Երևան-Բրյուսել գագաթնաժողով. Եվրոպայի կրկնվող խոստումները՝ առանց նոր տնտեսական պարտավորությունների
Վերջերս Հայաստանի և Եվրամիության միջև կայացած առաջին բարձր մակարդակի հանդիպումն ավարտվեց առանց Բրյուսելի կողմից նոր տնտեսական փաթեթի կամ պարտավորությունների. հանդիպում, որը, ըստ դիտորդների, ավելի շատ կենտրոնացած էր խորհրդանշական հայտարարությունների և քաղաքական խոստումների, քան Հայաստանի տնտեսության համար գործնական ձեռքբերումների վրա։
Tasnim-ի փոխանցմամբ, հանդիպման 44 կետից բաղկացած համատեղ հայտարարությունը վկայում է, որ դրա ամենակարևոր շոշափելի արդյունքը ԵՄ-ի կողմից ՀՀ քաղաքացիների համար վիզային ռեժիմի ազատականացման գործընթացը շարունակելու վրա նոր շեշտադրումն էր։ Այդ գործընթացը դեռևս իր վաղ փուլում է, և դրա իրականացումը կարճաժամկետ հեռանկարում անհավանական է թվում։
Ելույթում Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը վիզային ռեժիմի ազատականացումը որակեց որպես «բարձր առաջնահերթություն» հայ ժողովրդի համար և հայտարարեց այս առումով առաջին զեկույցի ներկայացման մասին։ Այնուամենայնիվ, փորձագետները կարծում են, որ Բրյուսելն այս հարցն ավելի շատ օգտագործում է որպես քաղաքական գործիք՝ Երևանի արևմտամետ կառավարությանն աջակցելու համար։
Տնտեսական ոլորտում ԵՄ-ն որևէ նոր ֆինանսական ծրագիր չի ներկայացրել, միայն կրկին անդրադարձել է 2024 թվականի 270 միլիոն եվրոյի օգնության փաթեթին՝ չորս տարվա ծրագրին, որը կշարունակվի մինչև 2027 թվականը: Հանդիպման հայտարարության մեջ միայն նշվել է, որ Եվրոպան «կարող է» քննարկել ֆինանսական աջակցության նոր տարբերակներ այս ժամանակահատվածի ավարտից հետո։
Կողմերը հիշատակել են «Գլոբալ դարպաս» նախագիծը, որի շրջանակներում Հայաստանը կարող է ներգրավել մինչև 2.5 միլիարդ եվրոյի ներդրումներ, սակայն փորձագետները ընդգծում են, որ այս խոստումը նույնպես բազմիցս տրվել է և դեռևս իրական ներդրումների չի հանգեցրել։
Առևտրի ոլորտում, չնայած ԵՄ-ն շեշտել է Հայաստանի արտահանման դիվերսիֆիկացման աջակցությունը, հայկական ապրանքների եվրոպական շուկաներ մուտք գործելու որևէ կոնկրետ իրականացման ծրագիր, ժամանակացույց կամ երաշխիք չի ներկայացվել: Մասնագետները կարծում են, որ շարունակվող աշխարհաքաղաքական լարվածությունը և տարածաշրջանային անապահովությունը մնում են Հայաստանում արևմտյան ներդրումներ ներգրավելու հիմնական խոչընդոտը։