Bisedimet e Vjenës; Sfidat dhe pritjet

Kryeqyteti austriak, Vjena, sot të hënën organizon më 29 nëntor, bisedimet midis Iranit dhe grupit P4 + 1 për heqjen e sanksioneve amerikane.

Ali Bagheri, zëvendësministri i jashtëm politik i Iranit, mbërriti në Vjenë për të zhvilluar bisedime me një grup ekspertësh ligjorë, bankarë dhe energjetikë. Gjatë dy ditëve të fundit, ai ka zhvilluar takime dypalëshe dhe shumëpalëshe me delegacionet ruse dhe kineze, si dhe Enrique Mora, Zëvendës Sekretar i Përgjithshëm i Shërbimit Evropian të Veprimit të Jashtëm, i cili kryeson mbledhjen e Komisionit të Përbashkët. Teherani është serioz për arritjen e një marrëveshjeje të mirë, por sjellja kontradiktore e Shteteve të Bashkuara mbetet një nga sfidat serioze për qëllimet e negociatave. Qeveria Biden, pavarësisht dëshirës së saj për t'u kthyer në marrëveshjen bërthamore, me një gjuhë kërcënuese kërkon të përshkallëzojë presionin politik mbi Iranin. Republika Islamike e Iranit në këtë raund negociatash, megjithatë, nuk kërkon të humbasë kohë dhe kërkon të realizojë rezultatin në maksimum. Me përvojën aktuale të pozicioneve të paqëndrueshme të SHBA-së, Irani kërkon verifikimin e veprimeve dhe garanci për zbatimin e marrëveshjes bërthamore. Prandaj, arritja e një rezultati të pranueshëm në bisedimet e Vjenës varet nga shumë komponentë.  "Një nga sfidat që e bën të vështirë ruajtjen e çdo marrëveshjeje midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit janë dallimet e brendshme në Shtetet e Bashkuara, të cilat duhet të garantohen nga qeveria," tha Richard Bensell, një profesor i shkencave politike në Universitetin Cornell. Përvoja ka treguar se çdo presion ndaj Iranit me qëllim që të detyrojë Iranin të rivendosë plotësisht detyrimet e tij nuk do të ketë sukses në këtë marrëveshje, pa garantuar interesat e Iranit. Eliminimi i plotë, i garantuar dhe i verifikueshëm i sanksioneve amerikane dhe lehtësimi i të drejtës së popullit iranian për të përfituar nga njohuritë bërthamore janë ndër synimet e Republikës Islamike të Iranit në bisedimet e Vjenës. Nga ky këndvështrim, në analizimin e procesit të bisedimeve të Vjenës, dy pika janë më shumë domethënëse: Së pari, Republika Islamike e Iranit po merr pjesë në bisedimet e Vjenës në bazë të të drejtave të saj legjitime në kuadër të marrëveshjes bërthamore dhe kërkesa e Iranit është heqja e plotë e të gjitha sanksioneve me mundësi verifikimi. Pika e dytë është se në negociata ka dallime në pikëpamjet e palëve. Ky dallim mund të ndikojë negativisht në rrjedhën e  negociatave dhe madje mund të çojë në dështimin e negociatave. “Ali Bagheri”, zëvendësi politik i Ministrisë së Jashtme iraniane, në një artikull të botuar në gazetën britanike “Financial Times”, theksoi nevojën që të gjitha palët negociuese t'u përmbahen dispozitave të marrëveshjes bërthamore; Vendet perëndimore, veçanërisht Shtetet e Bashkuara, kërkojnë t'i paraqesin "negociatat" thjesht si një proces për të kufizuar programin legjitim dhe paqësor të energjisë bërthamore të Iranit, i cili përfshihet në traktatet ndërkombëtare dhe mbikëqyret nga agjencitë rregullatore, por sipas pikëpamjes së Iranit, "negociatat" duhet të ndjekin qëllimet reale dhe të ndiqet nga të gjitha palët. Zëvendësministri i Jashtëm i Iranit gjithashtu sqaroi; Ndërsa Irani është i gatshëm të bashkëpunojë dhe të kundërvihet njëkohësisht ndaj çdo gjesti nga palët në marrëveshjen bërthamore dhe ai është i gatshëm t'i përgjigjet në mënyrë të përshtatshme çdo presioni nga komuniteti ndërkombëtar kundër Republikës Islamike. Është e paarsyeshme të pritet që Irani të përmbushë detyrimet e tij në mënyrë të njëanshme në marrëveshjen bërthamore pa përmbushur detyrimet nga pala tjetër. Këmbëngulja në kërkesat irracionale në bisedimet e Vjenës sigurisht që nuk do të ndikojë në vendimin e Iranit për të mbrojtur interesat dhe të drejtat e tij legjitime. Tani në këtë drejtim duhen parë se si do të zgjidhën sfidat dhe pritshmëritë dhe se deri në çfarë mase bisedimet e Vjenës mund të çojnë në vendime të qëndrueshme politike për heqjen e sanksioneve?