Գրքի հմայքը (52)

Աշխարհում գոյություն ունեցող ու ունեցած յուրաքանչյուր գիտելիքին ծանոթանալու ամենակարեւոր միջոցներից է՝ ընթերցանությունը:Գիրքը տարբեր հմտությունների ձեռքբերման բանալին է և օգնում է զարգացնել մեր ոգին, ինտելեկտը և ճանաչողությունը:Սակայն միգուցե նպատակաուղղված ընթերցանության և գրքի ընթերցման կարևորագույն արդյունքը ,գիտելիք ձեռք բերելը և նույնիսկ գրող դառնալն է:

Ամերիկացի գրող Անաիս Նինն ասում է.«Մենք գրում ենք մեր կյանքի մասին տեղեկացվածությունը բարձրացնելու համար:Մենք գրում ենք ներկա պահին՝ նայելով անցյալին՝ կյանքը կրկնակի ճաշակելու համար։Մենք գրում ենք մեր կյանքը զարգացնելու, ինքներս մեզ բարձրացնելու համար…Սովորեցնել ինքներս մեզ,  որ խոսենք  ուրիշների հետ և հստակեցնենք լաբիրանտներում մեր կյանքի ուղին  :Որպեսզի երբ զգում ենք շնչահեղձություն, կարոտ և միայնակություն  ընդարձակենք մեր աշխարհը: Երբ չեմ գրում, զգում եմ, որ աշխարհս քանդվում է, ինձ բանտարկյալ եմ զգում, դառնում եմ անգույն ու անհրապույր :Անհրաժեշտ է առավել ընթերցանություն ,ավելի լավ տեքստեր գրելու  համար և խնդիրների ավելի լավ ընկլալման համար ,պետք է ավելի շատ գրել: Կարդալն ու գրելը երկկողմանի  կապ է»:

Աշխարհում գոյություն ունեցող և առկա յուրաքանչյուր  գիտելիքին ծանոթանալու կարևոր  գործոններից է՝ ուսումնասիրությունը: Գրքերը , տարբեր հմտությունների ձեռքբերման բանալին են և օգնում են զարգացնել մեր ոգին, ինտելեկտը և ճանաչողությունը:Բայց,միգուցե  նպատակաուղղված ուսումնասիրության ամենակարեւոր արդյունքը ՝գրող դառնալն է։

Ընթերցանությունը միշտ եղել է գրելու վարժություն:Մի օրինակ բերեմ,ընթերցանությունը նման է բերրի հողատարածքի վրա տեղացող անձրևի: Եթե այդ տարածքը անպտուղ լինի,բոլորը կամ անձրևն են համարելու անօգուտ ,կամ տարածքը անմշակ: Նույն համեմատությամբ ուսումնասիրող մտքից ակնկալվում է արդյունք,որը կարող է լինել գրող դառնալը:

Եթե ցանկանում ենք գիրք ընթերցել ,գրքի բովանդակությունը կյանքում օգտագործելու նպատակով ,կամ ապագայում այդ մասին խոսելու համար ,միակ ելքը հետևյալն է ,որ մեր լեզվով այն ներկայացնենք ուրիշների համար և այն ինչ սովորում ենք ,սովորեցնենք ուրիշներին կամ թղթին հանձնենք:

Գրելը և գրելու պրակտիկան այն մարդկանց մտահղացումն է, ովքեր անընդհատ մտածում և ուսումնասիրում են:Մենք կարող ենք կարդալ մի գիրք, որը մեզ շատ բաներ է սովորեցնում և ոգեշնչող գաղափարներ ունի մեզ համար:Այդ նյութը  խորապես ուսումնասիրելու և հիշելու ելքը շատ հեշտ է.«Վերցնենք թուղթ ու գրիչ ու սկսենք գրել այդ գաղափարի մասին տարբեր տեսանկյուններից:Այլ միջոցը  հետևյալն է ,որ այն ամենը, ինչ սովորել ենք, մեր լեզվով , վերածենք  պատմության և պատմենք որևէ մեկի համար: Դա պատճառ կդառնա նպատակաուղղված ուսումնասիրության»:

Գրելու պրակտիկան ոչ միայն օգնում է առավելագույնս օգտվենք մեր ընթերցանությունից, այլև ունի այլ առավելություններ:Գրելը միջոց է՝ ազատվելու տարբեր հարձակումներից, որոնք ներխուժում  են մեր միտքը։Միտքը նման է համակարգչային պրոցեսորի, որում հազարավոր տվյալներ են փոխանակվում արթուն և նույնիսկ քնած  ժամանակ:Գրելը քաոսային մտքերի հայելին է, որոնք կազմակերպվում են ,դրանք թղթին փոխանցելով:

Մենք բոլորս գիտենք, որ ընթերցանությունը շատ ճշմարտություններ է սովորեցնում ընթերցողներին, և ճիշտ ժամանակին ճիշտ փաստերի իմացությունը կարող է ավելի մեծ հաջողությունների բերել:Բայց ի՞նչ եք կարծում, դա՞ է բոլոր խելացի և հաջողակ մարդկանց հաջողության պատճառը:

Նյարդաբանությունը ապացուցում է , որ ընթերցանությունը պարզապես միտքը չի կուտակում անհամար տեղեկություններով,այլև մտքի գործընթացը ուղղորդում է  դեպի ավելի լավի: Ընթերցանության ազդեցությունը կարող է կարճատև լինել, և փորձագետները տարակարծիք են ավելի մանրկրկիտ  մանրամասների շուրջ:Սակայն զգալի քանակությամբ գիտական ​​հետազոտություններ ցույց են տալիս, որ ընթերցանությունը ըստ էության, սրտակցության վարժություն է:Ընթերցանության ակտիվությունը մեծացնում է հուզական ինտելեկտը՝ խրախուսելով ընթերցողին նայել աշխարհին մեզանից տարբեր կերպարների տեսանկյունից:Այս ազդեցությունները հեշտությամբ տեսանելի են ուսումնասիրող անձի մտքի ելևեջների վրա:Օրինակ, եթե ձեր կարդացած գրքի հերոսը թենիս է խաղում, ձեր մտքի մեջ այն հատվածները  կակտիվանան , երբ դուք  ֆիզիկապես մարզադահլիճում զբաղված լինեիք թենիսով:

Այլ հետազոտություններ ցույց են տալիս, որ եթե մենք շատ ժամանակ ենք տրամադրում լավ գրքի համար, ապա կենտրոնանալու և բարդ գաղափարներ ընկալելու մեր կարողությունն ընդլայնվում է:Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ որքան քիչ ենք ընթերցում, այնքանով  մեր մտքում այս կենսական կարողությունները մաշվում են:

Բայց ի՞նչ ազդեցություն կարող է ունենալ ընթերցանությունը երկարաժամկետ հեռանկարում:Ինչպե՞ս է մեր ուղեղի վրա ազդում այն ամբողջ ժամանակը, որը մենք դպրոցում կամ համալսարանում զբաղվում ենք սովորելով: Նոր ուսումնասիրությունները  պատասխանում են այս հարցին:

Նվազում է մեր հակվածությունը դեպի համապարփակ տեսողական գործընթաց, և ավելանում է մեր խոսքային հիշողությունը և ուղեղի մեջ ավելացնում  է բամբակյա տարրի  հաստությունը,այսինքն՝ ուժեղանում է ուղեղի երկու կիսագնդերը միացնող հատվածը։

Հավանաբար, պետք չէ ուղեղի անատոմիայի մասին մանրամասներ անգիր անել,բայց երկարաժամկետ ուսումնասիրության ժամանակ ուղեղի գործընթացների այս ընդհանուր պատկերը արժե հիշել:

Եվ վերջին կետը հետևյալն է, որ սովորելը պարզապես մտքում ինֆորմացիա կուտակելու միջոց չէ,այլ՝ դա ընդհանուր առմամբ մտքի ավելի լավ գործունեությունը թարմացնելու մեթոդ է:Ուսումնասիրությունը մեծացնում է այլընտրանքային ուղիներ պատկերացնելու, մանրամասները հիշելու և մանրամասները պատկերացնելու ունակությունը և օգնում է մեզ ավելի լավ մտածել բարդ խնդիրների մասին: Ընթերցելը ոչ միայն ընդլայնում է գիտելիքները, այլև մարդկանց դարձնում է ավելի խելացի։

Ընթերցանության և սովորելու օգուտը հետևյալն է՝ տեղեկությունների  նոր աշխարհ է  մուտք գործում մարդու ուղեղ ,որպեսզի այն համատեղի իր  սովորածի հետ և  իր  իմացածի միջև կապը  գտնի և մի ոլորտում կատարելագործի իր սեփական մտածելակերպը (mindset)-ը:

Այսպիսով, մենք կարող ենք տեսնել, որ սովորելը յուրաքանչյուր հաջողակ մարդու կյանքի անբաժանելի մասն է, որը հետաքրքրված է առաջընթացով և գիրքը ավելի մեծ ազդեցություն ունի մեր ներքին  և արտքին աշխարհի վրա, քան մենք կարծում ենք:

Սիրելի բարեկամներ, անցնող տարվա ընթացքում մենք ձեզ հետ էինք «Գրքի հմայքը» հաղորդաշարով և անդրադարձանք  գիրք կոչվող գանձի մասին։Խոսեցինք գրքի պատմության, տեսակների, հեղինակների, թարգմանիչների ու հրատարակիչների մասին՝ պատմական ու հին գրադարաններից մինչև ժամանակակից գրադարանների, թանգարանների ու գրախանութների, ինչպես նաև գրադարանավարների վերաբերյալ: Հիշու՞մ եք, որ մենք ձեզ ենք ներկայացրել ուսումնասիրության ազդեցությունը  հոգեկան և ֆիզիկական տարբեր խանգարումների ,ապրելակերպի և բուժման, անձնական և սոցիալական աճի և զարգացման վրա և մյուս կողմից, անդրադարձել ենք այն ազդեցությանը,որ կրոնները, քաղաքականությունը, պատմությունը, պատերազմներն, համաճարակները և ճգնաժամերն են  թողել գրքերի և ընթերցանության վրա:Միևնույն ժամանակ մենք հպանցիկ ակնարկ ենք նետել  արժեքավոր որոշ գրավոր ստեղծագործություններին և ձեզ համար ներկայացրել  որոշ գրքերից հատվածներ։

Այս հաղորդումների ընթացքում մեր բոլոր ջանքերն ուղղված էին ձեզ ավելի լավ ծանոթացնել գրքին և հետաքրքրություն առաջացնել ընթերցանության և արդյունավետ ժամանակ անցկացնելու նկատմամբ:Հուսով ենք, որ այս ճանապարհին մենք հաջոել ենք:Այս հաղորդաաշարը, ինչպես միշտ, կավարտենք համաշխարհային և իրանական գրականության պատմության ամենաարժեքավոր գրքերից մեկը ներկայացնելով  և մաղթում ենք Ձեզ հաճելի օրեր: Հուսանք ,որ շուտով Ձեզ հետ կլինենք և այդ ընթացքում չենք անտեսելու գիրքը եւ ընթերցանությունը:

«Շահնամեն» աշխարհի ամենամեծ և հայտնի էպիկական գանձերից է, որն իրանցի մեծ  բանաստեղծ «Հեքիմ Աբոլղասեմ Ֆիրդուսիի» առնվազն երեսուն տարվա տքնաջան աշխատանքի և անխոնջ ջանքերի արդյունքն է։Գրական այս գլուխգործոցի թեման Իրանի առասպելներն են, լեգենդներն ու պատմությունը սկզբից մինչև  7-րդ դարը, որը բաժանված է երեք մասի՝  դիցաբանական, հերոսական և պատմական։

«Շահնամեն» մեծ ազդեցություն է ունեցել իրանական մշակույթի կողմնորոշման և պարսկերենի գոյատևման վրա, և այն պարսկերեն լեզվի ամենամեծ գիրքն է, որը ուշադրության է արժանացել ամբողջ աշխարհում և թարգմանվել է աշխարհի բազմաթիվ կենդանի լեզուներով։

Շահնամեն իմաստասիրության գիրք է, այն սկսվում է իմաստության ու գիտելիքի գովաբանությամբ, իսկ իմաստությունը որպես կյանք տվող արյուն ,սնուցում է այդ  մարմինը և ավարտվում իմաստությամբ։

Ֆիրդուսին գիտելիքն ու իմաստությունը բարձր է համարել ամեն ինչից: Եվ այսպես է գրել.

Նա պատասխանեց՝ գիտելիքը լավագույնն է

Իմաստունը՝ տիրակալն է աշխարհի

Իմաստությունը վեր է Աստծու բոլոր շնորհներից

Իմաստության արդար գովաբանումը ավելի լավ է:

Ֆիրդուսիի տեսակետից գիտելիքի ու իմաստության դիրքն այնպիսին է, որ նա համեմատում է խաղաղություն պարգևող  անսահման գանձի հետ։

Իմաստությամբ զարդարված սիրտը

Ցանկություններով առլեցուն գանձի է նման

Սովորիր ու ակնաջալուր եղիր յուրաքանչյուր գիտությամբ

Եվ ցնծա յուրաքանչյուր գիտությամբ

Սիրտն ու հոգին լուսավորվում է գիտությամբ

Եղիր ականջալուր ,որ չհետևես ստին:

Թուսի Հեքիմը ,Շահնամեի տարբեր բաժիններում խորհուրդ է տալիս, որ մի պահ անգամ չվարանել գիտելիքներ ձեռք բերելու համար և արժե ,որ մարդ անհատը տառապի ուսման ճանապարհին: Նա ընթերցանությունն ու ուսումը  համարում է լավագույն առաքինությունը: