Türkmenistanda geçiriljek irki prezident saýlawlary
Merkezi Aziýa sebitindäki hökümetleriň medeniýetini we garaýşyny göz öňünde tutsak, bu ýurtlarda prezident saýlawlaryny geçirmek bir geň zat diýip bileris.
Tejribe, Merkezi Aziýa respublikalarynda ýerine ýetiriji häkimiýete ýolbaşçylyk edýän her bir adamyň ömürboýy wezipesinde galyp biljekdigini görkezdi. Saýlaw nukdaýnazaryndan Gyrgyzystan Merkezi Aziýada adatdan daşary ýurt hasaplanylsa-da, Gazagystanyň öňki prezidenti Nursultan Nazarbaýewiň 28 ýyldan soň häkimiýetden aýrylmagy öň görlüp-eşidilmedik bolsa-da, kabul edýän ýurtlarda adaty saýlawlar geçirilýär. Demokratiýa Merkezi Aziýada aç-açan bir hadysadyr. Merkezi Aziýa respublikalarynyň arasynda Türkmenistanda saýlaw geçirmek nätanyş we känbir bilinmeýän hadysadyr. 1991-nji ýylda Türkmenistan garaşsyzlyk yglan edeli bäri, ýurtda resmi taýdan iki prezident bardy. "Türkmenbaşy" ady bilen tanalýan Sapar Myrat Niýazow, 2006-njy ýyla çenli ýurdy dolandyran Türkmenistanyň ilkinji prezidenti boldy. Niýazowdan soň Gurbanguly Berdymuhamedow Türkmenistanyň perezidenti boldy. 64 ýaşly türkmen syýasatçysy Merkezi Aziýa döwletinde hiç hili garşylyksyz 2006-njy ýyldan bäri häkimiýet başyndadyr. Şeýle-de bolsa, Türkmen prezidentiniň işinden aýrylmagy we uly oglyny Serdar Berdymuhamedowy öz wezipesine bellemegi baradaky habardan soň, Türkmenistanyň Merkezi saýlaw komissiýasynyň bir işgäri irki prezident saýlawlarynyň geçiriljekdigini habar berdi. Türkmenistanyň Merkezi saýlaw komissiýasy 12-nji martda prezident saýlawynyň geçiriljekdigini yglan etdi. Türkmenistanyň prezidentliginiň möhleti ýedi ýyl, Gurbanguly Berdymuhamedow bolsa 2024-nji ýyla çenli prezidentlige geçmeli. Şeýle-de bolsa, ýöne keseliň ýüze çykmagy ,türkmen syýasatçysynyň prezidentligini dowam etdirmegine päsgel berdi. Türkmenistanda soňky prezident saýlawy 2017-nji ýylda geçirildi. Kanuna görä, saýlawlaryň indiki tapgyry 2024-nji ýylda geçirilmelidi. yöne irki saýlawlaryň golaýlamagy bilen, indiki hepde Türkmenistanda saýlawlaryň ýene bir tapgyry geçiriler. Türkmenistanda, beýleki ýurtlar ýaly, Milli Mejlisde, prezidentde, ýerli geňeş agzalarynda we parlament agzalarynda saýlaw geçirmek üçin ýörite düzgünler bar.
1992-nji ýylyň maý aýynda ilkinji gezek kabul edilen Türkmenistanyň konstitusiýasyna girizilen üýtgetmelere görä, Türkmenistanyň Halk Assambleýasynyň agzalary prezidentlige dalaşgärleri kesgitlemekde möhüm rol oýnaýarlar. Şeýle-de bolsa, Türkmenistanyň dolandyryjy Sosial-demokratik partiýasy ýurduň prezidentiniň uly ogly Sardar Berdymuhamedowyň prezidentlige dalaşgärligini yglan etdi. Türkmenistanyň saýlaw kanunyna laýyklykda syýasy partiýalar we raýatlar toparlary prezidentlige kandidat hödürlemäge haklydyr. Türkmenistan boýunça gözlegçiler we syýasy hünärmenler:
"Häkimiýet başyndaky Sosial-demokratik partiýasyndan Türkmenistanyň prezidentiniň ogly Sardar Berdymuhamedowyň saýlawda ýeňiş gazanmak üçin has gowy mümkinçiligi boljakdygy öňünden çaklanylýar, sebäbi dalaşgärleriniň hiç biriniň syýasy ýa-da ýerine ýetiriji tejribesi ýokdyr." Möhüm zat, Sardar Berdymuhamedowdan başga, indiki hepde geçiriljek saýlawda beýleki dalaşgärleriň atlary saýlawçylara mälim däldir. "
1981-nji ýylda doglan Sardar Berdymuhamedow, Türkmenistanyň Oba Uniwersitetini tamamlady we Russiýanyň Daşary işler ministrliginiň Diplomatik akademiýasynyň Tehnologiýa şeýle hem Ýewropanyň Howpsuzlyk we Halkara gatnaşyklary boýunça bilimni alandyr. 2018-nji ýyldan bäri Sardar Berdymuhamedow Daşary işler ministriniň orunbasary, Mejlis agzasy, häkimiň orunbasary, senagat we gurluşyk önümleri ministri we 2021-nji ýylyň fewral aýyndan bäri premýer-ministriň orunbasary, Ýokary gözegçilik palatasynyň başlygy we Howpsuzlyk Geňeşiniň agzasy ýaly möhüm wezipelerde işledi.
