Վերլուծական․ Իրանի վճռականությունը՝ Հայաստանի հետ Համապարփակ ռազմավարական գործընկերության փաստաթուղթը ավարտին հասցնելու համար
Pars Today - Իրանը վճռական է տրամադրված ավարտին հասցնելու Հայաստանի հետ Համապարփակ ռազմավարական գործընկերության փաստաթուղթը։
Pars Today-ի փոխանցմամբ՝ փետրվարի 24-ին, ՀՀ պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանի և ուղեկցող պատվիրակության հետ հանդիպման ժամանակ, Իրանի նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանը հայտարարել է Իրանի Իսլամական Հանրապետության պատրաստակամության մասին՝ ավարտին հասցնելու Հայաստանի հետ «Համապարփակ ռազմավարական գործընկերության փաստաթուղթը» և ընդգծել. «Որքան բարձրանում է հարաբերությունների մակարդակը քաղաքական, տնտեսական, տրանսպորտային, էներգետիկ և ենթակառուցվածքային ոլորտներում, նույնքան ապահովված կլինեն երկու ժողովուրդների շահերը»։
Նա նաև ընդգծել է Իրանի Իսլամական Հանրապետության վճռականությունը՝ ընդլայնելու և խորացնելու համապարփակ հարաբերությունները հարևան երկրների, մասնավորապես՝ Հայաստանի հետ։ Իրանի նախագահը նաև գոհունակություն է հայտնել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև կնքված խաղաղության համաձայնագրի կապակցությամբ՝ այս գործընթացը որակելով որպես դրական քայլ՝ ուղղված տարածաշրջանային անվտանգության ամրապնդմանը և համագործակցության զարգացմանը։
Անդրադառնալով երկու երկրների միջև տնտեսական, շինարարական և միջանցքային համագործակցության բարենպաստ միտումին՝ նա այդ համագործակցությունը համարեց փոխադարձ կարողություններից օգտվելու համատեղ կամքի նշան և բարձր գնահատեց Հայաստանի կառավարության աջակցությունն ու հովանավորությունը այս երկրում իրանական ընկերությունների գործունեությանը։
ՀՀ պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանն էլ, անդրադառնալով երկու երկրների պաշտպանության նախարարությունների միջև վերջին տարիներին համագործակցության նվաճումներին, այդ փոխգործակցությունը գնահատեց որպես արդյունավետ և հավելեց. «Տնտեսական և տրանսպորտային ոլորտներում երկկողմ համագործակցությունը նույնպես շարունակվում է դրական միտումով, և դա նպաստում է հարաբերությունների հետագա ամրապնդմանը. համագործակցություն, որը կարևոր է նաև Հայաստանի համար քաղաքական և անվտանգության տեսանկյունից։
Թվում է, թե Իրանը վճռական է ակտիվ և դինամիկ դիվանագիտության շրջանակներում ավարտին հասցնել Հայաստանի հետ Համապարփակ ռազմավարական գործընկերության փաստաթուղթը։ Իրանի նախագահի կողմից հայտարարված այս կամքը արտացոլում է Թեհրանի ռազմավարական մոտեցումը Երևանի և Հարավային Կովկասի տարածաշրջանի հետ հարաբերությունների նկատմամբ։ Այս որոշման պատճառները կարելի է վերլուծել մի քանի հիմնական առանցքներով։
Առաջին գործոնը տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքականության բալանսավորումն է փոփոխվող հավասարակշռությունների պայմաններում։ Վերջին զարգացումներից հետո Հարավային Կովկասը դարձել է տարածաշրջանային և արտատարածաշրջանային տերությունների միջև մրցակցության թատերաբեմ։ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը և այնպիսի նախագծերի հետապնդումը, ինչպիսին է «Զանգեզուրի միջանցքը», որը նպատակ ունի Նախիջևանը կապել Ադրբեջանի հիմնական տարածքի հետ, կարող է փոխել տարածաշրջանի տարանցիկ և աշխարհաքաղաքական հավասարումները որոշ խաղացողների օգտին: Այս ռազմավարական փաստաթուղթը վերջնական տեսքի բերելով Իրանը ձգտում է պահպանել հավասարակշռությունը և կանխել իր ազգային շահերը անտեսող ցանկացած տարածաշրջանային կարգի ձևավորումը։
Երկրորդ գործոնը տնտեսական և միջանցքային շահերն են: Իրանը և Հայաստանը վաղուց ունեն աճող տնտեսական հարաբերություններ, և Թեհրանը ցանկանում է ապրանքաշրջանառության ծավալը հասցնել մեկ միլիարդ դոլարի: Կարևոր նախագծերը, ինչպիսիք են Իրան-Հայաստան գազատարը, էլեկտրաէներգիայի փոխանցման գծերը և Արաքս գետի վրա համատեղ էլեկտրակայանների կառուցումը, երկկողմ համագործակցության հաջող օրինակներ են: Ռազմավարական գործընկերության փաստաթղթի վերջնական տեսքի բերումը ապահովում է անհրաժեշտ իրավական և քաղաքական հիմքը այս համագործակցության ընդլայնման համար, հատկապես տարանցիկ և Հյուսիս-Հարավ միջանցքի միացման ոլորտում, և ամրապնդում է Իրանի դիրքերը տարածաշրջանային տրանսպորտային ցանցում։
Վերջապես, երկու երկրների միջև հարաբերությունները հիմնված են երկար պատմության և մշակութային ընդհանրությունների վրա։ Իրանի և Հայաստանի միջև բարեկամական հարաբերությունները հիմնված են ընդհանուր արժեքների, վստահության և փոխադարձ հարգանքի վրա, և դրանց ռազմավարական մակարդակի բարձրացումը շեշտվել է երկու երկրների ղեկավարների կողմից։ Այս քայլով Իրանը, ամրապնդելով իր ավանդական գործընկերությունը Հայաստանի հետ, ձգտում է պահպանել վերափոխվող Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում կայունությունը, անվտանգությունը և իր ազգային շահերը։