکته قابل توجه، هم‌زمانی این فروش با ادامه مذاکرات آمریکا و اوکراین درباره اعطای مجوز تولید موشک‌های پاتریوت به کی‌یف است. با وجود تردیدهای دونالد ترامپ درباره ارائه مجوز ساخت این موشک‌ها به اوکراین، مذاکرات همچنان ادامه دارد و یکی از گزینه‌های مطرح، تولید برخی قطعات حساس در اوکراین و مونتاژ نهایی در یک کشور ثالث اروپایی (احتمالاً آلمان) است. این هماهنگی نشان می‌دهد که آمریکا در تلاش است تا به طور همزمان نیازهای متحدان سنتی خود در خلیج فارس و متحد جدید خود در اروپای شرقی را تأمین کند.

از دیدگاه آمریکا تأمین مجدد ذخایر موشکی کشورهای عربی، توان بازدارندگی آن‌ها را در برابر حملات موشکی و پهپادی به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد و به زعم واشنگتن معادلات نظامی منطقه را به نفع متحدان آمریکا تغییر دهد.با این حال تجربه جنگ تحمیلی سوم نشان می دهد که ایران با استفاده از تاکتیک ها و تکنیک های نوین و ابتکاری ، ضربات موشکی و پهپادی سختی را به دشمنان و متحدان آنها وارد کرده و قادر به تداوم این روند است. 

البته این فروش تسلیحاتی گسترده، وابستگی امنیتی و نظامی کشورهای عربی به ایالات متحده را عمیق‌تر می‌کند و هم چنان آن‌ها را در چارچوب راهبردهای امنیتی واشنگتن نگه می‌دارد.
ارزش این قراردادها (۱۷ میلیارد دلار برای فروش به کویت، امارات و بحرین و ۵۸.۶ میلیارد دلار برای قرارداد تولید) نشان‌دهنده حجم عظیم منافع اقتصادی برای صنایع دفاعی آمریکا، به ویژه لاکهید مارتین و بوئینگ است.

تأیید فروش 5250 فروند موشک پاتریوت به کشورهای عربی، واکنشی به کاهش بی‌سابقه ذخایر موشکی متحدان آمریکا در منطقه در نتیجه جنگ‌های اخیر است. این اقدام در کنار قرارداد عظیم ۵۸.۶ میلیارد دلاری با لاکهید مارتین و مذاکرات هم‌زمان با اوکراین، نشان‌دهنده راهبرد کلان آمریکا برای بازسازی همزمان ذخایر موشکی خود و متحدانش در دو جبهه آسیایی و اروپایی است. با این حال، محدودیت‌های تولید و زمان‌بر بودن افزایش ظرفیت‌ها، چالش جدی پیش روی این راهبرد قرار می‌دهد و نشان می‌دهد که پایگاه های نظامی آمریکا وهم چنین متحدان منطقه‌ای‌اش در میان‌مدت همچنان آسیب‌پذیر خواهند بود.
srm