Shpenzimet ushtarake globale arrijnë rekordin 2.7 trilion dollarë në vitin 2024, rritja më e mprehtë që nga Lufta e Ftohtë

Pars Today-Shpenzimet ushtarake në mbarë botën panë rritjen e tyre më të madhe në vitin 2024 që nga fundi i Luftës së Ftohtë, duke arritur në 2.7 trilion dollarë pasi luftërat dhe tensionet në rritje i shtuan shpenzimet, njoftuan studiuesit të hënën.

Shpenzimet ushtarake u rritën në mbarë botën me rritje veçanërisht të mëdha në Evropë dhe Lindjen e Mesme, sipas një raporti të ri nga Instituti Ndërkombëtar i Kërkimeve të Paqes në Stokholm (SIPRI), raportoi FRANCE24.

Disa vende evropiane kishin parë rritje "të paprecedentë" në shpenzimet e tyre ushtarake, vuri në dukje raporti.

Në terma realë, shpenzimet u rritën me 9.4 për qind në nivel global krahasuar me vitin 2023, ku 2024-ta shënon vitin e 10-të të rritjeve të njëpasnjëshme të shpenzimeve.

"Kjo ishte me të vërtetë e paprecedentë," i tha AFP-së Xiao Liang, një studiues me Programin e Shpenzimeve Ushtarake dhe Prodhimit të Armëve SIPRI.

"Ishte rritja më e lartë nga viti në vit që nga fundi i Luftës së Ftohtë," shtoi Liang.

Më shumë se 100 vende, duke përfshirë 15 shpenzuesit më të mëdhenj, rritën buxhetet e tyre ushtarake vitin e kaluar, sipas raportit.

"Kjo me të vërtetë flet për tensionet e rritura gjeopolitike," tha Liang.

Rritja e shpenzimeve ka të ngjarë të ketë "një ndikim shumë të thellë socio-ekonomik dhe politik", shtoi ai, duke vënë në dukje se "vendet duhet të bëjnë ndryshime në vendimet e tyre buxhetore."

"Për shembull, ne kemi parë shumë vende evropiane që shkurtojnë shpenzime të tjera si ndihma ndërkombëtare për të financuar rritjen e shpenzimeve ushtarake dhe ...përpiqen të rrisin taksat ose të mbështeten në kredi ose borxhe për të financuar shpenzimet," tha Liang.

Kontribuesi kryesor në rritjen e shpenzimeve ishte rajoni evropian duke përfshirë Rusinë, ku shpenzimet u rritën me 17 për qind në 693 miliardë dollarë.

Të gjitha vendet evropiane, përveç Maltës, zgjeruan buxhetet e tyre, "duke i shtyrë shpenzimet ushtarake evropiane përtej nivelit të regjistruar në fund të Luftës së Ftohtë", tha SIPRI.

Shpenzimet ushtarake të Rusisë arritën në 149 miliardë dollarë në vitin 2024: një rritje prej 38 për qind krahasuar me vitin e kaluar dhe një dyfishim që nga viti 2015.

Shpenzimet ushtarake të Ukrainës u rritën me 2.9 për qind për të arritur në 64.7 miliardë dollarë.

Ndërsa kjo shumë korrespondon vetëm me 43 për qind të shpenzimeve ushtarake të Rusisë, për Ukrainën është e barabartë me 34 për qind të PBB-së së saj. Kjo do të thotë se Kievi po mban barrën më të lartë ushtarake të çdo vendi.

Shpenzimet e Gjermanisë u rritën me 28 për qind, duke arritur në 88.5 miliardë dollarë, duke kaluar Indinë si e katërta më e madhe në botë.

"Gjermania u bë shpenzuesi më i madh në Evropën Qendrore dhe Perëndimore për herë të parë që nga ribashkimi i saj," vuri në dukje Liang.

Shpenzuesi më i madh në botë, Shtetet e Bashkuara, rriti shpenzimet me 5.7 për qind, duke arritur në 997 miliardë dollarë. Vetëm kjo përbën 37 për qind të shpenzimeve në mbarë botën dhe 66 për qind të shpenzimeve ushtarake midis vendeve të NATO-s.

Shpenzimet totale ushtarake nga 32 anëtarët e aleancës së udhëhequr nga SHBA u rritën në 1.5 trilion ndërsa të gjithë anëtarët rritën shpenzimet e tyre.

"Ne kemi parë në 2024 se 18 nga 32 vendet e NATO-s arritën objektivin e shpenzimeve prej 2 për qind të PBB-së, që është më i larti që nga themelimi i aleancës," shtoi Liang.

Ndërsa disa nga rritjet kanë qenë rezultat i ndihmës ushtarake evropiane për Ukrainën, ajo është nxitur gjithashtu nga shqetësimet e mosangazhimit të mundshëm të SHBA-së me aleancën.

"Ka pasur vërtet një ndryshim në politikat evropiane të mbrojtjes, ku do të shohim plane prokurimi në shkallë të gjerë në industrinë e armëve në vitet në vijim," shpjegoi Liang.

Buxhetet ushtarake gjithashtu u rritën në mënyrë drastike në Lindjen e Mesme në rreth 243 miliardë dollarë, një rritje prej 15 për qind nga viti 2023.

Ndërsa Izraeli vazhdoi ofensivën e tij në Rripin e Gazës, shpenzimet e tij ushtarake u rritën me 65 për qind në 46.5 miliardë dollarë në vitin 2024. SIPRI vuri në dukje se kjo ishte "rritja më e madhe vjetore që nga Lufta Gjashtë-ditore në 1967".

Shpenzuesi i dytë më i madh në botë, Kina, rriti buxhetin e saj ushtarak me 7 për qind në rreth 314 miliardë dollarë, "duke shënuar tre dekada rritjeje të njëpasnjëshme".

Kina – e cila ka investuar në modernizimin e ushtrisë së saj dhe në zgjerimin e aftësive të luftës kibernetike dhe arsenalit bërthamor – përbënte gjysmën e të gjitha shpenzimeve ushtarake në Azi dhe Oqeani.