Պուտինի Բաքու այցի նպատակները. Ի՞նչ են ասում փորձագետները
Որոշ քաղաքական փորձագետներ կարծում են, որ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Բաքու կատարած այցի ընթացքում ձգտում է ձեռք բերել անհրաժեշտ համաձայնագրեր՝ Ադրբեջանի միջոցով Եվրոպային գազ վաճառելու, ինչպես նաև Մոսկվայի վերահսկողության տակ գտնվող Զանգեզուրի միջանցքի ստեղծման համար։
Ըստ Tasnim-ի՝ «Ատլաս» հետազոտական կենտրոնի ղեկավար Էլխան Շահինողլուն կարծում է, որ Ռուսաստանի և Ադրբեջանի նախագահների վերջին հանդիպման բանակցությունները պտտվում են մի քանի հարցերի շուրջ. առաջինը «Հյուսիս-Հարավ» տրանսպորտային միջանցքի հնարավորությունների ընդլայնումն է. Ռուսաստանը պատժամիջոցների է ենթարկվել Ուկրաինայի պատերազմի պատճառով և չի կարող ապրանքներ վաճառել Եվրոպային։ Հետևաբար, նա մեծացրել է իր ուշադրությունը վերոհիշյալ տրանսպորտային միջանցքի հնարավորությունների ընդլայնման նկատմամբ՝ Ադրբեջանի և Իրանի տարածքով ասիական շուկաներ հասնելու համար:
Ըստ այդ փորձագետի՝ Պուտինի երկրորդ հիմնական խնդիրը գազն է՝ Ռուսաստանը չի կարող մեծ քանակությամբ գազ վաճառել Եվրոպային՝ Ուկրաինայի դեմ պատերազմի պատճառով։ Այժմ, Կուրսկի վրա հարձակումից հետո, ուկրաինական ուժերը վերահսկողության տակ են վերցրել Սուդջայի գազաբաշխիչ կայանը, և Ռուսաստանն այլևս չի կարողանում վաճառել նույնիսկ այն քիչ քանակությամբ գազը, որը վաճառում է: Ուստի, կարծում եմ, Կրեմլում մտածում են Ադրբեջանի միջոցով Եվրոպային գազ վաճառելու տարբերակի մասին։ Եթե Եվրոպան համաձայնի այս ծրագրին, ապա Ադրբեջանը կարող է ինքնուրույն վաճառել ռուսական գազը։
Քաղաքական հարցերով այս փորձագետի կարծիքով՝ երրորդ խնդիրը տարածաշրջանում Ռուսաստանի դերի վերականգնումն է. Պուտինը տեսնում է, որ Ռուսաստանը Հարավային Կովկասում խաղից դուրս է մնացել։ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև վերջին բանակցություններում Եվրոպան և Ամերիկան են հանդես գալիս որպես միջնորդ։ Այդ իսկ պատճառով Մոսկվան ցանկանում է վերադառնալ իր նախկին դերին։ Բայց Հայաստանը համաձայն չէ սրա հետ։ Ադրբեջանի շահերից է բխում, որ Հայաստանը համաձայն չլինի այս հարցում։
Քաղաքական կառավարման ինստիտուտի ղեկավար Ազար Ղասեմլին էլ Ալիևի հետ Պուտինի հանդիպման մասին ասում է, որ այս հանդիպմանը հիմնարար հարց է բարձրացվել. Վլադիմիր Պուտինը աչք է փակել ադրբեջանական բանակի կողմից Ղարաբաղի գրավման վրա, և կարծես թե դա արվել է որոշակի պայմանավորվածությունների հիման վրա։ 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ին եռակողմ հայտարարություն է ստորագրվել, և այդ հայտարարության մեջ Ռուսաստանի ամենամեծ շահը «Զանգեզուրի միջանցքի» բացումն է և դրա վերահսկողությունը Ռուսաստանի կողմից։ Սա է գլխավոր հարցը, որը Վլադիմիր Պուտինին բերեց Բաքու։
Նշենք, որ Հայաստանի իշխանությունները դեռևս չեն մեկնաբանել Պուտինի դիրքորոշումը Բաքվում։