Təkfiri cərəyonon
Təkfiri cərəyonon
Ibn Teymiyyə cəhdış kardə deştə bemənoə kəlməon mırdolətiyədə ğərğ bıə Yəzidi bə sufi beko və əy çəy kardə yavə koonku pokko.Hərrə vağeyə ki,bəvədə ziyodə səhabə de Yəzidi ləşkəri dasti bə şəhodət rəsin və bə həzo qılə bakirə kinə təcavuz be,qırd ımon çı İbn Teymiyyə tərəfiku baxşey bedə və jəqo həm muhimm ni.əv bo Yəzidi mıdofiyə kardero məcbur bedə bo İmom Huseyn(ə)-i jıqo bəhonə biyəy ki,quya əv bəştə zəmonə yoli ələyh beşə və çəy xun mubahe və çəy xun bəçəy ıştən ehdəy.bərosti çokonəy ki,İbn Teymiyyə mısılmınon peyğombər(s)-i ğəbi ziyorət kardey iyən bəy təvəssul kardey dəlili xoto,əvoni təkfir kardedə və kofir zıneydə.əmmo de bənə Yəzidi qırd yavə əməlon mevcud bıey bə ico,ijən əy pok hisob kardedə və çımi mığobilədə bənə Əmirəl-Muminin(ə) bıə merdi ki,çəy mənağib iyən fəziləton qırd aləmədə məşhure,əvonış vindeyış piyedəni və ə həzrəti çı ğudrəti dumo bıə qıləy şəxs zıneydə və bın royədə ıştə bə hədisi meyl bıə məktəbi əsoson ıştə lınqi jiyədə noydə? Çəy bənə Muaviyə iyən Yəzidi bıə fərdon tərəfi kəşe və çımi mığobilədə bənə İmom Əli(ə) iyən İmon Huseyn(ə)-i məğamiku bə kardey cəhd,həmonə bın əndişə cəhətədəy.ehanə Muaviyə devronədə Əhli-Beyt(ə)-i məxsusən İmom Əli(ə)-i mızəmməti barədə hədison cə`l iyən pesoxtey bedəbebu,İbn Teymiyyə əndişə və fikədə həm zəyifə hədison səhih və səhihə hədison zəyif zıney bedəbe ki, ım həm həmonə ro dəvom doey be.əgər bə zəmon minbəronsə bə həzrəti nəhlət iyən səbb votedəbin,İbn Teymiyyə əndişədə bə şərayiti nıbey dəlili xoto,imkon bıə təğdırədə de Əhli-Beyt(ə)-i məğam və fəzilətonku bə kam kardey ko məşğul bedə.binobərin İbn Teymiyyə şəxsiyyəti zıney koyədə həmməysə çokə kəlom,həmonə meyare ki,peyğombər(s) bəy işorəş kardə:”ha Əli ha! tıni sıvoy mumini hiçki nibəpyişe və ğərəz mınofiği hiçki detı deşmon nibəbe”..
İbn teymiyyə i umr islomi əğedə de problemon dim bə dim kardey bəpeştəHicri-Ğəməri 728-ə sori qıləy dıroz iyən şiddətinə noxəşəti bəpeştə Dəməşği zindonədə marde.ibn Teymiyyə fik və əndişə çı sələfi cərəyonon bə formə dəşeyədə əsosə rol ifo kardedə.bə sələfi iyən vəhhabiyon votey əks ki,səy kardedən ıştə fik iyən əğedə bə Əhməd ibn Hənbəli anqıl bıjənon və bəy nisbət bıdon.çəvon təfəkkur və əndişə de Əhməd ibn Hənbəli əğedə miyono ziyodə farğ və fosilə mevcude.İbn Teymiyyə harçənd bə hədisi meyl pəydu kardey koyədə iddio kardedə ki,əv çı Əhmıd ibn Hənbəli tərəfdore.əmmo de hədisi əbzoronku oko doey,əv deçəy əğedə cur omə hədison harçənd zəyid həm bıbu,təsdığ kardedəbe və deçəy nəzə mıxolif bıə hədison harçənd ki,zumand bıbu,pesoxtə bıə və duyə hədis zıneydəbe.
Bə ibn Teymiyyə sələfiçəti məktəbi hakim bıə ruf,Əməvi islom be.qıləy çi ki,əməviyon Şamədə əy təblığ kardedəbin.jıqo qıləy vəzyət çok-çoki oşko kardedə ki,çəy Ali-Sufyoni himoyə kardey iyən boçəvon fosidon bəhonə vardey və co tərəfiku de peyğombər(s)-i xıyzoni məxsusən de Əmirəl-muminini mıborizə bardey ko mevcud bıə.ım qıləy holədəy ki,Əhməd ibn Hənbəl nəinki,bə peyğombəri(s)-i əhli-beyti(ə) ziyodə irodət və məhəbbətış hestebe,bəlkəm “tərbii”- yəni islomi siyosi tarıxədə İmom Əli(ə)-i çominə xəlifə unvanədə bə rəsmiyyət zıney ko əv qeş və hovujə surətədə təblığ kardedəbe.İbn Teymiyyə de qırd islomi məzhəbon mıborizə bardedəbe və deştə bidətamizə nəzəon qıləy şərayitədə ki,qırd mısılmınə millət həmdıl iyən həmfik jimon kardeəbin,çı nifoğ iyən təfrığə tumi çəvon miyono peşandedəbe.qıləy holədə ki,Əhməd ibn Hənbəlı ştə rujoqorədə bə həsidi daxilədə bıə mıxtəlif cur meyl iyən cəhəton səro-samonış doe və çəvon miyono qıləy mıştərəkə əsosış bə əməl varde.məcmuən,İbn Teymiyyə ıştə etığodon ərsədə qıləy ifroti iyən radikalə ğiroət və roş təsis kardeşe ki,çəy təsir Hicri-Ğəməri donzəminə əsrədə Məhəmməd ibn Əbdul-Vəhhabi dəvətədə təcəlliş pəydu karde.İbn Teymiyyə ibdo iyən bə əməl vardə məktəb de vəhhabi əndişə ğalibi tiki həm ifroti iyn radikal be və İbn Teymiyyə əndişədə təkfiri təfəkkur sırfən qıləy nəzəriyyə be,Əbdul-vəhhabi zəmonədə həmonə təkfiri əndişə və təfəkkur əməli və praktiki surətədə əncom doey be və de təkfiri şımşi çı ziyoədə mısılmınon xunon bəsə zəminisə ru kardey be.
