Ծանոթանալ մրգերին և բանջարեղենին(10)

Այս հաղորդման ընթացքում կխոսենք ելակի մասին:Ընկերակցեք մեզ:

Ողջույն ձեզ հարգելի ունկնդիրներ:  «Ծանոթանալ մրգերին և բանջարեղենին» հաղորդաշարի հերթական զրույցի  ընթացքում կներկայացնենք ելակի հատկությունները։ Ընկերակցեք մեզ:

Ելակը կարելի է համարել գարնան և ամռան ամենասիրված , գունագեղ և հաճելի մրգերից  մեկը, որն  իր կարմիր և փայլուն գույնով և, իհարկե, իր քաղցր ու յուրահատուկ համով, ունի շատ սիրողներ  և դրա ավելի քան 6000 սորտը  կարելի է գտնել բնության մեջ:Համեղ ելակները աշխարհի ամենասիրված  մրգերից են՝ շնորհիվ իրենց յուրահատուկ համի և արտաքին տեսքի, ինչպես նաև բազմաթիվ այլ համեղ ուտեստների  ՝ ներառյալ քաղցրավենիքի, տորթերի և թխվածքաբլիթների, մարմելադների և մուրաբաների, պաղպաղակի,սմութիների և աղցանների  հիմնական  բաղադրիչներից են: Բացի հիանալի համից, բժիշկները ելակը համարում են սննդանյութերի հարուստ ռեսուրս , որոնք շատ օգտակար են սրտի, ուղեղի, իմունային համակարգի, տեսողության, ոսկորների ,մաշկի և մազերի առողջության համար, ինչպես նաև քաղցկեղի տարբեր տեսակների դեմ պայքարում, արյան շաքարի հավասարակշռման , արյան ճնշման կարգավորման և.այլ պարագաներում:Ելակի արտահանման մասնաբաժինը համաշխարհային շուկայում ավելի քան 2,6 միլիարդ դոլար է:Ամենամեծ արտահանողներն են Իսպանիան, Միացյալ Նահանգները, Մեքսիկան և Նիդեռլանդները:FAO- ի հրապարակած տվյալների  համաձայն ՝ Չինաստանն այս մրգի առաջին արտադրողն է աշխարհում ,տարեկան ՝ 3 միլիոն 793 հազար տոննա ելակի արտադրությամբ:Չինաստանից հետո ԱՄՆ-ը և Մեքսիկան համապատասխանաբար երկրորդ և երրորդ տեղերում են:Իրանը նաև ելակի արտադրության ամենակարևոր երկրներից մեկն է տարածաշրջանում և աշխարհում:Իրանի արեւմուտքում գտնվող Քուրդիստան նահանգը համարվում է Իրանում  ելակի արտադրության խոշորագույն  կենտրոնը:Վերջին տվյալների  համաձայն, Իրանի  ելակի ավելի քան 80% -ը արտադրվում է Քուրդիստանում:Իրանի հյուսիսային անտառներում ամռանը աճում են  վայրի ելակներ և այժմ երկրում ելակի մշակման առումով Մազանդարան նահանգը երկրորդ տեղում է կանգնած, Քուրդստանի նահանգից հետո:Ներկայումս ,Ռուսաստանը, Իրաքը և Պարսից ծոցի երկրները, ինչպես ՝Արաբական Միացյալ Էմիրությունները, Իրանի ելակի լավ գնորդներից են :

Ելակն ուտելի միրգ է ,որի  տունկը  վայրի ձևով աճում է Իրանի  լեռնային շրջաններում, հատկապես Իրանի հյուսիսում, հյուսիս-արևմուտքում և արևմուտքում:Իհարկե, ելակի տարբեր սորտերի  աճեցումը  տարածված է Իրանի տարբեր շրջաններում:Արտաքին տեսքով ելակը խոտաբույս  ​​է ՝ երկու տեսակի ցողունով ,հորիզոնական  ու ուղղաձիգ:Ուղղաձիգն   ունի մոտավորապես 8-ից 15 սմ բարձրություն և վերջույթում ունի ծաղիկ: Տերևները եռաբլթակ են, որոնք պատված են երկար կանաչ հիմնային «վահանիկներով»:Ծաղիկները կանոնավոր են սպիտակագույն և հավաքական ձևով ՝երկուսից - հինգ կամ ավելին խմբաքանակով  : Ծաղկաբաժակը բաղկացած է հինգ կանաչագույն  կտորներից և հինգ կողմնակի բաժակաթերթերը այն  պատում են արտաքնապես : Ելակի պարագային ,նույնիսկ հասնելու դեպքում մնում է բաժակաթերթը և պսակաթերթը :Ելակը շատ համեղ ,անուշահամ ,սննդարար, ախորժաբեր , հանգստացնող և վիտամիններով լի  հատապտուղ է:Այն աճում ու բազմանում է ոչ միայն սերմերի ,այլ նաև արմատների միջոցով :Սողացող ցողունի արմատները ավելի հեռու տարածության վրա անցնում են հողի մեջ և նոր բույս է աճում: Ելակի քիմիական բաղադրությունը տարբերվում է ՝ըստ տարբեր սորտերի ,բերքի արտադրման ժամանակի ,արտադրման վայրի և բերքի կատարյալ կամ մասամբ հասած լինելուն:

Բուժիչ հատկությունների առումով , արմատը, տերևը  և պտուղը  ունեն  բուժիչ  հատկություններ:Ելակը համեղ միրգ է ,որն ունի թեթևակի ազդեցություն ստամոքսը փափկացնելու առումով ,ախորժաբեր է ու հանգստացնող: Ելակի բուժիչ չափաբաժնի օգտագործումը ազդեցիկ է լինելու աղիքների գործունեության և խրոնիկ որոշ փորկապությունների պարագային: Քանի որ ելակը ուտելով  սննդարար նյութերից բացի , որոշ օգտակար հանքանյութեր, ինչպիսիք են ՝կալցիումը և երկաթը,  նաև ֆոսֆորը, ներգրավվում են օրգանիզմում  առատ վիտամին C- ի հետ միասին:Ուստի դրա օգտագործումը արդյունավետ և օգտակար է տուբերկուլյոզով հիվանդների, սակավարյունություն ունեցող մարդկանց և վերականգնվողների համար:Ելակի մեջ հակաօքսիդիչների և պոլիֆենոլների առատությունը այն դարձնում է իդեալական սնունդ սրտի պաշտպանության և առողջության համար:Ելակը պարունակում է նաև անտոցիաններ (որոնք ապահովում  են ելակի կարմիր գույնը), և պաշտպանում է արյան շրջանառության համակարգը, ինչպես նաև կարգավորում է արյան ճնշումը:Ելակները հարուստ են մանրաթելային պեկտինով, ինչը նվազեցնում է արյան բարձր ճարպը և LDL կամ վատ խոլեստերինի  մակարդակը:Ելակը հարուստ է կալիումով և մագնեզիումով, որոնք երկուսն էլ օգտակար  են արյան բարձր ճնշումը իջեցնելու համար:

Ելակը պարունակում է ջրիմուռային թթու, որն այլ հակաօքսիդիչների հետ միասին օգնում է նվազեցնել օսլա պարունակող ուտեստների կլանումն արյան մեջ և  վերահսկում է օսլա պարունակող  ուտեստից  հետո արյան մեջ շաքարի մակարդակի բարձրացումը և նպաստում է 2-րդ տիպի շաքարախտով հիվանդներին վերահսկել արյան մեջ շաքարի մակարդակը:

Ելակը վիտամին C- ի և մանրաթելերի հիանալի աղբյուր է, երկուսն էլ օգտակար են կերակրափողի և հաստ աղիքի քաղցկեղներից պաշտպանվելու համար:Ելակի մեջ պարունակվող վիտամին C- ն կարող է ուժեղացնել իմունային համակարգը:Վերջին ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ելակը պարունակում է հատուկ նյութ ՝ ֆիստին, որն ունի հակաքաղցկեղային հատկություններ:Փաստորեն, ֆիստինը  չեզոքացնում է ազատ ռադիկալները, որոնք արտադրվում են մարմնի տարբեր գործընթացներով:Այս արդյունավետ նյութը նաև նպաստում է  մարմնի նյարդային հյուսվածքի աճմանը և ուժեղացմանը , այդպիսով կանխելով հիշողության և ուսման առումով առաջացող  խանգարումը:

Լավ է իմանալ, որ ելակը կարող է լինել տարբեր հիվանդությունների աղբյուր`պարարտանյութի մասնիկների կամ փոշու, մակաբույծի ձվերի, մանրէների և այլնի աղտոտման պատճառով:Ուստի ելակ օգտագործելուց առաջ դրանք պետք է մանրակրկիտ լվանալ, իսկ հնարավորության դեպքում բավարար լվանալուց հետո ելակները մեկ ժամով թողնել  շաքաջրի  մեջ, ապա նորից լվանալ և անուշ անել:

Ելակի տերևներն ու արմատները ունեն ստամոքսը պնդացնող  և միզամուղ ազդեցություն:Դրա տերևների եփուկը թեյի ձևով  օգտագործվում է, որպես միզամուղ միջոց:Ելակի թեյը, որը պատրաստվում է այս բույսի տերևներից և արմատներից, շատ համեղ է:Այս եփուկը  արդյունավետ է արյունը զտելու , մարմնի օրգանների աշխատանքը կարգավորելու և նյարդերը հանգստացնելու համար:Արտաքին օգտագործման համար ելակի արմատի և տերևի եփուկը  օգտագործվում է որպես կոկորդի ցավը թեթեւացնելու համար ողողման լուծույթ:Ելակի բույսի չոր տերեւներից պատրաստում են քսուկ, որը արդյունավետ է բշտիկներն ու վարակիչ վերքերը բուժելու համար:Արտաքին օգտագործման պարագայում հնուց իվեր տարածված է եղել նաև ելակի հյութը կամ դրա մանրացված մասերը մաշկին դնելը ՝ դեմքի բծերը վերացնելու համար: Որոշ պարագաներում , ելակի օգտակար ազդեցությունը մաշկի առողջության մեջ օգտագործելու համար,ելակի թարմ հյութը խառնում են մի փոքր կաթի հետ և քսում դեմքի մաշկին, իսկ մի քանի ժամ անց դեմքը վարդաջրով (կարմիր վարդի ջրով) լվանում են:Մաշկի վրա ազդեցությունը պայմանավորված է ելակի մեջ ալֆա հիդրոքսի թթվի առկայությամբ, որը կարևոր նյութ է մաշկի մահացած բջիջները հեռացնելու և մաշկը մաքրելու համար:Ելակի պտուղը պարունակում է նաև սալիցիլաթթու և ջրիմուռային թթու, որոնք օգտակար են մուգ բծերը նվազեցնելու համար:Սալիցիլաթթուն ոչնչացնում է մաշկի մահացած բջիջները, պնդացնում  մաշկի ծակոտիները և կանխում մաշկի սպիները:

Սիրելի ունկնդիրներ,կարևոր է իմանալ  ,որ ելակը իր բոլոր  դրական ու օգտակար հատկություններով հանդերձ,ոմանց մոտ ալերգիա է առաջացնում:Ուստի նրանք ,ովքեր ունեն զգայուն ստամոքս,կամ ալերգիկ հիվանդություններ,ինչպես՝ մոլոքոր ,էկզեմա,ասթմա կամ այլն ,թող խուսափեն ելակից:

Հուսանք այսօրվա հաղորդումը Ձեր հավանությանն է  արժանացել:Մինչ նոր հաղորդում Տերն ընդ Ձեզ: