Մեկնաբանություն- Ալիևը քաղաքական սխալ թույլ կտա, եթե հարձակվի Հայաստանի վրա
Լեռնային Ղարաբաղի դեմ Ադրբեջանի հարձակումից և 24 ժամվա ընթացքում Ղարաբաղի հանրապետության հանձնվելուց հետո, մտահոգությունները սրվել են Հայաստանի և տարածաշրանի այլ երկրների ապագայի կապակցությամբ։
Անցյալում և հատկապես վերջին երեք տարում, Ալիևը բազմիցս դիմել է ռազմական սպառնալիքների՝ Հայաստանին նոր զիջումներ պարտադրելու համար։ Նախիջևանը Հայաստանի տարածքով Ադրբեջանին միացնելու համար Զանգեզուրի միջանցքի հարցն առաջ քաշվելուց ի վեր, Ալիևը շարունակել է իր ագրեսիվ հռետորաբանությունը՝ հայատյացությունն օրինականացնելու համար։
2021 թվականի մայիսից նոյեմբեր ամիսների ընթացքում, սրվել են երկու երկրի սահմանային իրադարձությունները, և սահմանագծման պատրվակով ադրբեջանական ուժերը ներխուժել են Սյունիքի և Գեղարքունիքի մարզեր։
Ալիևը նման տեղաշարժերով ձգտում էր Հայաստանին ռազմական պատասխան պարտադրել, որպեսզի այդպիսով կարողանար պատճառաբանել հարևան երկրի դեմ հարձակումն ու բռնագրավումը։
Այնուամենայնիվ, Հայաստանը միշտ կարողացել է դիմակայել լարվածության սրման գայթակղությանը, որպեսզի ցույց տա միջազգային հանրությանը, որ ինքը ագրեսոր չէ և հարգել է 2020 թվականի նոյեմբերի հրադադարի համաձայնագիրը։ Ընդհակառակը, Ադրբեջանը երեք տարի շարունակ մի քանի դեպքերում խախտել է այդ համաձայնագիրը։
Դրանց թվում են Լաչինի միջանցքի շրջափակումը, Արցախի բնակչության նկատմամբ պարբերաբար չարաշահումները, փախստականների վերադարձի անհնարինությունը և հայ ռազմագերիներին ու պատանդներին պահելը։
Ուկրաինայում բախումների և այժմ Գազայի պատերազմի պատճառով Արևմուտքը չարձագանքեց Արցախի բռնակցմանը, և դա հաշվի առնելով, Բաքվի տեսանկյունից, հիմա ճիշտ ժամանակն է հարձակվելու Հայաստանի վրա, որպեսզի Ալիևը կարողանա Թուրքիայի աջակցությամբ շարունակել իր պանթուրքիստական նկրտումները։ Իրականում մի քանի պատճառներով Ադրբեջանի «ռազմավարական շահերից» չի բխում իր հարեւանի հետ ռազմական հակամարտության մեջ մտնելը։
Ավելին, հայ զինվորականները 2020 թվականի աշնանից շատ ավելի պրոֆեսիոնալ են դարձել։ Հետևաբար, 9 ամիս շրջափակման մեջ գտնվող քաղցած մարդկանցով և ընդամենը հինգ հազար զինվորներ ունեցող մի փոքր տարածքի՝ Արցախի բռնակցումը դժվար է համեմատել երեք միլիոն բնակչություն, իրական բանակ ունեցող և արտասահմանյան աջակցություն վայելող երկրի՝ Հայաստանի հետ։
Բնական է նաեւ Իրանի հակադրվելը Ադրբեջանի ռազմական գործողություններին։ Որպես դաշնակից հարևան մտահոգված լինելով Հայաստանի տարածքային ամբողջականության պահպանմամբ՝ Թեհրանը նման հարձակումը համարում է անհարգալից վերաբերմունք իր՝ որպես տարածաշրջանային տերության դիրքորոշման նկատմամբ։
Ուստի Ադրբեջանի ագրեսիան ինքնաբերաբար կբերի Իրանի պատասխանին, քանի որ նման իրավիճակում չարձագանքելը թե՛ դաշնակիցների, թե՛ մրցակիցների տեսանկյունից կնշանակի թուլություն դրսևորել։
Հարկ է նշել, որ թեև Իրանը 1988 թվականից ի վեր չի ներգրավվել պատերազմի մեջ, սակայն դեռևս ուժեղ է միջնորդավորված ցանցերով և ռազմատեխնիկական հնարավորություններով և լուրջ առավելություն ունի Ադրբեջանի նկատմամբ։
Ներկայումս բռնակցելով Լեռնային Ղարաբաղը Ալիևը հասել է իր հիմնական նպատակին և ցանկացած մաքսիմալիստական պահանջ կարող է վտանգել նրա ռեժիմի կայունությունը։ Հաշվի առնելով ներկա իրավիճակը՝ Երևանը նույնպես պետք է անվստահություն պահպանի Բաքվի նկատմամբ՝ միաժամանակ ուժեղացնելով իր բանակը և ստանալով ավելի մեծ աջակցություն իրական դաշնակիցներից, ինչպիսին Իրանն է։
Հոդվածի հեղինակ՝ Կովկասի աշխարհաքաղաքական հարցերի վերլուծաբան՝ Արդավան Ամիրասլանի
Աղբյուր՝ Շարղ օրաթերթ