Türkiýä-Russiýa gatnaşyklarynda täze dartgynlyk

Türkiýäniň Russiýa bilen gatnaşyklarynda täze dartgynlylygyň ýüze çykmagy bilen iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň giňelmegi ýene bir gezek bozulana meňzeýär we Ankara bilen Moskwanyň arasyndaky söwda problemalary we päsgelçilikler duşmançylykly ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň başga bir görnüşini görkezýär.

  Geçen onýyllygyň içinde, türk-rus gatnaşyklary 2-njy gezek   üçünji bir ýuruň täsirinden, duşmançylyga we dartgynlyga öwürlendir.

Iki ýurduň taryhyny göz öňünde tutsak, Ankara bilen Moskwanyň arasyndaky dörän dartgynlylyk, ikitaraplaýyn söwdada päsgelçilik döredip, hatda ykdysady sanksiýalara sebäp bolmaga ähtimaly köpdir.

 Bu ýagdaýda, şübhesiz, Türkiýäniň ,Russiýa azyk eksporty kesiler we Örsýetli syýahatçylar Türkiýä syýahat etmek üçin köp päsgelçilikler bilen ýüzbe-ýüz bolarlar. Aslynda, Russiýanyň Türkiýä eksportynyň  möçberi ýylda 20 milliard dollardan geçýär, Türkiýe bolsa rus syýahatçylaryndan ýylda 5 milliard dollar gazanýar.

Muňa garamazdan, türk-rus gatnaşyklarynda halkara ähmiýetli mesele iki ýurduň arasyndaky soňky ýyllarda harby hyzmatdaşlykdyr. Aslynda, Türkiýä ,Russiýadan S400 raketa ulgamyny satyn alýar.

 Bu ýaraglary  Russiýadan satyn almak baradaky Ankaraň maksatlary,Ilki bilen, Türkiýäniň ,ABŞ-dan we Ýewropadan umytsyzlygynyň artmagy, NATO-a garşy güýçüni görkezmegi we Amerikanyň howplaryna we topslamalaryna äsgermezlik etmegidir.Harby hünärmenler ,Russiýanyň raketa ulgamynyň ýokary derejede ukyplydygyny we ABŞ-nyň ösen ýaraglaryny bozup   täsirsiz edip biljekdigini aýdýarlar.

Şeýle-de bolsa, rus söweş uçary ,Türk goşuny tarapyndan Siriýanyň topragyna nyşana alnyp düşürilenden soň, Ankara-Moskwa gatnaşyklarynda dartgynlyk ýüze çykdy. Netijede Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin ,Türkiýä garşy ýörite sanksiýalary  girizdi. Russiýanyň Türkiýä garşy sanksiýalary 11 aý dowam etdi.

Üçünji bir ýurt üçin, Türkiýe bilen Russiýanyň arasynda jedelleriň täze tapgyry başlandy.

Rus resmileri ,Türkiýäniň,Ukraina ýurdyna ,pilotsyz uçar satmak arkaly, Krym ýarym adasyndaky rus goşunlaryna kynçylyk döredendigini aýdýarlar.Ýöne kynçylykly ýurtlarda harby gatnaşyga ymtylýan türk resmileri, Ukrainanyň hökümetiniň ,türkiýäniň öndürýän pilotsyz uçarlaryny ulanmagynda, Russiýanyň Ankarany günäkärlemeli däldigini aýtdylar.

Türkiýäniň Daşary işler ministri ,Mewlüt Çawuşogly , Rimde geçirilen G20 toparynyň sammitiniň çäginde ,Rus kärdeşi Sergeý Lawrow bilen duşuşygyndan soňra habarçylaryň ýygnagynda,"Ukraina Türkiýeden harby ýarag satyn alsa, bu önümler indi Türkiýä degişli bolmaz we şol ýaraglar diňe Ukraina degişli bolar we munuň üçin Türkiýäni günäkärläp bolmaz diýip nygtady. Mewlüt Çawuşogly şeýlede,Ukraina hökümeti bu pilotsyz uçarlar barada aýdanda, öndürýän ýurduň adyny aýtmaly däldir diýdi."