Մեկնաբանություն - Հայաստանի մտահոգությունը տարածաշրջանում Թուրքիայի դիրքորոշումների վերաբերյալ
Հայաստանի և Թուրքիայի միջև լարվածությունը սրվել է, հատկապես Ադրբեջանի հետ այդ երկրի հուլիսյան բախումից հետո:
Հայաստանի պաշտոնյաները առիթ են գտել մեղադրելու Թուրքիայի ղեկավարներին Կովկասի տարածաշրջանում լարվածություն առաջացնելու մեջ:
ՀՀ արտգործնախարար Զոհրաբ Մնացկանյանը Սիրիայում և Իրաքում Թուրքիայի ագրեսիվ քաղաքականությունը համարում է տարածաշրջանում և հարևան շրջաններում կայունության դեմ ուղղված սպառնալիք և անդրադառնալով Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև տեղի ունեցած վերջին բախումների ընթացքում Ադրբեջանին Թուրքիայի աջակցությանն ասել է.«Հուլիսի 12-ի դեպքերի ու Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև տեղի ունեցած ռազմական բախման ընթացքում, Թուրքիան ոչ միայն չփորձեց թուլացնել լարվածությունը, այլ միշտ անում էր հնարավորը՝ տարածաշրջանում անկայունություն ստեղծելու համար: Մինչդեռ միջազգային հանրությունը բազմիցս կոչ է արել դադարեցնել Բաքու-Երևան հակամարտությունը Լեռնային Ղարարաբաղի շուրջ»:
Տարածաշրջանում Թուրքիայի տեղաշարժերի նկատմամբ Հայաստանի վախը և մտահոգությունը նորություն չէ: 1991 թվականին ՀՀ անկախացումցից և Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Օսմանյան կայսրության կողմից հայերի ցեղասպանության մասին Հայաստանի կառավարության պահանջների ներկայացումը երկու երկրների միջև տարաձայնություններն ավելի են սրել:
Միջազգային մակարդակով Հայաստանը վերահսկելու լծակներ ունենալու համար, Թուրքիայի ղեկավարները փորձում են աջակցել Ադրբեջանին: Ամեն անգամ, երբ Հայաստանի իշխանությունները բարձրաձայնում են Օսմանյան կայսրության կողմից Հայոց ցեղասպանության հարցը, թուրքական իշխանությունները բարձրացնում են այաստանի կողմից ադրբեջանական հողերի օկուպացման հարցը:
Երկու կողմերը 2009-ին Միացյալ Նահանգների օգնությամբ գտնվում էին երկկողմ հարաբերությունների կարգավորման շեմին, բայց այդ փորձն ապարդյուն անցավ: Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև վերջին ռազմական բախումների ընթացքում Իսրայելի կողմից Ադրբեջանին վաճառված անօդաչու թռչող սարքերի անարդյունավետությունն ու անկարողությունը հնարավորություն տվեցին Թուրքիային զենք վաճառել Բաքվին: Հուլիսյան բախումների ընթացքում Թուրքիան պաշտոնական հայտարարություններով աջակցում էր Ադրբեջանին և նույնիսկ խրախուսում էր պատերազմը հայկական կողմի հետ: Դա հնարավորություն տվեց Անկարային զենքի վաճառքի մի քանի պայմանագրեր ստորագրել Բաքվի հետ: Բաքվի և Երևանի միջև տեղի ունեցած ռազմական բախումներից հետո՝ Թուրքիայի մասնակցությամբ Ադրբեջանում տասնօրյա զորավարժություններն ամրապնդել է ռազմական համագործակցությունը երկու երկրների միջև:
Համատեղ զորավարժություններից հետո սկսվել են թուրք պաշտոնյաների այցերը Ադրբեջան: Թուրքիայի բանակի արդյունաբերության պետի և ադրբեջանական բանակի պաշտոնյաների հանդիպման ժամանակ, կողմերի միջև պայմանագիր է կնքվել թուրքական արտադրության զենքերի, այդ թվում ՝ հարձակողական անօդաչու թռչող սարքերի վաճառքի վերաբերյալ: Սակայն թվում է գործարքի արժեքը հասնում է մի քանի միլիարդ դոլարի: Փաստորեն, թուրք պաշտոնյաները, օգտվելով ադրբեջանա-հայկական հակամարտությունից, ռազմական զենքի գործարք կնքեցին Իլհամ Ալիեւի կառավարության հետ: Հաշվի առնելով, որ Թուրքիան վերջերս կարողացած հասնել Ադրբեջանին զենք վաճառելու իր նպատակին, Հաաստանի պաշտոնյաների մտահոգությունները Կովկասում Թուրքիայի տեղաշարժերի վերաբերյալ անհիմն են, քանի որ դրանք սպառնալիք չեն ներկայացնում Երևանի համար:
