Fundi i ngërçit 7-vjeçar në marrëdhëniet Iran-Arabi Saudite

Pas 7 vitesh bllokimi, Irani dhe Arabia Saudite me ndërmjetësimin e Kinës ranë dakord të rifillojnë marrëdhëniet.

Përfaqësuesit e Iranit dhe Arabisë Saudite nënshkruan një deklaratë në Kinë për rifillimin e marrëdhënieve dypalëshe midis Teheranit dhe Riadit në një takim ku morën pjesë Ali Shamkhani, sekretari i Këshillit të Lartë të Sigurisë Kombëtare dhe homologu i tij saudit, Mosaed Bin Mohammad Al-Aiban. Palët ranë dakord të sigurojnë bazat e zbatimit për shkëmbimin e ambasadorëve dhe rihapjen e ambasadave, si dhe kërkesat e tjera për rifillimin e marrëdhënieve, brenda një periudhe maksimale prej dy muajsh. Marrëdhëniet midis Iranit dhe Arabisë Saudite u ndërprenë nga Riadi në vitin 2016. Arsyetimi i Riadit për prishjen e lidhjeve ishte sulmi ndaj ambasadës dhe konsullatës së Riadit në Teheran dhe Mashhad, një veprim i dënuar nga Republika Islamike e Iranit. Arsyeja kryesore e veprimit saudit kundër Iranit ishte qasja e politikës së jashtme të Riadit në atë kohë. Politika e jashtme saudite nga viti 2015 deri në vitin 2021 kishte një qasje agresive. Kjo qasje në këto vite u ndoq veçanërisht kundër Republikës Islamike të Iranit dhe aleatëve të saj, madje edhe Arabia Saudite ishte një pjesë e rëndësishme e politikës së Amerikës për presion maksimal ndaj Iranit. Nga viti 2021, u ndërmorën hapa për të rivendosur marrëdhëniet midis Riadit dhe Teheranit dhe ish-qeveria irakiane u përpoq të ndërmjetësonte mes dy vendeve. Në Bagdad u mbajtën 5 raunde negociatash ndërmjet përfaqësuesve të Iranit dhe Arabisë Saudite. Zyrtarët e dy vendeve theksuan qartë nevojën e rivendosjes së marrëdhënieve dhe më në fund, me ndërmjetësimin e Kinës, palët në Pekin nënshkruan një deklaratë për rivendosjen e marrëveshjes. Rigjallërimi i marrëdhënieve midis Riadit dhe Teheranit ishte një dështim i Amerikës dhe Izraelit. Nga njëra anë, kjo çështje e rëndësishme u realizua në Pekin dhe me ndërmjetësimin e Kinës, konkurrentja më e rëndësishme e Shteteve të Bashkuara në sistemin botëror. Nga ana tjetër, kjo marrëveshje paraqet dështimin e përpjekjeve të Uashingtonit dhe Tel Avivit për të krijuar një hendek dhe përçarje mes Arabisë Saudite dhe Iranit. Në të njëjtën kohë, kjo marrëveshje është disfatë e strategjisë iranofobe të Amerikës dhe Izraelit, veçanërisht në rajonin e Azisë Perëndimore. Një çështje tjetër e rëndësishme është se marrëveshja midis Riadit dhe Teheranit për rivendosjen e marrëdhënieve do të ketë efekte konstruktive në rajonin e Azisë Perëndimore. Prandaj shpallja e kësaj marrëveshje pati një reagim të gjerë dhe u mirëprit nga vende të ndryshme të rajonit. Ministri i Punëve të Jashtme të Republikës Islamike të Iranit, Hossein Amirabdollahian, në një postim në Twitter ka shkruar se rikthimi i marrëdhënieve normale ndërmjet Republikës Islamike të Iranit dhe Arabisë Saudite ofron kapacitete të mëdha për të dy vendet, rajonin dhe botën islame. Hossein Beheshtipour, një analist i çështjeve ndërkombëtare, beson gjithashtu se Riadi dhe Teherani janë fuqi të mëdha rajonale që mund të bashkëpunojnë me njëri-tjetrin për shkak të interesave të tyre kombëtare dhe sferave të tyre të përcaktuara politike dhe të sigurisë. Prandaj, përmirësimi i marrëdhënieve mes dy aktorëve ndihmon në uljen e tensionit dhe vendosjen e paqes dhe stabilitetit në rajon, veçanërisht në Jemen. Një pikë tjetër e rëndësishme është se ringjallja e marrëdhënieve midis Iranit dhe Arabisë Saudite është një sukses i politikës së fqinjësisë së qeverisë së 13-të iraniane. Administrata iraniane thekson zgjerimin e marrëdhënieve me vendet e rajonit dhe ato fqinje. Lidhur me këtë, Hossein Amirabdollahian shkroi se politika e fqinjësisë, si bosht kyç i politikës së jashtme të qeverisë së 13-të, po ecën fuqishëm në drejtimin e duhur dhe aparati diplomatik qëndron aktivisht pas përgatitjes së më shumë hapave rajonalë.