Mafia e të drejtave të njeriut
Realiteti konkret tregon formimin e “mafies së të drejtave të njeriut” nga shtetet e fuqishme dhe kapitaliste. Përshkrimi i anës së errët të të drejtave të njeriut na bën më të njohur me realitetet e komunitetit të të drejtave të njeriut, sepse ana e errët e të drejtave të njeriut është pikërisht ajo pjesa e cila nëse zbulohet shumë vonë, do të humbet mundësia për kompensimin dhe korrigjimin e kësaj situate.
Agjencia e lajmeve Tasnim njoftoi se Ahmed Bina, një aktivist i të drejtave të njeriut, ka publikuar rezultatet e pjesëmarrjes së tij gjatë një dekade në samitet e të drejtave të njeriut dhe bisedat me e zhvilluara me reporterët special të vendeve dhe reporterët e subjekteve të ndryshme në formën e një libri, dhe ka ofruar një përmbledhje të këtij libri në formën e një artikulli shkencor i cili do të botohet në disa numra nën titullin “Gjysma e errët e të drejtave ndërkombëtare të njeriut”. Ajo që po lexoni është pjesa e parë e këtij artikulli:
Të drejtat e njeriut janë ndër konceptet që i kanë rrënjët në krijimin e njeriut dhe për këtë koncept është folur në mënyra të ndryshme në të gjitha fetë hyjnore dhe mësimet fetare. Këto të drejta janë ndër rregullat e të drejtave natyrore të njeriut, të cilat konsiderohen në kuadrin e parimeve të përgjithshme të të drejtave të qenësishme dhe si rrjedhojë, ato shkojnë përtej vullnetit të pushtetarëve me parime shtrënguese, ato janë të pandryshueshme, të përgjithshme dhe gjithëpërfshirëse që nuk i nënshtrohen ndryshimit të kohës dhe janë të nevojshme për jetën individuale dhe shoqërore të njeriut.
Dy luftërat botërore treguan tradhtinë masive të qeverive të shteteve të ndryshme ndaj jetës dhe lirive të qenieve njerëzore, duke përfshirë qytetarët e tyre dhe sidomos qytetarët e vendeve të tjera, duke krijuar kështu një kuptim më të mirë të lidhjes së pandashme midis mbrojtjes ndërkombëtare të të drejtave të njeriut. Pas ndërprerjes së këtyre luftërave dhe përvojës jo të plotë të Lidhjes së Kombeve, Organizata e Kombeve të Bashkuara u krijua me një domosdoshmëri në rritje dhe mirëpritje më të gjerë.
Gjatë Luftës së Ftohtë dhe forcimit të bashkëpunimit ndërkombëtar, gradualisht u formuan edhe institucione dhe agjenci të shumta të të drejtave të njeriut në kuadër të Organizatës së Kombeve të Bashkuara. U bënë përpjekje për të përmbushur qëllimet e Kartës së Kombeve të Bashkuara dhe të Deklaratës për të Drejtat e Njeriut, pa e ditur se shkëmbi politik dhe i orientuar drejt pushtetit nuk do të lërë mundësi për zhvillimin e të drejtave të njeriut. Përplasja politike brenda organizatës dhe bllokimi i fushave të zhvillimit bëri që komuniteti ndërkombëtar të mbetej i bllokuar qysh në hapin e parë.
Deklarata Botërore e të Drejtave të Njeriut e miratuar më 10 dhjetor 1948 ishte si një statujë që u vendos mbi rrënojat e fatkeqësive dhe katastrofave të kaluara për të qenë një paralajmërim për të parandaluar përsëritjen e atyre katastrofave që janë të dhimbshme për njerëzit, madje edhe vetëm për t'i imagjinuar. Njerëzimi vazhdon të jetë dëshmitar i ngjarjeve të tjera të tmerrshme; shfaqja e grupeve terroriste tekfiriste, vazhdimi i krimeve sioniste në Rripin e Gazës dhe shumë ngjarje të tjera të panumërta kundër të drejtave të njeriut. Këto ngjarje treguan se "katastrofat dhe tragjeditë" janë lehtësisht të përsëritshme dhe nga ato akoma nuk janë mësuar mësimet e nevojshme dhe mbrojtja e të drejtave të njeriut duhet të jetë ende në krye të rendit të ditës.
Kur një person persekutohet në emër të ligjit thjesht për shkak të racës apo ngjyrës së tij, kur një azilkërkues ose refugjat dëbohet nga kufiri i një vendi të sigurt, ose kur terroristët i japin fund jetës së një njeriu liridashës, në të gjitha këto raste përballemi me shkelje të të drejtave të njeriut. Organizata e Kombeve të Bashkuara, veçanërisht Këshilli i të Drejtave të Njeriut, i cili mori përsipër çështjet ndërkombëtare për të organizuar këtë situatë të mjerueshme; si një organizatë që duhet të jetë një autoritet vendimmarrës për një administrim më të mirë të botës; nuk janë treguar kurrë ashtu siç janë përcaktuar me detyra dhe statuse përkatëse ndërkombëtare. Në këtë drejtim, janë formuar edhe shumë organe të specializuara, institucione, dokumente dhe ligje ndërkombëtare për të ndihmuar njerëzit në arritjen e të drejtave themelore të tyre; por duhet parë nëse këta mekanizma të të drejtave të njeriut kanë mundur të parandalojnë tragjeditë dhe katastrofat antinjerëzore dhe të promovojnë të drejtat e njeriut në nivel ndërkombëtar.
Nevoja për të shpjeguar kushtet dhe atmosferën reale që sundon sistemin ndërkombëtar të të drejtave të njeriut e shtyu autorin e këtij libri të përdorte përvojat e një dekade të pjesëmarrjes së tij në mbledhjet e Këshillit të të Drejtave të Njeriut, duke biseduar edhe me reporterët special dhe delegacionet e të drejtave të njeriut të disa vendeve dhe duke i regjistruar ato në formën e shënimeve personale të titulluar "Gjysma e errët e të drejtave ndërkombëtare të njeriut". Libri me titull "Gjysma e errët e të drejtave të njeriut" buron nga përvojat personale të autorit, përvoja këto të cilat do ta vendosin publikun dhe lexuesin kërkues të së vërtetës, inteligjent dhe të mprehtë përpara njohjes dhe gjykimit. Në këtë punim i jepen përgjigje tre pyetjeve: 1- A është e njëjtë ideja dhe zbatimi në Organizatën e Kombeve të Bashkuara dhe në Këshillin e të Drejtave të Njeriut? 2- Si e anashkalojnë disa shtete çështjen e të drejtave të njeriut? 3- Deri çfarë mase themelimi dhe veprimtaria e Organizatës së Kombeve të Bashkuara dhe të Këshillit të të Drejtave të Njeriut ka mundur të parandalojë luftën dhe shkeljet e të drejtave të njeriut?
Këto shënime janë një përmbledhje e një libri 282 faqesh të përvojave dhe kërkimeve të autorit, i cili synon të krijojë një platformë për reformimin, monitorimin dhe ndryshimet thelbësore në funksionin dhe punën e anëtarëve të Këshillit të të Drejtave të Njeriut, veçanërisht të shteteve perëndimore dhe të Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Me çfarë mekanizmi bëhet miratimi i dy rezolutave në vit kundër Republikës Islamike të Iranit dhe formimi i një komisioni faktmbledhës, dhe si veprojnë SHBA-të dhe disa shtete perëndimore së bashku me disa vende të tjera që janë ndër shkelësit më të mëdhenj të të drejtave të njeriut?
Çfarë do të thotë "gjysma e errët e të drejtave të njeriut"
Ana e errët e të drejtave të njeriut mund të përshkruhet me një shembull të Carl Gustav Jung i cili thotë: "Askush nuk mund të arrijë dritën e së vërtetës duke imagjinuar dritën, por drita e së vërtetës mund të arrihet duke njohur errësirën". Kjo është ajo që komentohet dhe interpretohet në mënyrë të dalluar në teoritë filozofike dhe në shkencat politike në lidhje me çdo fenomen të sipërfaqësor dhe kuptimor, dhe besojnë se veprimi politik ka dimensione të dukshme dhe të fshehura.
Pjesa “e padeklaruar” e diskursit të të drejtave të njeriut është pikërisht ajo pjesa e errët dhe sigurisht fytyra e vërtetë e të drejtave të njeriut në botën e sotme, e cila fshihet pas maskës (mekanizmave ekzistues të të drejtave të njeriut). Gjysma e errët është nën hijen e gjysmës së ndriçuar të të drejtave të njeriut. Sloganet dhe propaganda e të drejtave të njeriut kanë habitur shtetet dhe kanë magjepsur botën, por pas kësaj lavdie dhe madhështie, fshihen probleme si: interesat qendrore dhe ambiciet për pushtet sa më të gjerë e sa më të fuqishëm. Prandaj, e ardhmja e këtyre institucione me plotë slogane (pa reforma themelore) nuk është gjë tjetër veçse shembja e të drejtave të njeriut dhe dinjitetit njerëzor. Një vështrim i shkurtër mbi parimet dhe themelet e ngritura në krijimin dhe zhvillimin e të drejtave të njeriut e çon mendimin njerëzor drejt krijimit të një bote të re.
Ndërsa realiteti objektiv tregon formimin e mafies së të drejtave të njeriut nga shtetet që posedojnë fuqi dhe kapital. Përvoja historike, veçanërisht në shekullin e kaluar, ka treguar se koncepti i të drejtave të njeriut, përveç tekstit dhe parimeve të shkruara në letër në formën e dokumenteve dhe mekanizmave të të drejtave të njeriut që janë pranuar me rezerva dhe kushte të ndryshme nga vende të caktuara, kanë edhe shtresa dhe parime të pashkruara të cilat shfaqen në zbatim nga disa shtete të fuqishme.
Injorimi dhe anashkalimi i këtyre parimeve dhe injorimi i shtresave të fshehta dhe të errëta të këtij koncepti ka krijuar një hendek të thellë midis realitetit në shoqërinë globale njerëzore dhe qëllimeve të larta të të drejtave të njeriut. Në të gjithë botën çdo ditë shkelen të drejtat e shumë njerëzve dhe fatkeqësisht mijëra njerëz në botë vuajnë nga shkelja e të drejtave të njeriut. Përshkrimi i gjysmës së errët të të drejtave të njeriut na bën më të njohur me realitetet e shoqërisë për të drejtat e njeriut; sepse gjysma e errët e të drejtave të njeriut është pikërisht ajo pjesa që nëse zbulohet shumë vonë, me siguri se do të humbën të gjitha mundësitë për kompensim dhe korrigjimin e kësaj situate.
Ndër rezultatet e rëndësishme është të kuptojmë më mirë se me çfarë dëmesh, sfidash dhe kufizimesh po përballet avancimi i të drejtave të njeriut në arenën globale, si dhe është më e prekshme të kuptohet se sa duhet të jenë aktivë qytetarët e vendeve të ndryshme dhe institucionet civile në këtë fushë në mënyrë që funksionarët shtetëror dhe pushtetarët e vendeve të ndryshme të organizojnë dhe sistemojnë politikat e tyre të ndryshme bazuar në lumturinë e njerëzimit.
Sistemi i votimit në institucionet e të drejtave të njeriut dhe gjysma e errët e tij
Të drejtat ndërkombëtare të njeriut bazohen më shumë në pëlqimin e shteteve dhe jo të kombeve, që disa prej këtyre shteteve vetë shkelin të drejtat e njeriut. Nga ana tjetër, pavarësia në vendimmarrje është një nga efektet juridike të fitimit të personalitetit ndërkombëtar nga organizatat, sipas të cilit të gjitha organizatat ndërkombëtare duhet të kenë pavarësi vendimmarrëse, dhe shtetet të cilat krijojnë një organizatë në formën e një subjekti të ri, vetë marrin vendime të cilat janë përgjegjësi e organizatës dhe jo e atyre shteteve.
Sistemi i vendimmarrjes në institucionet ndërkombëtare të të drejtave të njeriut varet nga kjo se sa janë të gatshme shtetet anëtare të heqin dorë nga interesat e tyre në disa raste për të arritur qëllimet e pritura. Vendimet që merren në bazë të konsensusit dhe votave të shumicës gjatë jetës funksionale të këtyre institucioneve ndërkombëtare kalin përgjatë në një procesi të caktuar që të dalin në sheshin publik.
Të gjitha shtetet anëtare të Organizatës së Kombeve të Bashkuara (që janë 193 vende) gëzojnë një të drejtë vote dhe kanë të njëjtën votë. Mirëpo pas këtij mekanizmi ligjor për zbatimin e vendimeve të Organizatës së Kombeve të Bashkuara, qëndrojnë interesat politike dhe kërkesat e fuqive të mëdha për të dominuar burimet e botës. Me ekzistencën e shteteve të ndryshme që janë anëtare të Organizatës së Kombeve të Bashkuara dhe duke pasur parasysh interesat e ndryshme të secilit prej këtyre shteteve, imagjinimi i një organizate që do të vepronte me shpejtësi dhe vendosmëri dhe sipas parimeve të caktuara dhe të përcaktuara me ligje, është joreal në një masë të madhe.
Diktatura e fshehur në votim
Shumë njerëz e quajnë situatën aktuale të Organizatës së Kombeve të Bashkuara dhe Këshillit të të Drejtave të Njeriut një lloj “diktature të fshehur” që është legjitimuar në formën e një institucioni demokratik. Ky lloj kontradikte e të folurit është bërë një dualitet dhe hipokrizi në të folur dhe në veprim. Nga njëra anë, duke përfshirë konceptet njerëzore të barazisë dhe demokracisë në të drejtën ndërkombëtare, fuqitë e mëdha përpiqen të përhapin perceptimet e vlerave dhe koncepteve perëndimore në të gjithë botën dhe të përfshijnë të gjitha kulturat dhe qytetërimet joperëndimore në procesin e perëndimorizimit, ndërsa nga ana tjetër, po këto shtete janë bërë tiranë dhe diktatorë në strukturat e Organizatës së Kombeve të Bashkuara dhe autokratikë në sjelljen e tyre.
Burhan Ghalion e ka cilësuar këtë lloj marrëdhënieje si më poshtë: “Qëllimi përfundimtar është të justifikohet përdorimi i dhunës për të vendosur marrëdhënie ndërkombëtare, gjë që i bllokon drejtpërdrejt rrugën të gjithë atyre që nuk dorëzohen para këtyre marrëdhënieve dhe nuk dëshirojnë bashkëpunim dhe mirëkuptimi me të tjerët. Ndoshta Perëndimi, i cili mbron qytetërimin e vet ose të paktën bën një pretendim të tillë, mendon se në këtë mënyrë po përpiqet të mbrojë të gjitha qytetërimet. Perëndimi i konsideron kulturat dhe qytetërimet e tjera si shembuj të qartë të barbarizmit, të cilat duhet të mësojnë dhe zbatojnë koncepte bazë si ligji, liria individuale, demokracia dhe vlerat njerëzore dhe materiale. Vlerat që janë themelet e pikëpamjes "humaniste".
Pavarësisht nga kjo kontradiktë e dukshme në të drejtën ndërkombëtare, shumë juristë besojnë se Organizata e Kombeve të Bashkuara duhet ta nisin procesin e “demokratizimit” nga vetja dhe të heqin diskriminimet që janë futur në organet e kësaj organizate për shkak të kushteve dhe situatave të rivalitetit global dhe të gjitha vendimet në arenën botërore t'i marrin me shumicën e votave të shteteve anëtare të OKB-së (pa marrëveshje të fshehtë në formën e unioneve). Një organizatë e cila vetë është pioniere në zhvillimin e vlerave demokratike në botë dhe klasifikon sistemet politike në bazë të respektimit të të drejtave të njeriut dhe vlerave njerëzore, tani vetë praktikisht është bllokuar në një institucion “patriarkal”, ndershmëria dhe korrektësia e vendimeve të saj vendoset në dyshim dhe në pikëpyetje sipas shumë njerëzve të të informuar për situatën e brendshme të kësaj organizate.
