Մեկնաբանություն - Իրանի պաշտպանության օրինականությունը ԱՄՆ սպառնալիքների դեմ

ՄԱԿ-ում Իրանի դեսպան և մշտական ​​ներկայացուցչի վերջին հայտարարությունները ԱՄՆ-ի կրկնվող սպառնալիքների վերաբերյալ կրկին ուշադրության կենտրոնում են բերել Իրանի պաշտպանության օրինականության և միջազգային իրավական համակարգի արդյունավետության վերաբերյալ հարցը։

Քննադատելով Վաշինգտոնի վարքագիծը՝ Ամիր Սաիդ Իարվանին պահանջել է, որ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը բացահայտ, թափանցիկ և իրական անուններով անդրադառնա ԱՄՆ-ի խախտումներին. պահանջ, որը լայն քաղաքական և իրավական երանգներ է ստացել Իրանի և ԱՄՆ-ի միջև լարվածության աճի համատեքստում։

Վերջին տարիներին ԱՄՆ պաշտոնյաների, այդ թվում՝ Դոնալդ Թրամփի կողմից Իրանի դեմ ուղղված հրապարակային սպառնալիքները դարձել են միջազգային հարաբերություններում անվստահությունը խորացնող գործոններից մեկը։ Միջազգային իրավունքի տեսանկյունից, ուժի կիրառման սպառնալիքը, նույնիսկ առանց գործնական քայլերի, կարող է համարվել ՄԱԿ-ի կանոնադրության խախտում. կանոնադրություն, որը հստակորեն արգելում է երկրների տարածքային ամբողջականության և քաղաքական անկախության դեմ ցանկացած սպառնալիք կամ ուժի կիրառում։ Հետևաբար, Իրանը պատճառաբանում է, որ նման սպառնալիքները ոչ միայն անօրինական են, այլև հող են նախապատրաստում տարածաշրջանային անկայունության և միջազգային կարգի խաթարման համար։

Ըստ Pars Today-ի, ՄԱԿ-ում Իրանի ներկայացուցիչը ընդգծել է, որ Անվտանգության խորհուրդը պետք է հստակ և ոչ ընտրողական դիրքորոշում ընդունի ԱՄՆ խախտումների նկատմամբ և լուրջ վերաբերվի միջազգային խաղաղության և անվտանգության պահպանման գործում իր պատասխանատվությանը: Այս դիրքորոշումը համահունչ է ԱՄՆ միակողմանիության և միջազգային կառույցների գործիքային օգտագործման դեմ բազմաթիվ անկախ երկրների լայնածավալ քննադատությանը. քննադատություն, որը հիմնված է աշխարհի տարբեր տարածաշրջաններում Վաշինգտոնի ռազմական միջամտությունների պատմական փորձի վրա։

Այս քննարկման հիմնական առանցքներից մեկը միջազգային իրավունքում ինքնապաշտպանության հասկացությունն է: ՄԱԿ-ի կանոնադրությունը երկրներին իրավունք է տալիս պաշտպանվել զինված հարձակման դեպքում: Հղում անելով այս սկզբունքին՝ Իրանը ԱՄՆ-ի շարունակական սպառնալիքները համարում է միջազգային կանոնների ակնհայտ խախտում և ընդգծում է, որ իրավունք ունի ձեռնարկել զսպող և պաշտպանական միջոցներ՝ իր ազգային անվտանգությունը, տարածքային ամբողջականությունը և քաղաքական անկախությունը պահպանելու համար: Թեհրանի տեսանկյունից, այս մոտեցման օրինականությունը հիմնված է ոչ միայն միջազգային իրավունքի, այլև անվտանգային տրամաբանության և միջամտող տերությունների վարքագծի պատմական փորձի վրա։

Միևնույն ժամանակ, Անվտանգության խորհրդի կառուցվածքը և վետոյի իրավունքի գոյությունը համարվում են լուրջ խոչընդոտներ մեծ տերությունների սպառնալիքների դեմ արդյունավետ պայքարի համար: Այս մեխանիզմը գործնականում սահմանափակել է հզոր երկրների վարքագծի հաշվետվողականության և անաչառ մոնիթորինգի հնարավորությունը և հանգեցրել է միջազգային կանոնների ընտրողաբար ու անհավասար կիրառմանը: Այս հարցն ավելի է ուժեղացրել Անվտանգության խորհրդի կառուցվածքի բարեփոխման և համաշխարհային որոշումների կայացման գործում անկախ երկրների դերի բարձրացման հարցը։

Վերլուծական տեսանկյունից, ԱՄՆ սպառնալիքների դեմ պաշտպանվելու  օրինականության վերաբերյալ Իրանի դիրքորոշումը արտացոլում է միջազգային համակարգում առկա ավելի խորը մարտահրավերը․ հռչակված իրավական սկզբունքների և մեծ տերությունների գործնական վարքագծի միջև հակասությունը: Եթե Անվտանգության խորհուրդը և այլ միջազգային հաստատություններ չկարողանան որդեգրել միակուռ, անաչառ և վճռական դիրքորոշում ուժի սպառնալիքի դեմ, ապա ամբողջ միջազգային համակարգի հեղինակությունն ու արդյունավետությունը հարցականի տակ կգնա։

Ամփոփելով վերը նշվածը պետք է ասել, որ Իրանը, հիմնվելով ՄԱԿ-ի կանոնադրության, ազգային ինքնիշխանության սկզբունքի և ինքնապաշտպանության իրավունքի վրա, փորձում է ԱՄՆ սպառնալիքները ներկայացնել ոչ միայն որպես երկկողմանի խնդիր, այլև որպես համաշխարհային կարգի հիմնարար կանոնների խախտման օրինակ։ Այս մոտեցումը, զսպման և անկախության պահպանման վրա շեշտադրման հետ մեկտեղ, արտացոլում է Թեհրանի ջանքերը՝ ամրապնդելու իր իրավական և քաղաքական դիրքերը արտաքին ճնշումների և սպառնալիքների պայմաններում։