Osmoniyə surəon-167
Osmoniyə surəon-167
Muhəmməd(s) surə Kərimə-Ğıroni çılo-haftminə surəy və surə nom həm çın sur dıminə ayədə omə ki, əyo islomi peyğombər(s) həzrəte Muhəmməd(s)-i nom əyo zikr bıə.de islomi deşmınon cihod kardey,vey muhimmə mevzuye ki,bın surədə çəyku bəhs bıə.ın surə sivı həşt qılə ayəku iborəte və Mədinədə nozil bıə.bın surədə bəhs bıə co mətləbon çımiku iborəte:İmon və kufr və çı muminon de kofiron vəzyəti mığoyisə,de islomi deşmınon cihod iyən mıborizə bardey və bə canqi əsiron ayid bıə nuktəon,mınofiğon kardə əməlon,zəminisə seyr karde iyən navkonə ğovmon tale,bə infoğ iyən ıştə moli baxş kardey inev cihod zıney və bə de kofiron sulh iyən aşişəti aqyid bıə bəhson.
Muhəmməd(s)-i surə 2-ə ayədə omə:”və əkəson ki,imonış vardə iyən loyığə ko bə vırə rosnedən və (həmçinin) bə Muhəmmədi nozil bıə həx iyən çəvon pərvərdıqori tərəfiku bıə çiyon imonışon vardə kəson, Xıdovənd çəvon qınoon bəbaxşe iyən çəvon koon iskoh bəkarde”.
In ayə bə muminon vəsfon işorə kardedə.bın ayədə imon kulliyə formadə zikr bıə,peşo bə peyğombəri(s) noilz bıə çiyon imon varde omə.ın həyğətədə bə islomi dıjdə peyğombəri(s) təlimon iyən bərnoməon təkide və ımi bəyon kardedə ki,bə peyğombər(s)-i nozil bıə çiyon imon nıbə holədə,bə Xıdo imon vardey təkmil nibəbe.
Dığğət kardəninə nuktə ıme ki,bə Muhəmməd(S)-İ NOZİL BIƏ ÇİYON İMON VARDEY BƏPEŞTƏ,ayə təkid kardedə ki,bəy nozil bıə çiyon həxe iyən çı aləmon pərvərdıqori tərəfikuye.ım həyğətədə,bə həzrəte Muhəmməd(s)-i bo bəşəriyyəti ərməğon vardə din iyən ayini,qıləy oşkoə təsdığe.həlbəttə,muninon həm çun əvışon həx vindəşone,bəçəy səmt dim qətəşone.
Muhəmməd(s)-i surə 3-ə ayədə omə:”ın bəçəy xotoye ki,kofiron bə botıli pemandin və muminon bəçəvon tərəfiku bıə həxı tabe bin”.
Dıqlə xətt yəni imon iyən kufri xətt həx iyən botıli cərəyoniku nəşət seydə.bəle,muminon bə həxı pemandedən və kofiron bə botıli tabe bedən və ım çəvon səbarzəti iyən çımon dəboxtey dəlile.
Muhəmməd(s)-i surə sıftənə seqlə ayə mığəddimə və vəsə be ta mısılmınon bo qıləy muhimmə canqi hozzı bıbon ki,çəy hukm peşonə yəni çominə ayədə omə.
Canqi qıləy məxsusə şərayitış heste və ım bə deşımınon sıtəm və təcavuzi qıləy reaksiyəy və ya ım bo fitnə, şərr iyən fəsodi rişə bırniye xotoye.təbiiye ki,inson de xunrukardə iyən cinoyətkorə deşımıni canq kardero bə mıhoribə meydon şedəbu və ehanə bəvon qıləy şiddətinə zərbə varid nıko,ıştən məğlub və məhf bəbe.çən,çəy vaxtədə qıləy ko karde,qıləy rasional və bə solimə ağli mıvofiğ əməle.
Muhəmməd(s)-i surə 4-ə ayədə bə de deşımıni ğətiyyətinə formadə rəftor kardey işorə kardedə və təkid kardedə ki,ın həmləon bəpe anədə dəvom pəyduko ta çı deşmınon səfon vırto-volo bıbu iyən bəpe əvon bəsə zonusə nıştovney bıbu.bın zəmon əvoni əsir bıqətən və ğoym-ğoymi dəbastənən.
Bın ayədə bə canqi qıləy usul iyən prinsipi işorə kardedə ki,deşmınə dastə mığoviməti darıştey bənav, bəpe əvoni əsir qətey dumo nıbu.çıro ki,de əsiron qətey məsələ məşğul bıey,qahi vaxti ləşkəri çəvon əsliyə vəzifəku oqəteydə.əmmo,bə deşmıni ğalib omey bəpeştə,əvoni əsir kardey lozıme.boçi ki,əvon ozod bıbon.mumkine de tojə nəfəsə ğıvvon səfərbər kardey,ijən bəşmə həmləkon və bəşmə zərbə bıjon. çən,əsiron qətey bədiqə,əvoni mehkəm dəvastənən ta əvon ğəflətən bəşmə çı peştiku zərbə nıjənon iyən şıməni de problemon dimbədim nıkon.əmmo,deşmıni ğıvvon əsir kardey bəpeştə,çəvon barədə bəpe bə insonə həxon rioyət kardey bıbu.
Bın ayədə bə canqi bəpeştə de əsiron çokonə rəftor kardey məsələ həm işorə bıə.joqo ki,hamyedə:”ya bə əsiron mınnət bınənən və beəvəz əvoni əvəzkənən və ya de fidyə iyən qıləy əvəzi əvoni ozodkənən”....
