Իրանի ներքին արտադրական կարողությունները (16)

(Գիտելիքահենք արտադրության դիրքը, նշանակությունը և հետևանքները Իրանի տնտեսությունում) ԻԻՀ առաջնորդն իրանական 1401 թվականն անվանել է «Արտադրության, գիտելիքահենք տնտեսության ու աշխատատեղերի ստեղծման տարի»: Շաբաթական հեռարձակվող այս հաղորդաշարի շրջանակում անդրադառնում ենք իրանական ընթացիկ տարվա կարգախոսում նշված ոլորտներին:Ինչպես նախորդ մի քանի հաղորդումներում, այս թողարկման ընթացքում ևս կխոսենք Իրանում գիտելիքահենք տնտեսության դերի ու արդյունքների մասին:

Երկրի տարբեր կարողությունների բարգավաճումը

Գիտելիքահենք տնտեսության կարևոր հետևանքներից է երկրում տարբեր արտադրական հզորությունների բարգավաճումը։ Նավթից տնտեսության կախվածությունը մեր հարյուրամյա դժբախտ ժառանգությունն է։ Երկար տարիներ հեղափոխության առաջնորդը կարևորում էր երկրի պաշտոնյաների՝ ոչ նավթային տնտեսությանը ուշադրություն դարձնելու անհրաժեշտությունը։ Իրանի տնտեսության մեջ նավթի մասնաբաժնի կրճատումը և այլընտրանքային շուկաների և այլ տնտեսական ռեսուրսների օգտագործման համար գիտության ու գիտելիքի օգտագործումը տարբեր դաշտեր են բացում Իրանի տնտեսության համար և ականատես են լինում զբաղվածության ցածր կամ բարձր մակարդակով գործարանների ու արտադրամասերի և փոքր ու բազմազան ընկերությունների ստեղծմանը։ Առողջապահությունը, տրանսպորտը, շինարարությունը, գյուղատնտեսությունը այն ոլորտներից են, որոնք գիտելիքահենք ընկերությունների կարիքն ունեն։

Իսլամական հեղափոխության գերագույն առաջնորդը 2011 թվականի օգոստոսի 3-ին հայտարարել է.«Եթե ​​փորձենք նավթը փոխարինել եկամուտ ստեղծող այլ տնտեսական գործունեությամբ, ապա ամենամեծ կարևոր քայլը կատարած կլինենք տնտեսության ոլորտում։ Այսօր գիտելիքահենք ճյուղերն այն աշխատանքներից են, որոնք կարող են մեծապես լրացնել այդ բացը։ Երկրում կան տարբեր կարողություններ, որոնք կարող են լրացնել այս բացը»:

Փաստն այն է, որ վերջին տասնամյակների ընթացքում երկրի արդյունաբերության ոլորտում օգտագործվող հումքի և տեխնոլոգիայի զգալի մասը ներկրվել է այլ երկրներից, և այս տարիների ընթացքում մենք բախվել ենք դրանց մատակարարման և թարմացման բազմաթիվ խնդիրների։ Բազմաթիվ գործարաններ վերջին տարիներին իրենց հոսքագիծը հիմնելու և ավարտելու հետ կապված խնդիրների կամ իրենց անհրաժեշտ հումքի մատակարարման ոլորտում առկա դեֆիցիտի պատճառով ամբողջովին փակվել կամ չեն արտադրում ամբողջ հզորությամբ։ Այս գործարանների փակումը հանգեցրել է երկրի արտադրական հզորությունների զգալի մասի կորստի, որ եթե դրանց տեխնիկական և գիտելիքային կարիքները առաջնահերթ համարվեն գիտելիքահենք ընկերությունների կողմից՝ տարբեր ոլորտներում հնարավոր կլինի խթանել արտադրությունը:

Գիտելիքահենք ընկերությունները առավելություններ ստեղծելով կարող են հող նախապատրաստել այլ արտադրական գործունեության բարգավաճման համար, որի կարևոր օրինակներից է նավթի և գազի հետ կապված արդյունաբերության զարգացումը և անմշակ հումքի վաճառքից խուսափելը։ Այս առնչությամբ Գերագույն առաջնորդն ասել է.«Եթե ուշադրություն դարձնենք նավթի ստորին հատվածներին. Նույնը գազի համար է, նույնը մյուս հանքերի համար։ Մեր մետաղները, քարերը, արժեքավոր քարերը երկրում, քանի թանկարժեք քարի հանքեր կան երկրում: Սրանք արտահանվում են առանց ավելացված արժեք ունենալու, առանց դրանց վրա աշխատելու։ Այս ոլորտները կարևոր են, որպեսզի մեր գիտելիքահենք ընկերությունները ուշադրություն դարձնեն այս ոլորտներին»: Հետևաբար, նոր տեխնոլոգիան ինքնին ունի բնական ընդլայնման ռեժիմ: Այսինքն՝ որքան մարդն առաջ է գնում տեխնոլոգիական հարցերում, այնքան դաշտերը բացվում են նրա առջեւ, ուստի աշխատատեղերի ստեղծումն անշուշտ չի վնասվում և կարելի է ուշադրության արժանացնել գիտելիքահենք արտադրությունը, միաժամանակ կա նաև աշխատատեղերի ստեղծման խնդիր»։

Պատժամիջոցների չեզոքացում

Գիտելիքահենք տնտեսության մյուս հետևանքը ճնշող պատժամիջոցների չեզոքացումն է։ Գիտելիքահենք ընկերությունները, ըստ իրենց բնույթի և դինամիզմի, շրջակա միջավայրի պայմաններին հարմարվելու և բարձր ճկունության շնորհիվ, ունեն պատժամիջոցներին դիմակայելու համապատասխան կարողություն: Գիտելիքահենք և աշխատատեղեր ստեղծող արտադրությունը՝ խելամտորեն նվազեցնելով անարդյունավետություն, բարձրացնելով ապրանքների և ծառայությունների արտադրության արտադրողականությունը, նոր ապրանքների, ծառայությունների և շուկաների զարգացումը օպտիմալ օգտագործելու և տնտեսության հանրահռչակումը, միջնաժամկետ հեռանկարում, նվազագույնի են հասցնում սպառնալիքների նկատմամբ խոցելիությունը և ցնցումների նկատմամբ կայունությունը հասցնում են առավելագույնի: Այլ կերպ ասած՝ գիտելիքահենք և աշխատատեղեր ստեղծող արտադրությունների ընդլայնումը հիմք կհանդիսանա երկարաժամկետ հեռանկարում տնտեսության առավելագույն համախմբման և կայուն տնտեսական աճի համար։ Գիտելիքահենք և աշխատատեղեր ստեղծող արտադրական կարողությունների օգտագործումը մեծացնում է արտադրությունը և բարելավում էնդոգենության մակարդակը, որը դիմադրողական տնտեսության հիմնական ցուցանիշն է: Մյուս կողմից, բացի ներքին կարիքները բավարարելուց, ստեղծված արժեքը կգտնի նաև արտաքին կարիքներին արձագանքելու կարողություն և այն նույնպես կիրականանա Ինտրովերտիվության և էքստրովերսիայի ճանապարհին։

Գիտելիքահենք ընկերությունները շարժվում են գիտության սահմաններում, ուստի պատժամիջոցների չեն ենթարկվում։ Գիտելիքահենք և աշխատատեղեր ստեղծող արտադրանքները և նույնիսկ դրանց առնչվող գիտությունները չեն կարող պատժամիջոցների ենթարկվել այն ռազմավարական էֆեկտների պատճառով, որոնք նրանք ստեղծում են երկրի հզորացման գործում: Բացի այդ, գիտելիքի վրա հիմնված ընկերությունները կարող են չեզոքացնել իրանական արդյունաբերության և արտադրանքի դեմ ԱՄՆ պատժամիջոցները։ Ըստ այդմ զբաղվածության ստեղծման մոտեցմամբ գիտելիքահենք արտադրությունը դիմադրողական տնտեսություն իրականացնելու, տնտեսական անկախություն ձեռք բերելու  և տնտեսության ու մարդկանց կենսապահովման ոլորտում անհանգստացնող կախվածությունները դադարեցնելու հիմնական ռազմավարությունն է։

8 տարի առաջ հեղափոխության գերագույն առաջնորդն այս կապակցությամբ ասել էր.«Սա իմ համոզմունքն է՝ կարճաժամկետ հեռանկարում- այսինքն՝ այս համոզմունքը գալիս է մասնագետների ու փորձագետների կատարած աշխատանքից, որի համաձայն պատժամիջոցները, որոնք այսօր մտքերում բարձրացված խնդիրներից են, գիտության առաջընթացով կչեզոքացվեն։ Կարճաժամկետ և միջնաժամկետ տեսանկյունից էլ եթե դիտարկենք, անկախ այդ երկար ու երկարաժամկետ ապագայից- եթե ​​երկիրն ուզում է չեզոքացնել պատժամիջոցները, որոնք այսօր գործիք են մեր թշնամիների ձեռքին՝ ժողովրդին նվաստացնելու համար, նրանք պատժամիջոցներ են օգտագործում ազգային արժանապատվության վրա ճնշում գործադրելու համար, բացի կյանքի հետ կապված գործնական ճնշումները, որ օգտագործում և նվաստացնում են: Այն, որ նախկինում, այս մի քանի տարում, անընդհատ կրկնում էինք, որ պատժամիջոցների խնդրին պետք չէ շատ ուշադրություն դարձնել, դրա համար էր, որ դրանք անազդեցիկ դառնան։  Երկրի հիմնախնդիրներին գիտական ​​հայացքով և գիտությանը ուշադրություն դարձնելով, գիտությունը, արդյունաբերությունը և գյուղատնտեսությունը իրար կապելով, պատժամիջոցները կդառնան անազդեցիկ, և մենք կարող ենք աշխատել այս ոլորտներում։ Գիտելիքահենք ընկերությունները դիմադրողական տնտեսության կատեգորիայի ամենահիմնական խնդիրներից են, որոնք արծարծվել ու քննարկվել են, հավանության ու ճանաչման են արժանացել բոլոր շրջանակների կողմից: Իհարկե, գիտելիքահենք ընկերությունների նույնականացումը պետք է արվի զգուշորեն, այսինքն՝ որոշվեն ցուցանիշներն ու բնութագրերը և ստանդարտացվի գիտելիքահենք ընկերությունը։ Այնպես չպետք է լինի, որ մարդիկ գան գիտելիքահենք ընկերության անունով և անեն նույն բաները, որոնք սովորական երևույթներ են որոշ այլ ոլորտներում- ինչպես բրոքերություն և նման բաներ- այստեղ էլ այդպես վարվեն։ Այդ ընկերությունը բառի բուն իմաստով պիտի գիտելիքահենք ընկերություն լինի։ Սա պետք է լինի հիմնական առանցքներից մեկը»: