Zgjerimi i ekstremit të djathtë dhe islamofobisë në Europë (4)

Përveç zgjerimit dhe forcimit të rrymave të ekstremit të djathtë në vendeve europiane, një zgjerim të paparë po njeh edhe vala e islamofobisë në vendet e Europës.

Në shumë shtete nëpër Evropë, përfshirë edhe vendet si Gjermania, Britania dhe Holanda, viteve të fundit janë shfaqur parti dhe lëvizje me politikë të së djathtës ekstreme. Hulumtues dhe akademikë viteve të fundit kanë filluar të diskutojnë shpesh në lidhje me racizmin në Evropë që është rritur me shpejtësi, shkaqet e tij dhe masat që mund të merren në këtë drejtim. Këto lëvizje përpiqen të hapin debate mbi ndjenjën kundër migrantëve muslimanë dhe të mbledhin simpatizantë. Lëvizja Evropianët Patriotë Kundër Islamizimit të Perëndimit (PEGIDA), e themeluar në Gjermani, tërheq vëmendjen me retorikën raciste në këtë linjë të djathtë ekstreme. Hulumtues dhe akademikë, nga ana tjetër, vazhdojnë të diskutojnë shpesh në lidhje me racizmin që po zhvillohet në Evropë dhe të hulumtojnë shkaqet e tij. Akademikë që bëjnë hulumtime mbi Islamofobinë, kanë dhënë vlerësimet e tyre në lidhje me racizmin që po rritet me shpejtësi në Evropë, shkaqet e tij dhe masat që mund të merren.

 Doc. Dr. Peter Polak Springer, ligjërues në Universitetin e Katarit, thotë se ka faktorë të ndryshëm që kanë ndikuar në rritjen e Islamofobisë në Evropë në vitet e fundit. Springer thekson se vala e refugjatëve ka nxitur edhe më tepër ndjenjën anti-islame dhe se me ardhjen e dhjetëra mijëra migrantëve në kufij ka dalë në shesh fytyra e vërtetë e Evropës. “Mendoj se media evropiane ka rritur qëndrimet islamofobe të shoqërive duke publikuar lajme dhe të dhëna raciste, duke i ekzagjeruar dhe duke mbajtur anë”, thotë Springer. Sipas tij, qëndrimi racist antimigrant dhe ksenofobia vërehet më shumë veçanërisht në shtetet e Evropës Lindore. Ai është i mendimit se këto shtete nuk kishin një qëndrim islamofob gjersa refugjatët nuk u afruan deri në kufijtë e tyre. “Evropa Lindore ka një strukturë tejet homogjene. Mendimi se në kufijtë e tyre kanë ardhur mijëra njerëz me ngjyra dhe kultura të ndryshme ka shkaktuar që ata të kaplohen nga frika. Posaçërisht, shoqëritë i nxit qëndrimi armiqësor i liderëve konservatorë evropianë kundër muslimanëve. Liderë të shumë vendeve evropiane, duke u sjellë si liderë të regjimeve totalitare, janë bërë shënjestër e nocioneve ‘pastrim etnik’ dhe ‘racizëm’. Gjersa refugjatët iu afruan kufijve, edhe këta shfaqën në mënyrë konkrete racizmin e tyre. Sa i përket pranimit të refugjatëve, Evropa duhet ta lë mënjanë qëndrimin racist dhe të prodhojë zgjidhje”, vlerëson Springer, duke shtuar se shtetet nuk kanë marrë përsipër përgjegjësi të barabartë në ndarjen e barrës së migrantëve. Ai vë në pah se disa shtete ua kanë mbyllur tërësisht dyert migrantëve, kurse disa të tjera i kanë hapur dyert në mënyrë të kufizuar njëlloj si SHBA-të. “Pranimi i refugjatëve nga SHBA-të është aq i kufizuar, saqë nuk krahasohet me Gjermaninë. Shumë shtete evropiane janë të detyruara t’i pranojnë refugjatët dhe t’u ofrojnë atyre një mirëqenie të sistemuar dhe të vazhdueshme”, thotë Springer. Duke pohuar se politikanët e Evropës Lindor frikësojnë popullin e tyre me teori konspirative, Springer shprehet: “Është e pamundur të kuptohet ky qëndrim armiqësor ndaj migrantëve posaçërisht i liderëve të shteteve të Evropës Lindore. Ata kanë përhapur frikën se muslimanët do t’ua pushtojnë vendet, e këto janë plotësisht teori konspirative. Shteti im, Polonia, i cili është tejet homogjen, duhet ta tejkalojë këtë homogjenitet, sepse vendi im ka nevojë për diversitet dhe kontrast. Kjo është një mundësi për vendin tim dhe do të jetë përfitim.”

Dr. Elena Lukinykh, ligjëruese në Universitetin e Oldenburgut në Gjermani, thotë se partitë politike popullore në Evropë përdorin Islamofobinë si mjet për mosmarrëveshjet e tyre dhe rrisin edhe më tepër tensionet. Lukinykh thotë se partitë e djathta ekstreme që përdorin Islamofobinë dëmtojnë në masë tejet të madhe shoqëritë. “Politikanët dhe partitë e djathta po nxisin frikë dhe urrejtje. Po provokojnë popullin kundër muslimanëve. Njerëzit po i provokojnë duke krijuar perceptimin se do të ndodhë migrim masiv. Mendoj se duke e bërë këtë ata përpiqen ta ekzagjerojnë frikën në shoqëritë evropiane”, thekson Lukinykh. Ajo shton se qindra mijëra muslimanë që jetojnë në Evropë dhe dhjetëra mijëra që ndodhen në kufij janë duke pritur dhe se është tejet e vështirë të bëhen parashikime për të ardhmen e këtyre njerëzve. “Është shumë herët të parashikohet dhe të flitet mbi atë se çfarë e ardhme i pret muslimanët në Evropë. Megjithatë, fakt është që Islamofobia aktualisht është problem i madh. Lëvizjet antiislame në Evropë po rriten me shpejtësi të madhe. Sulmet ndaj muslimanëve duhet të ndalen. Të gjithë jemi të detyruar të punojnë më këtë drejtim. Jemi të detyruar të rikrijojmë mirëkuptim dhe tolerancë midis dy shoqërive, dy kulturave”, vlerëson Lukinykh. Sipas Dr. Elena Lukinykh, qëndrimi racist i Evropës ka bërë që imazhi i “Evropës tolerante” të rrënohet te muslimanët. “Jemi të detyruar ta rikrijojmë imazhin e ‘Evropës së mirë’ dhe ‘Evropës tolerante’ në mendjet e muslimanëve. Duhet që imazhin e ‘Evropës raciste’ që është vendosur në mendjet e muslimanëve ta ndryshojmë në drejtim të mirë dhe ta ripërtërijmë. Vetëm në këtë mënyrë palët mund ta kuptojnë njëri-tjetrin dhe të lëvizin në këtë drejtim”, thotë Lukinykh. Duke vënë në pah se domosdoshmërisht duhet prodhuar një zgjidhje për idetë anti-islame, Lukinykh thotë: “Ne duhet të jemi pjesë e vlerave të përbashkëta njerëzore, e jo pjesë e idesë së shtetit komb. Vetëm në këtë mënyrë mund të shpëtojmë nga nacionalizmi. Ajo që duhet ta pranojmë që në fillim është realiteti që njerëzit janë të barabartë, qofshin nga Gjermania apo nga Siria.”

Marrëdhëniet e Evropës me pakicën muslimane ka qenë prej kohësh të tensionuara. Gjatë kohëve të fundit, duket se janë bërë edhe më keq. Një valë e emigrantëve dhe refugjatëve nga vendet me shumicë muslimane kanë përflakur debatin për imigracionin në kontinent, duke nxitur rritjen e partive të ekstremit të djathtë dhe ndoshta duke kontribuar në vendimin e Britanisë për të lënë në Bashkimin Evropian. Në të njëjtën kohë, grupe ekstremiste kanë kryer sulme shkatërruese në Francë dhe Belgjikë. Tani një sondazh i publikuar nga instituti Pew Research Center tregon se në disa vende evropiane, pikëpamjet e pafavorshme ndaj muslimanëve duket se janë rritur në vitin 2016. Në Britani, kjo shifër u rrit nëntë pikë, në përqindjeje në 28 për qind. Në Spanjë dhe Itali, pikëpamjet e pafavorshme u rriten tetë pikë në përqindje secila, në 50 për qind dhe 69 për qind, respektivisht. Në Greqi, pikëpamjet e pafavorshme janë rritur në 65 për qind në gjithë vendin – një rritje prej 12 për qind nga viti 2014, hera e fundit kur është kryer sondazhi. Për rreth dhjetë shteteve evropiane të anketuara, një mesatare prej 59 për qind mendonin se një rritje e refugjatëve do të rriste mundësinë e terrorizmit në një vend – një shifër më e lartë se ajo është për shqetësimet në lidhje me efektin ekonomik apo krimet në shumicën e shteteve.Në Hungari, 76 për qind e të anketuarve e lidhin terrorizmin me refugjatët, ndërsa 71 për qind e polakëve kanë arritur në të njëjtin përfundim. Edhe në shkallën më të ulët, pakicat e mëdha janë shprehur në këtë mënyrë: 40 për qind e spanjollëve thanë se besojnë se refugjatët janë të lidhura me terrorizmin, kjo është shkalla më të ulët ndër të gjitha shtetet e anketuara. Një pamje e pafavorshme ndaj muslimanëve po ashtu është e lidhur shumë me besimin se refugjatët do të rrisin rrezikun e sulmeve terroriste. Në Britani, 80 për qind e atyre me një pamje jo të favorshme ndaj mulimanëve mendonin se refugjatët paraqesin një kërcënim terrorist. Vetëm 40 për qind e atyre me një pamje të pafavorshme të muslimanëve e bënë të njëjtën lidhjn. Një hendek i ngjashëm nga 24 deri në 40 për qind mund të shihet në të gjitha vendet e tjera të anketuara.

Qendra e Anketës Pew Research Center ka zbuluar gjithashtu dukshëm ndarjen në pikëpamjet mbi muslimanët dhe refugjatët. Në përgjithësi, ata që anojnë kah e djathta kanë pikëpamje shumë negative sikur që kanë mbështetësit e partive të ekstremit të djathtë apo populiste të tilla si Partia Për Pavarësi e Mbretërisë së Bashkuar dhe Fronti Kombëtar Francez kanë pikëpamje të ndryshme ndaj muslimanëve dhe refugjatëve dhe më negative. Të moshuarit dhe ata me nivele të ulëta të arsimimit kanë prirje për pikëpamje më negative nëpër shumicën e shteteve, ndërsa të rinjtë dhe ata me arsim të lartë kanë pikëpamje më pozitive në lidhje me muslimanët. Ata me nivele të larta të arsimit ishin gjithashtu më shumë gjasa për të besuar se diversitetin e racave, grupeve etnike dhe kombësive në vendin e tyre ishin më pozitivë, në kontrast me kolegët më pak të arsimuar, të cilët kanë më shumë gjasa për të parë atë si një gjë negative.