Bültenimizi geçen hafta İran’la ilgili önemli gelişmelerin ana başlıkları ile açıyoruz.

Amerika Başkanı Trump’ın Bercam nükleer anlaşmasından çekildiğini açıklaması,

İran – Umman savunma komisyonunun oturumu,

Gürcistan Başbakan yardımcısı ve ekonomi bakanının Tahran ziyareti,

Rusya Dışişleri Bakanı Yardımcısı Riabekov’un Tahran ziyareti,

İran’ın BM daimi temsilcisinin genel sekretere mektubu,

Geçen hafta İran’da gündemi dolduran bazı önemli gelişmelerdi.

Geçen hafta İran’ın BM daimi temsilcisi Golam Ali Hoşru Cuma günü BM genel sekreteri Antonio Guterres’e bir mektup yazarak geçen 10 Şubat tarihinde yaşanan gelişmeleri anlattı. O gün Suriye hava savunması korsan İsrail’in Suriye topraklarına illegal bir şekilde tecavüz eden bir F 16 savaş uçağını Golan yakınlarında El Celil bölgesinde düşürdü. Siyonist rejimi ise 10 Şubat tarihinde Suriye topraklarına düzenlenen illegal saldırının İran’a ait bir İHA’nın işgal altındaki Filistin topraklarına girmesi yüzünden gerçekleştirildiğini iddia etmişti.

İran’ın BM daimi temsilcisi Hoşru ise genel sekreter Antonio Guterres’e şöyle yazdı: siyonist rejimin uydurma iddiasına karşın söz konusu İHA silahlı İHA olmadığını ve ne çatışma niyetinde olduğunu ne de herhangi bir yeri saldırmayı planladığını belirtti.

Hoşru, İran BM bildirgesine göre savunma hakkını saklı bildiğini ve BM güvenlik konseyinden korsan İsrail’in saldırgan tutumunu kınamasını ve bu rejimin bölgenin barışını ve güvenliğini tehdit eden tehlikeli maceracılıklarını durdurmak için sorumluluğunu yerine getirmesini istediklerini vurguladı.

Geçen hafta biraz önce de belirtildiği üzere, ABD Başkanı Donald Trump sonunda ve aylarca sürdürdüğü siyasi propaganda ve provokatif açıklamalarının ardından Bercam nükleer anlaşmasında askıya alınan yaptırımların askıya alınma süresinin uzatılmasına sayılı günler kala, yani 12 Mayıs tarihinden hemen önce geçen Salı günü Bercam nükleer anlaşması hiç bir fayda sağlamadığını iddia ederek Amerika’nın bu anlaşmadan çekilme fermanını imzaladı, oysa bu anlaşma hatta BM güvenlik konseyi tarafından onaylanmıştı.

ABD Başkanı Trump’ın çirkin ifadeler ve terbiyesiz bir şekilde açıkladığı kararına İran’dan tepki gecikmedi.

İslam İnkılabı Lideri Ayetullah Hamanei Amerika Başkanı Trump’ın açıklamasına gösterdiği tepkide, kendisi ilk günden itibaren ABD’ye güvenilemeyeceğini söylediğini hatırlattı.

Akademisyenlerden bir çevreyi kabulünde konuşan Ayetullah Hamanei, herkes ABD Başkanı Trump’ın ucuz ve çirkin sözlerini duyduğunu, Trump konuşmasında nizamı tehdit ettiğini belirterek, “ben de İran milletini temsilen Trump’a bay Trump, sen halt etmişsin, diyorum” şeklinde konuştu.

Ayetullah Hamanei, şimdi de üç AB ülkesi ile yola devam etmekten söz edildiğini, ancak şahsen bu üç ülkeye de güvenmediğini, eğer devam edilecekse pratik güvence almalarını tavsiye ettiğini, aksi takdirde artık Bercam’a devam edilemeyeceği anlaşılacağını vurguladı.

Amerika Başkanı Trump’ın ucuz ve çirkin sözlerine işaret eden İslam İnkılabı Lideri Ayetullah Hamanei şöyle devam etti: Amerikalı yetkililerin sürekli, derin ve yıkıcı düşmanlığı aslında bendeniz veya ülkenin diğer yetkililerine yönelik değildir. Bu düşmanlık İslamî nizam ve bu nizamı seçen ve onun yolunda hareket eden bir millete yönelik düşmanlıktır.

Ayetullah Hamanei aynı bağlamda şöyle dedi: Hatta Obama yönetiminde ki bana mektup yazdılar ve bazı sözler söylediler, amaçları nizamı devirmekti, fakat yalan söyleyerek amaçları İslamî nizamı devirmek olmadığını söylediler. Ben ta o günlerde yetkililere söyledim, nükleer enerji bir bahanedir, eğer geri adım atarsanız, Amerikalılar başka bahaneler bulur. Yetkililer bana hayır, öyle değil, diyordu, ancak şimdi gördünüz, öyleydi ve bizim söylediklerimiz doğru çıktı.

İslam İnkılabı Lideri Ayetullah Hamanei ayrıca Amerika’nın İran’ın füze savunma gücü ve İran’ın bölgedeki varlığı yönündeki bahanelerine de işaret ederek şöyle dedi: eğer yarın artık füze üretmeyeceğiz ya da menzillerini kısıtlayacağız derseniz, bu mesele kapanır, ama mutlaka başka bir bahaneyi ve başka bir meseleyi gündeme getirirler, zira onların bizimle kavgaları köklüdür. Amerika İran İslam Cumhuriyeti nizamı ile temelden muhaliftir.

İslam İnkılabı Lideri Ayetullah Hamanei şöyle devam etti:

Amerikalılar bölgedeki bazı rejimleri liderleri gibi sırf onlara itaat eden uşaklar istiyor, fakat İslam Cumhuriyeti kendi izzetini ve İran milletinin izzetini onların yüzüne vuruyor ve bu azameti ve bu onuru onlar tahammül edemiyor.

Ayetullah Hamanei konuşmasının bir başka bölümünde de bazılarının Bercam nükleer anlaşmasına üç AB ülkesi ile devam edilmesini istediklerine işaret ederek şöyle dedi: ben bu üç ülkeye de güvenmiyorum, size de onlara güvenmeyin diyorum. Eğer bir anlaşmaya varacaksanız gerçek ve pratik güvence alın, yoksa yarın bunlar da Amerika’nın bugün yaptığını başka bir yöntemle yaparlar.

Aslında AB izlediği politikaların bağımsız olduğunu göstermeye çalışıyor, fakat bunu sözde değil amelde ispat etmesi gerekiyor.

Avrupa konseyi Başkanı Donald Tusk ise twiter hesabında şöyle yazdı: ABD Başkanı Trump’ın İran ile anlaşma ve ticaret konusunda siyasetleri Avrupa’da müttefik bir eğilimle karşılaşır.

Bu arada Avrupa Birliği Dış Politika Sorumlusu Federica Mogherini de ABD Başkanı Trump Bercam nükleer anlaşmasından çekildiğini açıklamasından sonra yaptığı açıklamada, AB Bercam anlaşmasına bağlı kalmak ve bu anlaşmayı korumakta kararlı olduğunu belirterek Trump’a tepki gösterdi.

Yine AB troykasını oluşturan İngiltere, Fransa ve Almanya da ortak bir bildiride Bercam anlaşmasına bağlı olduklarını vurguladı.

Amerika Başkanı Trump’ın Bercam nükleer anlaşmasından çekilme kararına bir tepki de Cumhurbaşkanı Ruhani’den geldi.

Ruhani, Amerika’nın geçmişte İran milletine ve bölge milletlerine karşı işlediği cinayetlere işaret ederek, Amerika’nın Bercam’dan çekilmesi, zaten daha önce de bu anlaşmada hiç bir yükümlülüklerini yerine getirmediğine bakıldığında hiç bir anlam ifade etmediğini kaydetti.

Ruhani, Bercam uluslararası bir anlaşma olduğunu ve BMGK tarafından 2231 sayılı kararname ile onaylandığını, bu yüzden Amerika’nın bu anlaşmadan çekilmesi, bu ülkenin uluslararası anlaşmalara saygı göstermediğini bir kez daha ortaya koyduğunu vurguladı.

Ruhani, bu andan itibaren Bercam anlaşması İran ve 5 ülke arasında geçerli olduğunu, bu anlaşma +1’ini kaybettiğini, kendisi Dışişleri Bakanlığı’na AB troykası ve Rusya ve Çin ile gerekli müzakereleri yürütmeleri yönünde talimat verdiğini, İran 5 ülkenin işbirliği ile İran milletinin isteği olan hedeflere ulaştıkları takdirde Bercam’da kalacağını, ancak İran’ın çıkarları temin edilemeyeceği sonucuna varılacak olursa, yakında İran milleti ile konuşarak nihai kararı açıklayacağını, bu konuya bundan sonra dünyanın sadece 6 büyük devletinin tutumu açıklık getireceğini keydetti.

Cumhurbaşkanı Ruhani açıklamasının devamında, İran haftalar öncesinden Trump’ın hiç bir uluslararası anlaşmaya bağlı kalmadığı sonucuna vardığını ve buna göre gerekli tedbirlerin alındığını, İran şimdi ABD’siz Bercam’la karşı karşıya olduğunu ve alınan tedbirlerle hiç bir iktisadi sıkıntı ve kaygı söz konusu olmayacağını ifade etti.

Böylece ABD Başkanı Trump’ın Bercam nükleer anlaşmasından çekilmesi ile birlikte bu anlaşma yeni bir aşamaya gelirken, Amerika hakimiyeti için de çatlakların derinleşmesine yol açtı. Amerikalı demokrat senatör Patrick Lihi tepkisini şöyle gösterdi: Trump nükleer anlaşmadan çekilmekle büyük bir hata işledi. Trump seçim kampanyasında verdiği tehlikeli bir sözünü yerine getirdi ve siyasete Amerika halkı ve en yakın müttefiklerimizin güvenliğine öncelik verdi. Bu çok acı bir durum, Amerika sözünden caydı.

Öte yandan New York Times gazetesi de Trump’ın bu kararı bir yandan Amerika’yı müttefikleri arasında inzivaya iteceğini ve öbür yandan Çin ve Rusya ile Bercam yüzünden gerginliklerin artma ihtimali gündeme geldiğini belirtti.

Amerikalı bağımsız senatör Berney Sanders de twiter hesabında Amerika’nın gerçek gücü her şeyi yok etmekte olmadığını, Trump çok farklı ve tehlikeli bir yol izlediğini belirtti.

Demokrat senatör Bob Menendez de Amerika Başkanı Trump bu tehlikeli kararla Amerika’nın milli güvenliğini ve Avrupalı anahtar müttefikleri ile köklü ortaklıkları tehlikeye attığını, Trump bu hatasının sonuçlarının sorumluluğunu kabul etmesi gerektiğini, Bercam’dan hiç bir plan olmaksızın çıkmanın büyük bir hata olduğunu vurguladı.

Bu gelişmeden bir kaç gün önce komik bir şov yaparak Trump’ı hatalarını sürdürmeye teşvik eden korsan İsrail Başbakanı Netanyahu Trump’ın bu kararı açıklandıktan sonra büyük bir mutluluk duydu. Arabistan rejimi ise Netanyahu’dan geri kalmadı bu hatayı kutlayanların arasına katıldı.

Kuşkusuz Trump’ın bu tür hareketleri bölgede direniş eksenine darbe vurmak ve İranofobia projesini yürütmektir. Her halükarda İran’ın bu gelişmeye göstereceği tepki de bellidir. İran’ın kırmızı çizgisi, Bercam’daki çıkarları korunduğu yere kadardır ve bu çizgi aşıldığında İran bir an bile bu anlaşmada kalmayacağı kesindir.

Bu arada İslami Şura Meclisi milletvekilleri İslam İnkılabı Lideri Ayetullah Hamanei’ye bir mektup yazarak İran milleti ve yetkililer düşmanlara gayri meşru taleplerini dayatmalarına asla müsaade etmeyeceklerini vurguladı.