اخبار ناتو | از جنجال گرینلند تا سایه درگیری مستقیم با روسیه

پارس‌تودی- اظهارات جنجالی رئیس جمهوری آمریکا درباره تصرف گرینلند، مخالفت برخی اعضای اروپایی با گسترش ناتو به شرق، اختلاف‌نظرها درباره آینده اوکراین و هشدار روسیه نسبت به خطر درگیری مستقیم، تصویری پیچیده از آخرین تحولات ناتو ارائه می‌دهد.

سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) که پس از جنگ جهانی دوم به‌عنوان ستون امنیت جمعی غرب شکل گرفت، این روزها با چالش‌هایی روبه‌روست که هم از درون و هم از بیرون، انسجام و کارآمدی آن را زیر سوال برده است. از یک‌سو، اظهارات رئیس‌جمهوری آمریکا درباره گرینلند و امنیت قطب شمال، واکنش تند متحدان اروپایی را برانگیخته و از سوی دیگر، جنگ اوکراین و پیامدهای آن، شکاف‌های عمیق‌تری در میان اعضای این ائتلاف ایجاد کرده است. در این بسته خبری از پارس‌تودی چالش‌های آینده این ائتلاف نظامی بررسی شده است که می‌خوانید:

گرینلند؛ آزمون بی‌سابقه همبستگی ناتو

اظهارات دوباره «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا درباره "نیاز شدید" آمریکا به گرینلند، واکنش قاطع دولت دانمارک را در پی داشت. «مته فردریکسن» نخست‌وزیر دانمارک هشدار داد که هرگونه حمله آمریکا به این جزیره خودمختار، به‌منزله پایان اتحاد نظامی ناتو و نظم امنیتی پس از جنگ جهانی دوم خواهد بود. در همین راستا، نخست‌وزیر گرینلند نیز با رد صریح هرگونه الحاق، لفاظی‌های واشنگتن را "کاملا غیرقابل قبول" دانست و تأکید کرد که این جزیره دموکراتیک خواهان باقی ماندن خارج از حاکمیت آمریکا است. اتحادیه اروپا نیز با حمایت از دانمارک، بر اصل تمامیت ارضی کشورهای عضو پافشاری کرد. با این حال، برخی رهبران مانند «ویکتور اوربان» نخست‌وزیر مجارستان، کوشیدند موضوع را "قابل حل در چارچوب ناتو" جلوه دهند.

شکاف‌ها بر سر عضویت اوکراین

در پرونده اوکراین، اختلاف دیدگاه‌ها در میان اعضای ناتو بیش از پیش آشکار شده است. وزیر دفاع اسلواکی با صراحت اعلام کرده که اوکراین هرگز به ناتو نخواهد پیوست و حتی مسیر این کشور برای عضویت در اتحادیه اروپا نیز دشوار خواهد بود. این موضع پیش‌تر از سوی نخست‌وزیر اسلواکی نیز تکرار شده و مخالفت با گسترش ناتو به شرق را شرطی برای پایان جنگ دانسته بود. در مقابل، کی‌یف همچنان بر دریافت تضمین‌های امنیتی و نزدیکی بیشتر به ناتو تأکید دارد. «ولودیمیر زلنسکی» رئیس‌جمهوری اوکراین، از شکل‌گیری "ائتلاف داوطلبان" سخن گفته و خواهان استقرار نیروهای انگلیس و فرانسه بلافاصله پس از برقراری آتش‌بس شده است؛ درخواستی که با مخالفت صریح روسیه روبه‌روست.

نقش آمریکا و اروپا در معادله امنیتی

در حالی که ترامپ اعلام کرده بخش عمده تضمین‌های امنیتی اوکراین باید بر عهده اروپا باشد، نشست‌های فشرده مشاوران امنیت ملی کشورهای ناتو و اتحادیه اروپا در کی‌یف نشان‌دهنده تلاش برای هماهنگی بیشتر میان واشنگتن و پایتخت‌های اروپایی است. با این حال، ابهام درباره تعهدات عملی آمریکا و اختلاف بر سر میزان مداخله نظامی، همچنان پابرجاست. مجارستان به‌عنوان یکی از منتقدان جدی سیاست‌های ناتو، ارسال سلاح به اوکراین را رد کرده و بر راه‌حل سیاسی تأکید دارد و حتی لغو تحریم‌های روسیه پس از پایان جنگ را محتمل می‌داند.

هشدار روسیه؛ سایه رویارویی مستقیم

 روسیه با نگرانی تحرکات نظامی ناتو در مرزهای خود و بلاروس را رصد می‌کند. «یولیا ژدانوا» رئیس هیئت روسیه در مذاکرات وین درباره کنترل تسلیحات هشدار داده است که فعالیت‌های نظامی ناتو می‌تواند به تشدید غیرقابل پیش‌بینی اوضاع و حتی رویارویی مستقیم نظامی منجر شود. به گفته ژدانوا،  کشورهای غربی تمایل چندانی به گفت‌وگو درباره کاهش این خطرات ندارند و از "روسیه‌هراسی" برای تداوم حمایت نظامی از اوکراین بهره می‌برند. این تحولات نشان می‌دهد ناتو در شرایطی قرار گرفته که با چالش‌های هم‌زمان ژئوپلیتیکی، اختلافات درونی و فشارهای خارجی مواجه است. از تنش بی‌سابقه بر سر گرینلند گرفته تا آینده مبهم اوکراین و هشدارهای روسیه، همگی حاکی از آن است که این ائتلاف نظامی برای حفظ انسجام و نقش سنتی خود، ناگزیر از بازنگری جدی در راهبردها و مناسبات درون‌سازمانی است.

hm