Մեկնաբանություն-ԱՄՆ-ի պատժամիջոցները՝ ամենամեծ հանցագործությունը մարդկության դեմ
Իրանի դատական իշխանության մարդու իրավունքների շտաբի քարտուղարը պատժամիջոցները համարել է մարդկության դեմ ամենամեծ հանցագործությունը և ասել, որ Ամերիկան այս միակողմանի պատժամիջոցները կիրառել է մոտ 25 երկրների դեմ, ինչը անօրինական է։
Իրանի դատական իշխանության մարդու իրավունքների շտաբի քարտուղար Քազեմ Ղարիբ Աբադին ամերիկյան մարդու իրավունքների վերանայման և քողազերծման շաբաթվա և իրանական թիր ամսի 7-ի նահատակների հիշատակի օրվա թեմայով հրավիրված մամուլի ասուլիսում հայտարարել է, որ Իրանի ժողովրդի դեմ անօրինական միակողմանի պատժամիջոցների սահմանումը ԱՄՆ-ի հանցագործություններից մեկն է, և ԱՄՆ-ն Իրանի ժողովրդի դեմ ամենածավալուն պատժամիջոցները կիրառեց։
Վերջին տասնամյակների ընթացքում տնտեսական պատժամիջոցները համաշխարհային ասպարեզում այլ երկրների վրա ճնշում գործադրելու կարևոր գործիք են դարձել հզոր երկրների համար. Մինչ այսօր ԱՄՆ-ը, Եվրամիությունը և այլ զարգացած տնտեսությունները հարյուրավոր տնտեսական պատժամիջոցներ են սահմանել այլ երկրների դեմ։
Այս պատժամիջոցները հիմնականում կիրառվում են այնպիսի պատրվակներով, ինչպիսիք են միջուկային զենքի տարածումն արգելելը կամ մարդու իրավունքները պաշտպանելը, սակայն այդ պատժամիջոցների հետևում միշտ կան քաղաքական և բռնատիրական նպատակներ: ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականության մեջ, տնտեսական պատժամիջոցների հարցը ամենակարևոր միջոցներից է այլ երկրներին և, այսպես կոչված, վատ պահող խմբերին ճնշելու համար: ԱՄՆ-ի նախագահները պատժամիջոցներն այնպես են կարևորում, որ աշխարհի շատ մտածողներ ամերիկյան պատժամիջոցներն անվանել են որպես այս երկրի «տնտեսական զենք»: Միացյալ Նահանգների նախկին նախագահ Վուդրո Վիլսոնն ասել է. «Այն ազգը, որի վրա էմբարգո է դրված, ենթակա է հանձնման կամ պաշարման. Կիրառեք այս լուռ ու մահաբեր խաղաղ տնտեսական միջոցը, և ռազմական ուժի կարիք չի լինելու»:
Սա այն դեպքում, երբ հնարավոր չէ հերքել պատժամիջոցների հակամարդկային ազդեցությունը պատժամիջոցների տակ գտնվող երկրների բնակիչների վրա. Պատժամիջոցները որպես տնտեսական զենք կարող են նույնքան կործանարար լինել, որքան պատերազմը։
Տնտեսագետներ Մաթիաս Նոյենկիրխի և Ֆլորիան Նոյմեյերի հետազոտությունները տարբեր երկրների վրա պատժամիջոցների ազդեցության վերաբերյալ ցույց են տալիս, որ պատժամիջոցներն առաջացնում են եկամուտների անհավասարություն, աղքատություն և ՀՆԱ-ի աճի նվազում թիրախ երկրներում։ Օրինակ, 1991-ից 2018 թվականներին ԱՄՆ-ի պատժամիջոցներն ավելացրել են աղքատությունը թիրախ երկրներում մոտ 3,5 տոկոսով, իսկ մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ի աճի տեմպերը թիրախային երկրներում կրճատել են ավելի քան 2 տոկոսով:
Իսլամական հեղափոխության սկզբից ի վեր, Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը ենթարկվել է ամերիկյան պատժամիջոցների և այս միակողմանի պատժամիջոցները խստացվել են վերջին տարիներին, այնպես, որ երկրի առևտուրը ազդեցություն է կրել և Իրանի կառավարության ֆինանսական ռեսուրսների մի մասը կրճատվել կամ բլոկադացվել է: Սա մեծացրել է աղքատությունը, գնաճը և տնտեսական ճնշումը ժողովրդի վրա։
Այս պատժամիջոցների հետևանքներից է դրա անմիջական ազդեցությունը մարդկանց առողջության վրա, որը պետք է համարել մարդու իրավունքների կոպիտ խախտում. Իրանի Իսլամական Հանրապետության պաշտոնյաները և նույնիսկ ՄԱԿ-ի փորձագետները բազմիցս զգուշացրել են ԱՄՆ-ի միակողմանի և անօրինական պատժամիջոցների ազդեցության մասին մարդկանց, այդ թվում՝ Իրանում հիվանդների առողջության վրա և ընդգծել, որ այդ պատժամիջոցները հանգեցնում են որոշակի հիվանդություններով տառապող մարդկանց ամենօրյա մահվան։ Իրանի դատական իշխանության մարդու իրավունքների շտաբի քարտուղարը նաև հայտարարեց, որ ըստ հայտնի իրավաբանների, պատժամիջոցները պետք է դիտարկել որպես պատերազմի զենք: Պատժամիջոցների հետևանքով ոչ միայն ավելի շատ մարդ է մահանում, այլեւ բազմաթիվ վնասներ են պատճառվում տարբեր ոլորտներում։