تحلیل | چرا امارات به جنگ یمن باز می‌گردد؟

پارس‌تودی– امارات قصد بازگشت به جنگ یمن را دارد.

به گزارش پارس‌تودی، روزنامه گاردین گزارش داده است که امارات متحده عربی در پی پیشروی‌های ارتش یمن (انصارالله یمن) و افزایش نگرانی‌های امنیتی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، با عربستان سعودی برای ازسرگیری حمایت مالی از نیروهای مخالف انصارالله یمن به توافق رسیده است. بر اساس این گزارش، ریاض نیز پذیرفته است پوشش هوایی این نیروها را تأمین کند. 

این تحول، در صورت تحقق عملی، نشانه‌ای از احیای همکاری نظامی دو کشور پس از سال‌ها اختلاف بر سر آینده یمن است؛ همکاری‌ای که می‌تواند معادلات میدانی و سیاسی این کشور را وارد مرحله تازه‌ای کند.
بازگشت احتمالی امارات به جنگ یمن را باید در چارچوب مجموعه‌ای از تحولات نظامی، امنیتی و ژئوپلیتیکی منطقه ارزیابی کرد. ابوظبی و ریاض، با وجود اختلافات جدی در سال‌های گذشته، اکنون با چالشی مشترک یعنی تثبیت قدرت ارتش و انصار الله یمن و گسترش توانایی آن برای تأثیرگذاری بر امنیت عربستان، مسیرهای راهبردی دریای سرخ و موازنه قدرت در شبه‌جزیره عربستان مواجه هستند. با این حال، همگرایی تازه این دو کشور الزاماً به معنای پایان رقابت‌های آنها نیست، بلکه بیش از هر چیز می‌تواند تلاشی برای مدیریت تهدیدی باشد که از دید سران آنها، هزینه‌های بی‌عملی در برابر آن افزایش یافته است.

یکی از مهم‌ترین دلایل این تحول، نگرانی از تثبیت موقعیت نظامی و سیاسی ارتش و انصارالله یمن است. این جنبش طی سال‌های گذشته توانسته است در برابر حملات نظامی ائتلاف تحت رهبری عربستان مقاومت کند و قابلیت‌های موشکی و پهپادی خود را توسعه دهد. تجربه جنگ نیز نشان داده است که برتری تسلیحاتی و برخورداری از حمایت خارجی، به‌تنهایی برای وادار کردن انصارالله به عقب‌نشینی یا تحمیل یک راه‌حل سیاسی مطلوب به رقبای آن کافی نیست. بنابراین، ازسرگیری کمک‌های مالی امارات و تأمین پوشش هوایی از سوی عربستان را می‌توان تلاشی برای تقویت نیروهای مخالف ارتش و انصارالله یمن و جلوگیری از تغییر بیشتر موازنه میدانی دانست.

عامل مهم دیگر، آسیب‌پذیری امنیتی عربستان است. حملات موشکی و پهپادی به زیرساخت‌های حیاتی، فرودگاه‌ها و تأسیسات انرژی می‌تواند هزینه‌های اقتصادی و سیاسی قابل‌توجهی برای ریاض ایجاد کند و تصویر ثبات این کشور را، به‌ویژه در شرایط اجرای برنامه‌های توسعه اقتصادی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی، تحت تأثیر قرار دهد. از این منظر، عربستان ممکن است تقویت نیروهای داخلی مخالف  ارتش و انصارالله یمن را راهی برای کاهش فشار امنیتی و جلوگیری از گسترش دامنه تهدید بداند. با این همه، تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد که تشدید عملیات نظامی لزوماً امنیت پایدار ایجاد نمی‌کند و حتی می‌تواند انگیزه حملات تلافی‌جویانه را افزایش دهد.

برای امارات، مسئله صرفاً مقابله با ارتش و انصارالله یمن نیست، بلکه به رقابت بر سر نفوذ در جنوب یمن، بنادر راهبردی و مسیرهای کشتیرانی دریای سرخ و خلیج عدن نیز مربوط می‌شود. ابوظبی طی سال‌های گذشته از نیروهای محلی، از جمله شورای انتقالی جنوب، حمایت کرده و در پی گسترش نفوذ خود در مناطق ساحلی و جزایر راهبردی بوده است. این سیاست گاه با رویکرد عربستان که بر حفظ ساختار دولت خود خوانده یمن مستقر در عدن و جلوگیری از تجزیه این کشور تأکید داشته، تعارض پیدا کرده است. ازاین‌رو، توافق تازه ممکن است همکاری نظامی دو کشور را تقویت کند، اما اختلاف بر سر آینده سیاسی جنوب یمن همچنان پابرجا خواهد ماند.

از نظر نظامی، ازسرگیری حمایت مالی امارات و تأمین پوشش هوایی عربستان می‌تواند توان عملیاتی نیروهای مخالف ارتش و انصارالله یمن را افزایش دهد، به‌ویژه اگر با هماهنگی اطلاعاتی، تسلیحاتی و لجستیکی همراه شود. با این حال، تعدد گروه‌های مسلح، اختلافات سیاسی میان آنها و نبود فرماندهی یکپارچه، موانع جدی در برابر شکل‌گیری یک جبهه مؤثر خواهد بود. افزون بر این، ارتش یمن و انصارالله طی سال‌های جنگ تجربه قابل‌توجهی در نبرد نامتقارن کسب کرده و ممکن است در واکنش به تشدید فشار نظامی، حملات خود را گسترش دهد؛ وضعیتی که می‌تواند امنیت زیرساخت‌های انرژی و کشتیرانی منطقه را بیش از پیش تحت تأثیر قرار دهد.

پیامد دیگر این تحول، تضعیف چشم‌انداز حل‌وفصل سیاسی بحران یمن است. هرگاه طرف‌های درگیر به این نتیجه برسند که با افزایش حمایت خارجی می‌توانند موقعیت نظامی خود را بهبود بخشند، انگیزه آنها برای مصالحه کاهش می‌یابد. در چنین شرایطی، مردم یمن بار دیگر هزینه اصلی رقابت‌های منطقه‌ای را با آوارگی، فقر، ناامنی غذایی و تخریب زیرساخت‌ها خواهند پرداخت. همچنین تشدید درگیری‌ها می‌تواند تلاش‌های میانجی‌گرانه سازمان ملل و مذاکرات برای دستیابی به آتش‌بس پایدار را دشوارتر کند.

به نظر می رسد بازگشت احتمالی امارات به جنگ یمن بیش از آنکه نشانه اطمینان به پیروزی نظامی باشد، بازتاب نگرانی مشترک ابوظبی و ریاض از تغییر موازنه قدرت به سود ارتش و انصارالله یمن است. همکاری تازه دو کشور ممکن است فشار نظامی بر ارتش واین جنبش را افزایش دهد، اما تضمینی برای تغییر پایدار وضعیت میدانی فراهم نمی‌کند. تجربه جنگ یمن نشان داده است که راهبرد نظامی، بدون توافق سیاسی فراگیر و توجه به مطالبات داخلی این کشور، قادر به پایان دادن به بحران نیست. بنابراین، اگر هدف واقعی عربستان و امارات تأمین امنیت بلندمدت باشد، مسیر دیپلماسی و توافقی که منافع گروه‌های مختلف یمنی را در نظر بگیرد، به‌مراتب کم‌هزینه‌تر از بازگشت به دور تازه‌ای از جنگ خواهد بود.
srm