Մեկնաբանություն.Բայդենի կառավարությունը վերանայելու է սեպտեմբերի 11-ի հարձակումների հետ կապված գործը
ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենը երկուշաբթի օրը հայտարարել է, որ կվերանայի 2001 թ.-ի սեպտեմբերի 11-ին տեղի ունեցած հարձակումների հետ կապված գործը:
«Իմ կառավարությունը պարտավորություն է ստանձնել օրենքի սահմաններում ապահովել առավելագույն թափանցիկություն: Ես ողջունում եմ Արդարադատության նախարարության այսօրվա նախաձեռնությունը, որը ներառում է կառավարության կողմից նախկինում թաքնված փաստաթղթերը վերանայելու և դա հնարավորինս շուտ իրականացնելու պարտավորություն»,ասված է Բայդենի հրապարակած հաղորդագրության մեջ:
Սեպտեմբերի 11-ին Նյու Յորքում և Վաշինգտոնում տեղի ունեցած հարձակումների հետևանքով մոտ երեք հազար զոհերի ընտանիքները հրապարակել են նամակ,որում հայտարարել են,որ միայն այն դեպքում կհամաձայնեն Բայդենը մասնակցի այդ հարձակումների 20-ամյակին նվիրված հիշատակի արարողությանը, երբ կբացահայտի այն փաստաթղթերը,որոնք այդ հարձակումներին Սաուդյան Արաբիայի ղեկավարների աջակցությունն է ցույց տալիս: Զոհերի ընտանիքները և նրանց փաստաբանները համոզված են,որ ամերիկյան կառույցները թաքցնում են այն փաստաթղթերը,որոնք ապացուցում են,որ Արաբիան կապ ունի 11 սեպտեմբերի հարձակումների հեղինակների հետ:
ԱՄՆ նախկին վարչակազմերը, ներառյալ Թրամփի վարչակազմը և Օբամայի վարչակազմը, Արևմտյան Ասիայում որպես ԱՄՆ գլխավոր դաշնակից Սաուդյան Արաբիայի հետ կապված քաղաքական, տնտեսական ու գեոպոլիտկական նկատառումներից ելնելով, միշտ փորձել են քողարկել Սաուդյան ռեժիմի և նրա որոշ բարձրաստիճան պաշտոնյաների դերը սեպտեմբերի 11 -ի հարձակումներում: Մասնավորապես, Թրամփի վարչակազմի քաղաքականությունը միշտ ուղղված է եղել Սաուդյան ռեժիմին աջակցելուն և երբեք չի ցանկացել նվազեցնել Սաուդյան Արաբիայի հետ իր հարաբերությունների մակարդակը կամ լարվածություն առաջացնել Ռիադի հետ հարաբերություններում: Հատկապես Թրամփի օրոք զոհվածների ընտանիքներին խոստացել էին հետամուտ լինել այս հարցին, սակայն ոչ մի քայլ չձեռնարկվեց:
Սեպտեմբերի 11 -ի հարձակումների վերաբերյալ ԱՄՆ Կոնգրեսի զեկույցը, որը հրապարակվել է 2016 թվականի հուլիսին, հստակորեն նշում է, որ սեպտեմբերի 11 -ի հարձակումներին մասնակցած 19 օդահեններից 15 -ը Սաուդյան Արաբիայի քաղաքացիներ են եղել: Սա հանգեցրեց ԱՄՆ Կոնգրեսում Ջասթա օրենքի ընդունմանը, որը սեպտեմբերի 11-ի զոհերի ընտանիքներին և հարազատներին թույլ է տալիս հայց ներկայացնել Սաուդյան Արաբիայի կառավարության և իշխանությունների դեմ, սեպտեմբերի 11 -ի հարձակումների հեղինակներին օգնություն ցուցաբերելու համար:
ԱՄՆ նախկին նախագահ Բարաք Օբամայի նախագահության վերջին օրերին ԱՄՆ Կոնգրեսն ընդունելով Ջասթա օրենքը հաստատեց Սաուդյան ռեժիմի անհերքելի դերը ահաբեկչությանը սատարելու գործում: Այժմ հայտնի է դարձել, որ Սաուդյան Արաբիան ներգրավված է եղել սեպտեմբերի 11 -ի հարձակումներում, հանցագործներին տրամադրելով տարատեսակ օգնություն և ծառայություններ: Հատկապես,որ սաուդցի որոշ իշխաններ ու բարձրաստիճան պաշտոնյաներ դերակատար են եղել այդ հարցում: Այնուամենայնիվ, թե՛ Օբամայի վարչակազմը, թե՛ Թրամփի վարչակազմը Ռիադ-Վաշինգտոն երկկողմ հարաբերությունների վրա այդ օրենքի բացասական ազդեցության պատրվակով, փաստացի կանխել են դրա իրագործումը: Դա պայմանավորված է ԱՄՆ-ի տնտեսական և ռազմավարական շահերով, ինչպես նաև Արևմտյան Ասիայի տարածաշրջանում Սաուդյան ռեժիմի կարեւոր դերով:
Չնայած Բայդենի վարչակազմը սկզբում կոշտ դիրքորոշում որդեգրեց Սաուդյան ռեժիմի նկատմամբ և խոսեց Ռիադի հետ հարաբերությունների վերաիմաստավորման մասին, սակայն հաշվի առնելով Սաուդյան Արաբիայի նկատմամբ ԱՄՆ -ի ռազմավարական շահերն ու նկատառումները, նույն ծավալուն հարաբերությունները հաստատեց սաուդցիների հետ: Այնուամենայնիվ, սեպտեմբերի 11 -ի զոհերի ընտանիքների ճնշումը `բացահայտելու Սաուդյան Արաբիայի պաշտոնյաների դերը սեպտեմբերի 11 -ի հարձակումներում, ստիպել է Բայդենին հանձնարարել վերանայել սեպտեմբերի 11 -ի հարձակումների հետ կապված գործը: Դեմոկրատ սենատոր Ռիչարդ Բլումենթալն այդ մասին ասել է. «ԱՄՆ-ի ժողովուրդն արժանի է իմանալու ճշմարտությունը, և նրանք պետք է իմանան, թե ինչ է թաքնված այդ փաստաթղթերում»: