«Շաֆաղ» օդ-մակերեւույթ հրթիռ,հարվածային ուղղաթիռների կարողությունը բարելավելու քայլ

Մարտական ​​ուղղաթիռների օպերատիվ կարողությունների բարձրացումը մշտապես եղել է Իրանի Իսլամական Հանրապետության զինված ուժերի ուշադրության կենտրոնում։Ինչն Իրանի պաշտպանական արդյունաբերության աճով ու զարգացմամբ ավելի մեծ արժեք է ստացել հատկապես հրթիռների հետախուզման և սպառազինության համակարգերի ոլորտում:

Իրանի Իսլամական Հանրապետության բանակի օդային հարվածային ուղղաթիռների մեծ նավատորմի արդիականացումը եղել է վերջին տարիների ամենակարևոր և առաջնահերթ խնդիրներից մեկը և մինչ օրս այս ոլորտում մի քանի կարևոր ձեռքբերումներ են գրանցվել։ Նախագծերը հիմնված են «Փոթորիկ» կոչվող ուղղաթիռի գլխավոր պլանի վրա, որը ներառում է թիրախավորման և օպտիկական հետախուզման համակարգեր, օդաչուի գիշերային տեսողության ակնոցներ և ուղղաթիռի նոր զենքեր: Մյուս ուղղաթիռները, օրինակ՝ 214 ուղղաթիռը, հագեցած կլինեն թիրախավորման և հետախուզման օպտիկական համակարգերով, օդաչուի գիշերային տեսողության ակնոցներով և նոր զինատեսակներով։ Եղել են նաև մի քանի նախագծեր՝ կապված «Կոբրա» ուղղաթիռային զինատեսակների արդիականացման հետ, ինչպես օրինակ՝ «Դեհլավիե»  «Ղամար Բանի Հաշեմ» և «Հայդար» հրթիռները այս նախագծի նմուշներն են համարվում։ Այս հատվածի ամենահատուկ նախագծերից մեկը «Շաֆաղ» կոչվող նախագիծն է: «Շաֆաղ» հրթիռը Զինված ուժերի ուղղաթիռներում կիրառվող նորագույն զինատեսակներից է, որը տեղադրվել և շահագործվել է վերջին տարիներին օդադեսանտային ուղղաթիռների վրա։ Այս հրթիռը հետազոտական ​​կազմակերպության և Բանակի Ինքնաբավության Ջիհադի ձեռքբերումներից է։Շաֆաղն առաջին անգամ դիտվել է 2014 թվականի մարտի 31-ին։ Բանակի օդուժի հրամանատար, բրիգադային գեներալ օդաչու Յուսեֆ Ղորբանին 2016 թվականի ապրիլի 19-ին Բանակի օրվան նվիրված շքերթում  տեղեկացրեց ռազմաօդային ուժերի ուղղաթիռներին անհրաժեշտ «Շաֆաղ» հրթիռի շնորհանդեսի մասին։

Տեխնիկական բնութագրեր և առանձնահատկություններ

Մեկ մետր 90 սանտիմետր երկարությամբ և մոտ 50 կիլոգրամ քաշով «Շաֆաղ» օդ-մակերևույթ խելացի հրթիռը ունակ է ցանկացած եղանակային պայմաններում ոչնչացնել ցամաքային բազմաթիվ թիրախներ և իրականացնել գիշերային գործողություններ։ «Շաֆաղ» հրթիռը հայտնաբերում և խոցում է թիրախները 8-ից 12 կիլոմետր հեռավորության վրա։ «Շաֆաղ» հրթիռի զգալի հեռահարությունը բարձր անվտանգություն է ապահովում հրթիռակրի համար փոքր հեռահարության հակաօդային պաշտպանության համակարգերի, հրթիռների և «երկիր-օդ» որոշ հրթիռների դեմ։ Այս հրթիռի բարձր արագությունը նույնպես պահպանում է թռիչքի ժամանակը համապատասխան մակարդակում՝ ըստ առավելագույն հեռահարության։

Այս գերձայնային հրթիռը կարող է շարժվել թիրախների վրա 2-ից 2,7 մախ արագությամբ:  60 կգ-ը հատուկ մարտագլխիկի և հետաձգման ապահովիչի շնորհիվ կարողանում է ներթափանցել զրահատեխնիկայի զրահի մինչև 1-ից 1,5 մետր խորություն: Շաֆաղ հրթիռի ճշգրտությունը 10 կիլոմետր հեռավորության վրա  30 քառակուսի սանտիմետր է։ Այս հրթիռի ամենակարևոր առանձնահատկություններից օգտագործման հեշտությունը և թիրախի դիմաց կանգնելու համար ուղղաթիռի անհրաժեշտության բացակայությունն է, որը պատկանում է FIRE & FORGET հրթիռների կատեգորիային։ Այս կերպ ուղղաթիռն այլևս պետք չէ հրթիռն ուղղորդելու համար, քանի դեռ այն չի խոցել թիրախը, ինչը շատ օգտակար է նրա գոյատևման համար մարտի դաշտում։ Առաջին սերնդի «Շաֆաղ»-ն օգտագործում է Ինֆրակարմիր պատկերման (IIR) դետեկտոր, որն ունակ է զրահապատ և լողացող թիրախներին բոլոր կողմերից հարվածել: Այս որոնողն ունի խեղաթյուրման և խաբեության բարձր դիմադրություն և շատ ավելի լավ զգայունություն ունի թիրախները հայտնաբերելու հարցում: Այս տեսակի որոնողական համակարգը, ի տարբերություն տեսանելի օպտիկայի, որը գործում է միայն ցերեկը և հարմար եղանակային պայմաններում, կարող է աշխատել ջերմային պատկերով գիշերը և անբարենպաստ պայմաններում՝ կրճատված տիրույթով: Այս տեխնոլոգիան օգտագործվում է հրթիռների հայտնաբերման,  կրակի կառավարման համակարգերի և հրթիռների սենսորների տարբեր համակարգերում: Ինֆրակարմիր պատկերի որոնիչ օգտագործող հրթիռներում սենսորային պատկերի տվյալները փոխանցվում են արձակման համակարգին կապի գծի միջոցով:

«Շաֆաղ» հրթիռի առաջին սերունդն ի սկզբանե նախագծվել և կառուցվել է «Շահաբ Սաղեբ» օդ-օդ հրթիռների հիման վրա, որոնք նույնպես հիմնված են եղել Իրաքից ավար վերցված  «Կրոտալ» հրթիռի կամ Չինաստանից գնված FM80-ի վրա: «Շահաբ Սաղեբ» հրթիռի քաշը 84 կգ  է՝ 13,5 կգ մարտագլխիկով, որն իր պինդ վառելիքի շարժման շնորհիվ հասնում  է վայրկյանում 740 մետր առավելագույն արագության։ Երկիր-օդ ռեժիմում հրթիռի հեռահարությունը 8,8-ից 11 կմ է։  «Շաֆաղ» հրթիռի առաջին սերունդը օգտագործում է ինֆրակարմիր պատկերի դետեկտոր (IIR): Որոնողների այս տեսակն ունի բոլոր անկյուներից զրահապատ և լողացող թիրախներին հետևելու հնարավորություն, համեմատաբար բարձր դիմադրություն ունի խցանման և խաբեության նկատմամբ և շատ ավելի լավ զգայունություն ունի թիրախները հայտնաբերելու հարցում:

Այս հրթիռի առավելություններից է օգտագործման հեշտությունը և ուղղաթիռի թիրախների դիմաց կանգնելու անհրաժեշտությունը, ինչը վկայում է այն մասին, որ այն գտնվում է «կրակեք և մոռացեք» հրթիռների կատեգորիայում։

«Շաֆաղ»-ի նոր սերունդը

1400-ականների սկզբին թողարկվեցին օպտիմիզացված «Շաֆաղ» հրթիռի պատկերները՝ բացահայտելով դրա մասին նոր տեղեկություններ: Անցյալ տարի Իրանի Իսլամական Հանրապետության անօդաչու թռչող սարքերի վարժանքների ժամանակ առաջին անգամ հրապարակվեց այս զինատեսակով հագեցած արդիականացված Cobra ուղղաթիռի նկարը։

«Շաֆաղ» հրթիռի նոր տեսակը կարողությունների առումով զգալի բարելավում ունի, այդ թվում՝ այս հրթիռի հեռահարության զգալի աճը հասնում է մինչև 20 կիլոմետրի։

Նոր «Շաֆաղ» հրթիռը կարող է տեղադրվել բոլոր տեսակի ուղղաթիռների, կործանիչների և անօդաչու թռչող սարքերի վրա՝ օգտագործելով լազերային որոնիչ և վայրկյանում 750 մետր արագություն, ունակ է ոչնչացնել շարժվող և ֆիքսված թիրախները 15-ից 20 կիլոմետր շառավղով իսկ դրա սխալն այս հեռավորության վրա 20 սմ-ից պակաս է։ Այս երկաստիճան հրթիռը, օգտագործելով 13 կգ մարտագլխիկ, կարող է ներթափանցել և ոչնչացնել բոլոր տեսակի զրահապատ համակարգերը և ունակ է ոչնչացնել բոլոր տեսակի տանկերը, անձնակազմի փոխադրիչները, բետոնե խրամատները, նավերը և պաշտպանական ենթակառուցվածքները: Պայթուցիկ նյութի օգտագործումը հստակ ցույց է տալիս, որ հակազրահատեխնիկան համարվում է այս հրթիռի հիմնական առաջնահերթությունը, և հաշվի առնելով այս հրթիռի որոնողները և մարտագլխիկ փոխելու հնարավորությունը նկատի առնելով  այնպիսի տարբերակներ, ինչպիսիք են «թերմոբարիկ» կամ «պայթուցիկ» տարբերակը հնարավոր է այն կիրառել թշնամու տեխնիկայի կամ անձնակազմի դեմ։ 

«Շաֆաղ» հրթիռները տեղադրված են օդադեսանտային ուղղաթիռների վրա։ «Շաֆաղ» նոր սերնդի «երկիր-օդ» հրթիռները, որոնք նախկին մոդելի համեմատ հատուկ օպերատիվ հնարավորություններ ունեն, տեղադրված են ռազմաօդային ուժերի  «Կոբրա» և բանակի 214 ուղղաթիռների վրա։ Մինչդեռ առաջին սերնդի  «Շաֆաղ» հրթիռից երկու հրթիռ էր տեղադրվում Կոբրա ուղղաթիռի վրա: Սակայն հնարավոր է, որ Կոբրա ուղղաթիռը կարողանա ընդհանուր առմամբ տեղափոխել այս հրթիռի առնվազն 4 արկ։ Կոբրա հարվածային ուղղաթիռը և 214 աջակցության ուղղաթիռը համալրված են նոր սերնդի «Շաֆաղ» հրթիռներով։  «Շաֆաղ» հրթիռը կարող է տեղադրվել և օգտագործվել նաև «Քարար» անօդաչու սարքերի վրա: Առավելագույն 900 կմ/ժ արագությամբ «Քարար» ԱԹՍ-ն ունակ է կրել այդ հրթիռներից ավելի շատ, որոնք կարող են օգտագործվել մարտական, հականավային և հակաթիրախային առաքելություններում։