تفسیر | آمریکا چگونه متحمل پرداخت هزینه تجاوز به ایران می‌شود؟

پارس‌تودی – حمله یکشنبه شب آمریکا به جزیره لارک، ایران را به پاسخ نظامی واداشت؛ اکنون واشنگتن با پیامدهای منطقه‌ای، هزینه‌های امنیتی و سیاسی تجاوز خود مواجه است.

«نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در اعمال حق ذاتی دفاع مشروع تردید نخواهند کرد و به نحو مقتضی به هر تجاوز نظامی دشمن قاطعانه پاسخ خواهند داد.»  این جمله، مهم‌ترین پیام بیانیه وزارت امور خارجه ایران در واکنش به حمله آمریکا به جزیره لارک است. تهران با این موضع روشن کرد که حمله به خاک ایران بدون پاسخ نخواهد ماند و واکنش نیروهای مسلح ایران بخشی از حق دفاع کشور در برابر تجاوز خارجی است. وزارت خارجه ایران  در بیانیه خود اعلام کرد که آمریکا شامگاه یکشنبه هشتم شهریورماه (30 اوت) بخش‌هایی از جزیره لارک را هدف قرار داد. در پی این حمله، شماری از مدافعان و شهروندان ایرانی شهید و مجروح شدند. ایران نیز در پاسخ، پایگاه‌های نظامی آمریکا در اردن را که مبدأ و پشتیبان این حمله بوده‌اند، هدف قرار داد.

اهمیت این بیانیه در این است که ایران پاسخ نظامی خود را خارج از یک واکنش احساسی یا مقطعی تعریف نمی‌کند. وزارت خارجه ایران از «حق ذاتی دفاع مشروع» سخن می‌گوید و حمله آمریکا به لارک را نقض آشکار بند چهار ماده دوم منشور سازمان ملل می‌داند. بنابراین تهران تلاش دارد یک مرز روشن میان «تجاوز» و «دفاع» ایجاد کند. آمریکا آغازکننده حمله بوده و ایران در برابر آن از حق دفاع از خود استفاده کرده است. این موضع یک پیام مستقیم برای واشنگتن دارد. آمریکا نمی‌تواند به خاک ایران حمله کند و انتظار داشته باشد پاسخ ایران محدود به اعتراض دیپلماتیک باشد. تهران با هدف قراردادن پایگاه‌های آمریکا در اردن نشان داده است که پاسخ خود را متناسب با شبکه عملیاتی طرف مقابل تعریف می‌کند. اگر یک پایگاه یا زیرساخت نظامی در عملیات علیه ایران نقش داشته باشد، از نگاه تهران دیگر نمی‌تواند خود را خارج از پیامدهای جنگ تعریف کند.

بیانیه وزارت خارجه ایران در عین حال مسئولیت ناامنی در خلیج فارس و تنگه هرمز را متوجه آمریکا و رژیم صهیونیستی می‌داند. تهران خطاب به دبیرکل سازمان ملل، رئیس شورای امنیت و دولت‌هایی که درباره امنیت کشتیرانی در منطقه ابراز نگرانی کرده‌اند، می‌گوید ریشه اصلی ناامنی را باید در اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی جست‌وجو کرد. این روند از حمله ۲۸ فوریه آغازشده و در قالب محاصره دریایی، فشار اقتصادی و اقدامات تحریک‌آمیز ادامه یافته است.

مسئولیت شورای امنیت نیز در همین چارچوب مطرح شده است. وزارت خارجه ایران از شورای امنیت و دبیرکل سازمان ملل خواسته است به مسئولیت خود برای حفظ صلح و امنیت بین‌المللی عمل کنند و طرف متجاوز را پاسخگو کنند. پیام تهران این است که اگر سازوکارهای بین‌المللی در برابر تجاوز سکوت کنند، این سکوت نمی‌تواند حق دفاع ایران را از بین ببرد. بیانیه وزارت خارجه ایران همچنین برای کشورهای منطقه پیام مشخصی دارد. ایران مسئولیت پیامدهای اقدامات آمریکا را تنها متوجه واشنگتن نمی‌داند و اعلام می‌کند دولت‌ها و طرف‌هایی که در تدارک یا اجرای اقدامات آمریکا مشارکت کنند نیز باید مسئولیت رفتار خود را بپذیرند. این هشدار به‌ویژه متوجه کشورهایی است که پایگاه‌ها یا امکانات نظامی خود را در اختیار نیروهای آمریکایی قرار می‌دهند.

در واقع، استفاده از خاک کشورهای منطقه برای حمله به ایران، به معنای مصون ماندن آن زیرساخت‌ها از پاسخ ایران نیست. این پیام در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که آمریکا شبکه گسترده‌ای از پایگاه‌های نظامی در غرب آسیا دارد.

از سوی دیگر، تأکید ایران بر «پاسخ مقتضی» به این معناست که واکنش تهران الزاماً یک شکل ثابت ندارد. نوع، زمان و سطح پاسخ را ایران بر اساس شرایط تعیین خواهد کرد. بنابراین بیانیه وزارت خارجه ایران را باید یک هشدار بازدارنده نیز دانست. هشداری که هدف آن جلوگیری از تکرار حمله به خاک ایران است. پیام نهایی بیانیه روشن است. ایران نمی‌خواهد آغازگر جنگ باشد، اما در برابر تجاوز نیز سکوت نخواهد کرد.

تهران مسئولیت ادامه بحران را متوجه آمریکا و طرف‌هایی می‌داند که در اقدامات نظامی و فشار علیه ایران مشارکت دارند و تأکید می‌کند که حق دفاع مشروع خود را حفظ خواهد کرد. حمله به لارک از نگاه تهران ادامه مسیری است که با حمله به ایران، محاصره دریایی و فشار اقتصادی آغاز شده است. پاسخ ایران نیز تلاشی برای تغییر همین محاسبه است. هر حمله‌ای که علیه ایران انجام شود، هزینه خواهد داشت و هیچ تجاوزی بدون پاسخ باقی نخواهد ماند.
mm