Իրանի ներքին արտադրական կարողությունները (20)

ԻԻՀ առաջնորդն իրանական 1401 թվականն անվանել է «Արտադրության, գիտելիքահենք տնտեսության ու աշխատատեղերի ստեղծման տարի»: Այս կապակցությամբ, հաղորդաշարի շրջանակներում ներկայացնում ենք հաղորդումներ, որոնց շրջանակում անդրադառնում ենք իրանական ընթացիկ տարվա կարգախոսում նշված ոլորտներին:Այս թողարկման ընթացքում քննարկելու ենք գիտելիքահենք արդյունաբերության ազդեցությունը Իրանի տնտեսության ու զբաղվածության վրա:

Գիտելիքահենք ընկերությունների ամենակարևոր կարողությունը կարելի է համարել էլիտար երիտասարդության օգտագործումը։ Գիտելիքահենք ընկերությունների դրական հատկանիշներից է այս ոլորտում կրթված մարդկանց զբաղվածությունը։ Այս ոլորտը  կրթված աշխատուժի զբաղվածություն  է: Ուժեր, որոնք ունեն շրջակա միջավայրը փոխելու ունակություն: Իրանում ավելի քան 4 միլիոն ուսանող է սովորում, և ավելի քան 14 միլիոն կրթված, մոտիվացված և ազդեցիկ երիտասարդներ պատրաստ են մեծ գործեր անել։ Գիտելիքի վրա հիմնված տնտեսությունում գիտելիքի և տեղեկատվության կիրառումը հիմնարար նշանակություն ունի, իրականում գիտելիքի արտադրությունն ու բաշխումն ու կիրառումը հանգեցնում են տնտեսության մեջ ավելացված արժեքի արտադրությանը։ Գիտելիքահենք տնտեսության մեջ կարևոր դեր է խաղում կրթված աշխատուժը: Հաշվի առնելով, որ երկրի գործազուրկ բնակչության զգալի մասը համալսարանների շրջանավարտներ են, կարելի է ասել, որ մեր երկիրը մարդկային ռեսուրսների առումով բարձր ներուժ ունի գիտելիքահենք ոլորտում։ Երկրի երիտասարդ և կրթված բնակչությունը Իրանի Իսլամական Հանրապետության կարևորագույն արժեքներից է: Երկրի գործազուրկների 44 տոկոսը համալսարաների շրջանավարտներ են, իսկ գործազուրկների մեջ ամենաշատը գյուղատնտեսության շրջանավարտներն են։ Գիտելիքի վրա հիմնված արտադրությունն ի սկզբանե կգրավի կրթված և մասնագիտացված գործազուրկներին, իսկ կառավարման պրակտիկայի բարելավմամբ կբարձրանա արտադրության արտադրողականությունը և տեխնոլոգիական մակարդակը և կհանգեցնի արտադրանքի նորարարության:

Հետազոտությունների համաձայն՝ աշխատանք գտնելու համար ամենակարեւոր խոչընդոտը աշխատանքի հնարավորությունների բացակայությունն է, որը պայմանավորված է աշխատուժի ավելցուկով՝ բնակչության աճի բարձր տեմպերով։ Հետազոտության արդյունքները ցույց են տալիս, որ շատ երիտասարդներ կարծում են, որ կրթությունը և վերապատրաստումը չեն նպաստում աշխատանքի ընդունմանը: Գործատուների զգալի մեծամասնությունը համեմատաբար թույլ է գնահատել երիտասարդների կրթական մակարդակը և իրենց սովորածը աշխատավայրում կիրառելու կարողությունը: Դա պայմանավորված է ուսումնական հաստատությունների և աշխատաշուկայի միջև փոխգործակցության բացակայության և կրթական համակարգում աշխատաշուկայի կարիքները հաշվի չառնելու պատճառով: Գիտելիքի վրա հիմնված ընկերությունները կարող են լրացնել այս բացը:

Փաստն այն է, որ այս հինգ տարվա ընթացքում հեղափոխության Գերագույն առաջնորդը փորձում է տնտեսությունը վերափոխել գերիշխող դիսկուրսի  և այս հարցը դառնում է հասարակության մեջ մշակույթ, եւ բոլոր մարդիկ օգտագործում են իրենց բոլոր կարողությունները, երկրի տնտեսական աճը խթանելու եւ աճելու համար, քանի որ գիտելիքահենքը նախևառաջ մշակույթ է, և այս մշակույթը պետք է դիտարկել յուրաքանչյուր ոլորտում: Գիտելիքահենք արտադրության վրա հիմնված զբաղվածության առավելություններից մեկն այն է, որ երկրի ներուժն ու փաստացի կարողությունները շատ բարձր են՝  այն էլ հաշվի առնելով  հասարակության երիտասարդ բնակչությանը։ Բնականաբար, երկրի էլիտաներին ու մարդկային ռեսուրսների ճիշտ չօգտագործելը նշանակում է վատնել ու ոչնչացնել երկրի ռեսուրսները։ Տաղանդների աճի և նրանց կարողությունների կիրառման հնարավորությունների ստեղծումը ձեռք է բերվում գիտելիքահենք ընկերությունների զարգացման և աջակցության միջոցով: Տարիներ շարունակ գոյություն ունեցող գիտելիքի շեշտադրման պատճառը մարդկային և էլիտար կարողությունների շնորհիվ է, որ ունի Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը։ Այս շեշտադրումը շարունակությունն է հեղափոխության երկրորդ քայլի հայտարարության մեջ երիտասարդությանն  իր հիմնական լսարանը դարձնելու վերաբերյալ Գերագույն առաջնորդի  մոտեցման։

Հենվելով երիտասարդության վրա՝ միաժամանակ հեռացնելով երկրի տարբեր հատվածները մարդկային պասիվությունից և նոր գաղափարներ ու ակտիվ աշխատուժ ներարկելով տարբեր բաժիններ, այն չեզոքացնում է թշնամու փափուկ պատերազմը երկրի երիտասարդության դեմ, հատկապես իրանական էլիտաներին գրավելու նրանց ջանքերը։ Իսլամական հեղափոխության գերագույն առաջնորդն այս առնչությամբ ասել է.«Իրանի ժողովուրդը պոտենցիալ էլիտար ժողովուրդ է, և այդ պատճառով նա վաղուց արդեն եղել է գաղութատերերի նվաստացուցիչ փափուկ պատերազմի թիրախը, որպեսզի մոռանա և նույնիսկ ժխտի իր տաղանդներն ու կարողությունները և ընդունի «մենք չենք կարող» մեծ սուտը»: 

Խնդիրներից մեկը, որը կիրականացվի գիտելիքահենք ընկերությունների բարգավաճմամբ, գյուտարարների և նորարար մարդկանց ու մասնագետների օգտագործումն է տնտեսական և արդյունաբերական տարբեր ոլորտներում: Գիտելիքի վրա հիմնված ընկերությունների բարգավաճումը, որոնք օգտագործում են երկրի երիտասարդ էլիտաների միտքը, կարողությունն ու ուժը, լավագույն հնարավորությունն է աշխատատեղեր ստեղծելու և ուղեղների արտահոսքը կանխելու համար: Միջազգային չափանիշների հիման վրա յուրաքանչյուր երկրում գիտելիքահենք տնտեսության կարողությունները բացահայտվում են՝ ըստ գիտելիքահենք գործունեությամբ զբաղվելու կարողություն ունեցող էլիտաների քանակով: Հաշվարկներում այս թիվը համարժեք է համալսարանական կրթություն ունեցողների 5 տոկոսին։

Իրանի համալսարանների ներկայիս շրջանավարտների թվի համաձայն, որը գնահատվում է մոտ տասը միլիոն մարդ, երկրի գիտելիքահենք ոլորտում աշխատելու կարողություն ունեցող էլիտաների թիվը կազմում է կես միլիոն մարդ, և այդ թիվը կարող է կրկնապատկվել ապագայում: Իսլամական հեղափոխության գերագույն առաջնորդն ասել է.«Մենք երկրում ունենք բազմաթիվ գիտնականներ և մասնագետներ, գիտելիքահենք ընկերություններ և ստեղծարար մարդիկ; Եվ սա ցանկացած երկրի կարևորագույն տնտեսական ենթակառուցվածքներից մեկն է: Այսինքն՝ տնտեսական ամենակարևոր ենթակառուցվածքը մարդկային ուժերի առկայությունն է: Բնականաբար, գիտության շրջափուլը դեպի հարստություն կսկսվի և կտարածվի հատկապես այն ոլորտներում, որոնք առավելություններ ունեն»:

Մարդկային ռեսուրսների կատարելագործումը և կրթված իրանցի երիտասարդների օգտագործումը ևս մեկ առավելություն է, որը կունենա գիտելիքահենք ընկերությունների ստեղծումն ու զարգացումը։ Իսլամական հեղափոխության գերագույն առաջնորդն ասել է.« Ինչ վերաբերում է գիտելիքի վրա հիմնված արտադրությանը, եթե մենք մեր արտադրությունը դարձնենք գիտելիքահենք, փաստորեն, մենք խթանում ենք աշխատուժի տեսակը: Այսօր համալսարանական կրթություն ստացած մեր երիտասարդներից շատերը, որոնց թիվը շատ մեծ է, աշխատում են այնպիսի ոլորտներում, որոնք կապ չունեն իրենց ուսման ոլորտի հետ։ Սա մեծ թերություն է և իրականում գործազրկության մի  տեսակ է։ Երբ մենք կարողանանք զարգացնել գիտելիքահենք ընկերությունները, այդ բոլոր երիտասարդները կզբաղվեն և  մեր աշխատուժի որակը կբարձրանա ու կբարելավվի և մեր էլիտաները պարտավոր չեն ցածրարժեք սպասարկման աշխատանքներ կատարել»։

Գիտելիքի վրա հիմնված զբաղվածությունը կարող է պահպանել երկրի կարևոր կապիտալը, այն է՝ էլիտար և արդյունավետ մարդկային ռեսուրսները երկրում, և հիմք հանդիսանալ կայուն զբաղվածության ստեղծման համար, ինչպես նաև հուսադրել ապագայի նկատմամբ։

Թվում է, թե Իրանի գիտելիքահենք ոլորտում ներդրումները կհանգեցնեն կայուն տնտեսական զարգացման՝ միաժամանակ աշխատատեղեր ստեղծելով համալսարանների շրջանավարտների համար: