تفسیر | هشدار امنیتی ایران به سرمایه‌گذاران فناوری درخلیج فارس

پارس‌تودی – محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران، در پیامی خطاب به دولت‌های منطقه هشدار داد که در صورت تخصیص امکانات به شرکت‌های هوش مصنوعی که «در قتل کودکان ما شریک هستند»، با واکنش و «اقدام قهری» ایران روبرو خواهند شد.

به گزارش پارس‌تودی، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران، در پیامی که در شبکه ایکس منتشر شد، با اشاره به اینکه «نهاد مدیریت داده‌های خلیج فارس در راه است»، از دولت‌ها، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و شرکت‌های منطقه خواست «هیچ منبعی را در اختیار شرکت‌های هوش مصنوعی یا داده‌ای قرار ندهند که به تجاوزهای نظامی کمک می‌کنند یا در کشتار کودکان دست دارند» و به صراحت تأکید کرد: «نه تأمین مالی، نه سهام، نه زمین، نه انرژی» و «هر کس به آنان یاری برساند، با اقدام قهری ما روبه‌رو خواهد شد».

هشدار قالیباف را نمی‌توان یک موضع‌گیری دیپلماتیک معمولی تلقی کرد؛ بلکه بازتاب یک تحول راهبردی در ماهیت تهدید علیه امنیت ملی ایران است. جنگ غزه نشان داد که هوش مصنوعی از یک فناوری کمکی به یک سلاح عملیاتی تبدیل شده است. گزارش‌ها و مستندهای متعدد، از جمله مستند نازا «NAZA»، جزئیاتی از نقش سامانه‌های هوش مصنوعی در شناسایی و هدف‌گیری افرادی را آشکار کرده‌اند که بعداً بمباران شده‌اند. روایت های ارائه شده در فیلم نشان میدهند که چگونه «شنود انبوه» شبکه های مخابراتی غزه با «فناوری هوش مصنوعی» ترکیب شده تا افرادی را برای کشتن شناسایی کند.

از جمله آنها می توان به رهگیری داده‌های تلفن همراه برای شنیدن مکالمات کودکان با پدرانشان و تبدیل این داده‌ها به «هدف» اشاره کرد. از دیدگاه ایران، این یعنی شرکت‌هایی که زیرساخت داده و هوش مصنوعی را فراهم می‌کنند، دیگر «غیرنظامی» یا «بی‌طرف» نیستند، بلکه در زنجیره کشتار غیرنظامیان و به تعبیر قالیباف، کودکان نقش دارند.

در همین چارچوب، کشورهای منطقه در سال‌های اخیر به‌طور گسترده در حال تبدیل سرمایه‌های نفتی به زیرساخت داده، مراکز پردازش ابری و توان محاسباتی هوش مصنوعی هستند. امارات متعهد به سرمایه‌گذاری‌های کلان در این حوزه شده و عربستان سعودی نیز ظرفیت مراکز داده خود را چند برابر کرده است. بخشی از این زیرساخت‌ها با شرکت‌های اسرائیلی یا آمریکایی پیوند خورده‌اند.

از جمله موارد مهم در این زمینه می توان به همکاری مشترک گروه «جی ۴۲ » امارات با شرکت رافائل رژیم صهیونیستی برای توسعه راه‌حل‌های هوش مصنوعی و کلان‌داده اشاره کرد. هشدار قالیباف دقیقاً به همین نقطه اتصال اشاره دارد: پول، زمین، انرژی و سهام منطقه‌ای می‌تواند به توان محاسباتی‌ای تبدیل شود که در نهایت علیه ایران به کار گرفته شود.
پیامد نخست این هشدار، بین‌المللی‌شدن مسئولیت حقوقی و امنیتی شرکت‌های فناوری و سرمایه‌گذاران منطقه‌ای است.

قالیباف با نام بردن از «تأمین مالی، سهام، زمین و انرژی»، دامنه هدف را از خود شرکت‌ها به کل زنجیره تأمین گسترش داده است. این یعنی یک صندوق سرمایه‌گذاری یا دولت منطقه‌ای که در یک شرکت هوش مصنوعی با کاربرد دوگانه نظامی و غیرنظامی سرمایه‌گذاری کند، از نظر تهران در همان سطح تهدید قرار می‌گیرد. پیامد دوم، ایجاد شکاف در جبهه فناورانه منطقه است. کشورهای خلیج فارس که اقتصاد خود را بر پایه جذب سرمایه و فناوری غربی بازسازی می‌کنند، اکنون با یک معادله امنیتی جدید روبرو می‌شوند: ادامه همکاری فناورانه با شرکت‌های متهم به مشارکت در کشتار کودکان، می‌تواند هزینه‌های امنیتی و زیرساختی سنگینی به همراه داشته باشد.

اشاره قالیباف به «نهاد مدیریت داده‌های خلیج فارس» و «اقدام قهری» تنها یک تهدید لفظی نیست؛ بلکه در چارچوب دکترین نظامی و امنیتی اعلام‌شده ایران قابل تحلیل است. مقامات ارشد امنیتی ایران، از جمله محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، صریحاً اعلام کرده‌اند که در صورت حمله جدید آمریکا یا رژیم صهیونیستی، کابل‌های اینترنت زیردریایی، مراکز داده و تأسیسات هوش مصنوعی مرتبط با آمریکا در منطقه با ارزشی بیش از دو تریلیون دلار هدف قرار خواهند گرفت. رضایی گفته است که اگر جنگ آغاز شود، بسیاری از این کابل‌ها و مراکز داده و تأسیسات هوش مصنوعی نابود خواهند شد. این تهدید سابقه عملیاتی نیز دارد؛ گزارش‌ها حاکی است که در مارس ۲۰۲۶، پهپادهای ایرانی دو مرکز داده آمازون در امارات را هدف قرار داده‌ و یک تأسیسات در بحرین نیز به دلیل انفجار آسیب دید.

در سطح راهبردی، پاسخ ایران به احتمال بالا چندلایه و فراگیر خواهد بود. راهبرد تهران در جنگ بعدی بر سه محور یعنی گسترش جغرافیایی دامنه جنگ، طولانی‌تر کردن مدت آن، و افزایش هزینه‌ها و پیامدهای منطقه‌ای و بین‌المللی آن استوار است.این یعنی ایران صرفاً به پایگاه‌های نظامی آمریکا یا رژیم صهیونیستی بسنده نخواهد کرد، بلکه زیرساخت‌های حیاتی اقتصادی و فناورانه متحدان منطقه‌ای واشنگتن را نیز در معرض تهدید قرار خواهد داد. سعید خطیب‌زاده معاون وزیر امور خارجه ایران در این زمینه گفت: اگر جنگ دیگری رخ دهد، نه‌تنها متجاوزان را مجازات خواهیم کرد، بلکه معادلات را نیز تغییر خواهیم داد تا وضعیت به شرایط پیش از این تحولات بازنگردد.

بنابراین، هشدار قالیباف را باید در چارچوب یک راهبرد بازدارندگی فناورانه درک کرد: تهران پیش از وقوع حمله ای از جانب آمریکا و اسرائیل ، خطوط قرمز جدیدی ترسیم می‌کند تا هزینه همکاری منطقه با زیرساخت هوش مصنوعی متصل به ماشین جنگی آمریکا و رژیم صهیونیستی را بالا ببرد. اگر این هشدار نادیده گرفته شود، اقدام قهری اعلام‌شده می‌تواند از حملات سایبری و پهپادی به مراکز داده تا هدف قرار دادن کابل‌های زیردریایی و ایجاد اختلال در اقتصاد دیجیتال منطقه را در بر بگیرد؛ سناریویی که می‌تواند کل معماری امنیتی خلیج فارس را وارد مرحله‌ای تازه و بی‌سابقه کند.
srm