Իրանի ներքին արտադրական կարողությունները(14)
Սեպտեմբեր 28, 2022 08:15 Asia/Tehran
ԻԻՀ առաջնորդն իրանական 1401 թվականն անվանել է «Արտադրության, գիտելիքահենք տնտեսության ու աշխատատեղերի ստեղծման տարի»: Շաբաթական հեռարձակվող այս հաղորդաշարի շրջանակում անդրադառնում ենք իրանական ընթացիկ տարվա կարգախոսում նշված ոլորտներին:Ինչպես նախորդ մի քանի հաղորդումներում, այս թողարկման ընթացքում ևս կխոսենք Իրանում գիտելիքահենք տնտեսության դերի ու արդյունքների մասին:
Արտադրության ծախսերի կրճատում
Տնտեսության գիտելիքահենք դառնալը կունենա կարևոր հետևանքներ: Այդ հետեւանքներից մեկը Իրանի տնտեսության համար արտադրության ծախսերի կրճատումն է։ Տնտեսագետ Մոհամմեդ Սաբուրի Դեյլամին ասում է.«Արտադրական գործընթացներում նոր տեխնոլոգիաների կիրառումը կմեծացնի արտադրության արդյունավետությունը և դրանով իսկ կկրճատվի արտադրանքի վերջնական արտադրության մեջ արտադրական գործոնների յուրաքանչյուր միավորի օգտագործման զուտ արժեքը: Այս լուծումը հայրենական արտադրության արտադրանքի ինքնարժեքի նվազեցման ուղիներից մեկն է, որը կբարձրացնի ապրանքների մրցունակությունը համաշխարհային շուկաներում»:
Այն ոլորտներից մեկը, որտեղ արտադրության ինքնարժեքը բարձր է, գյուղատնտեսությունն է։
Կասկածից վեր է, որ արտադրությունը պետք է ունենա ամենաբարձր արդյունավետությունը՝ նվազագույն օգտագործվող ռեսուրսներով։ Գիտելիքը, որպես արտադրության հիմքերից մեկը, չունի սահմանափակումներ, և դրա քանակը չի նվազում ավելի շատ օգտագործման հետևանքով: Օրինակ՝ գիտելիքահենք արտադրությամբ հնարավոր է նույն ֆիքսված հումքով ավելի շատ ապրանքներ արտադրել, ինչը գյուղատնտեսության ոլորտում վառ օրինակ է։ Այսօր այն հողերն ու գյուղացիական տնտեսությունները, որոնք աշխատում են գիտականացված արտադրության միջոցով՝ մշակվող տարածքով և ջրի սպառման քանակով և այլն, երբեմն ավելի շատ բերք են տալիս, քան ավանդական եղանակով կառավարվող նմանատիպ այլ հողեր։
Իսլամական հեղափոխության գերագույն առաջնորդն ասել է. «Գիտելիքահենք տնտեսությունը նվազեցնում է ծախսերը. Այսինքն՝ գիտելիքահենք տնտեսությունը նվազեցնում է արտադրության ծախսերը»։
---
Արտադրողականության զգալի աճ
Գիտելիքի վրա հիմնված արտադրության մեջ հատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրողականությանը։ Ըստ ուսումնասիրությունների՝ արդյունաբերության ոլորտի առաջընթացի զգալի մասը եղել է փոքր բիզնեսի նորարարական գործունեության արդյունքը։
Այս բիզնեսների երկու հիմնական բնութագրերն են՝ օգտակար և գիտելիքահենք լինելը՝ կապիտալ լինելու փոխարեն։ Չնայած կառավարության աջակցությանը, ավտոմոբիլային արդյունաբերությունը գիտելիքներ, տեխնոլոգիաներ և ստեղծագործական ունակություններ չունենալու պատճառով չկարողացավ համապատասխանել գնին և որակին և ունենալ լավ արտադրողականություն թե՛ ժողովրդի, թե՛ երկրի տնտեսության համար։ Գիտելիքի վրա հիմնված ընկերությունները կարող են նվազեցնել երկրի ավտոմոբիլային արդյունաբերության խնդիրների զգալի մասը։
Գիտության և տեխնիկայի գծով նախկին փոխնախագահ Նասրին Սոլթանխահն ասում է.«Գիտելիքի վրա հիմնված տնտեսությունը և արդյունաբերությունը տեղի են ունենում այն ժամանակ, երբ գիտելիքն ու տեխնոլոգիան ներթափանցում են տնտեսության բոլոր տարբեր ոլորտները, ստորին և միջին արդյունաբերությունները և բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերությունները: Երկրները միմյանց հետ մրցում են ավտոմոբիլային արդյունաբերության մեջ, և նրանք, ովքեր հասանելի են ավելի շատ տեխնոլոգիաների և գիտելիքների, կարող են արտադրել տարբեր հնարավորություններով մեքենաներ, քան մյուսները: Աշխարհում շարունակվում է տնտեսական մրցակցությունը, անգամ ստորին և միջին արդյունաբերության ճյուղերն իրենց արտադրողականությունը բարձրացնելու նպատակով նրանք այլ ելք չունեն, քան գիտելիքն ու տեխնոլոգիան ներառեն այդ ոլորտներում: Աշխարհում Զաֆրանի, ծորենի և գորգի արդյունաբերությունն ավելի մրցունակ դարձնելու համար պետք է Գիտելիքն ու տեխնոլոգիան ներթափանցեն այս արդյունաբերություններում: Պետք չէ մտածել, որ գիտելիքահենք ընկերությունն աշխատում է միայն բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում։ Տնտեսությունն ու արդյունաբերությունը կարող են դառնալ գիտելիքահենք տնտեսություն։
Արտադրության մրցունակ դառնալը համաշխարհային շուկաներում
Համաշխարհային շուկաներում և տնտեսապես զարգացած համարվող երկրներում արտադրական տնտեսությունը լիովին գիտելիքահենք է: Մրցակցային շուկայում և ազատ առևտրում տնտեսական ձեռնարկության գոյատևման պայմանը դրա արդիականությունն է: Այն պետք է առաջարկի նոր ապրանքներ և ծառայություններ, որոնք պահանջում են հետազոտություն և գիտելիքի արտադրություն և շուկայում մրցունակ մնալու պայմանով, կարող է հետազոտական աշխատանք տանել ու շուկային նոր ապրանք տրամադրել։ Համաշխարհային տնտեսության առաջատար ընկերություններից շատերը հայտնի են որպես բազմազգ ընկերություններ, հետազոտությունների և զարգացման մասնաբաժինը կազմում է մոտ տասից քսան տոկոս: Հիմնվելով միլիարդ դոլարի եկամուտների վրա՝ նրանք եկամտի տաս-քսան տոկոսը ծախսում են հետազոտությունների և գիտելիքի արտադրության վրա: Ուստի գիտելիքահենք արտադրության խնդիրը համաշխարհային շուկայի պահանջն է։ Գիտելիքի վրա հիմնված արտադրությունը ապահովվում է հայրենական արտադրողի ներկայությունը միջազգային շուկաներում և ներքին արտադրանքի ներդրման և օտարերկրյա կապիտալի կամ արտասահմանյան սպառողների ներգրավման հնարավորություն։ Ներքին արտադրանքի մրցունակությունը երկրի համար կարող է արտարժույթ բերել երկիր և քանի որ այս մրցույթի հիմքը գիտելիքն է, այն դիտվում է որպես հանրային ապրանք և ավելի քիչ է ենթարկվում համաշխարհային թշնամանքների ու ճնշումների, և դա գիտելիքի վրա հիմնված արտահանման առավելություններից է։
Գիտելիքի վրա հիմնված ընկերությունները գործում են բարձրակարգ տեխնոլոգիայի և առևտրային հետազոտության արդյունքների երկու կարևոր հատկանիշների հիման վրա:
Գիտելիքահենք ընկերությունների և հաստատությունների գնահատման և ճանաչման կանոնակարգերի համաձայն՝ ապրանքներն ու ծառայությունները պետք է ունենան երեք պայման՝ տեխնոլոգիայի մակարդակ, արտադրության փուլ և նախագծում՝ հիմնված հետազոտության և զարգացման վրա, որպեսզի դրանք վերածվեն գիտելիքի վրա հիմնված ապրանքների։ Արտադրված ապրանքներն ու ծառայությունները պետք է լինեն բարձր կամ միջինից բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում։ Դա նշանակում է, որ լաբորատոր նմուշի նախագծման և պատրաստման տեխնիկական գիտելիքները կամ արտադրանքի արտադրության գործընթացի տեխնիկական գիտելիքները դժվար է պատճենել տեխնիկական բարդության պատճառով, և դրա ձեռքբերումը այլ ընկերությունների շուկա մուտք գործելու հիմնական խոչընդոտներից է։