es-SÂFFÂT suresinin 62 ila 68. ayetleri ve tefsirleriyle sizlerle birlikteyiz.

es-SÂFFÂT suresinin 62. ve 63. Ayetleri:

أَذَلِکَ خَیْرٌ نُزُلًا أَمْ شَجَرَةُ الزَّقُّومِ (37:62)

إِنَّا جَعَلْنَاهَا فِتْنَةً لِلظَّالِمِینَ (37:63)

Yani:

Şimdi ziyafet olarak, cennet ehli için anılan bu nimetler mi daha hayırlı, yoksa zakkum ağacı mı?.

Biz onu (zakkumu) zalimler için bir fitne (imtihan) kıldık.

Geçen bölümlerde cennet ehli olanların yararlandığı cennet nimetleri ve refah ve huzurundan söz ettik. Ancak bu ayetler cennet ehli olanların durumunu ve şartlarını cehennem ehli olanların şartları ve durumu ile karşılaştırarak şöyle buyurmakta:

Acaba cennet ehli olanlara verilen meşrubat mı daha iyi yoksa cehennem ehli olanların içtiği zakkum ve acı meşrubat mı daha iyi? Kuşkusuz bu iki durum birbiriyle asla mukayese götürebilecek ve biri ötekinden daha iyi olduğu söylenebilecek konular değildir, zira cehennem esasen refah ve huzur içinde yaşanacak yer değildir ki cennet gibi her türlü refah ve nimetle dolu bir mekanla mukayese edilebilsin. Bu tabirler sadece gafil insanları ikaz etmek ve uyandırmak için kullanılan tabirlerdir, şöyle ki, ey gafiller, eğer yanlış ve şayeste olmayan bir amel yapıyor ve lezzete ve zevke kavuşuyorsanız, bir de bunu cennette ebedi refah ve huzur ve yine cehennemde ebedi azap ve acılarla mukayese edin.

Bu ayeti kerimelerden şunu öğrenmekteyiz.

1 – İşleri birbiriyle karşılaştırırken sadece bu işlerin geçici dünyevi tesirlerine ve sonuçlarına bakmamak gerekir. Bunu yaparken amellerimizin uhrevi mükafatını veya cezasını da düşünmeliyiz.

2 – Cehenneme girmenin kriteri zulümdür. Bu zulüm insanın kendine, başkalarına, Allah’ın dinine veya evliyalara ettiği zulümdür.

es-SÂFFÂT suresinin 64 ila 66. Ayetleri:

إِنَّهَا شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِی أَصْلِ الْجَحِیمِ (37:64)

طَلْعُهَا کَأَنَّهُ رُءُوسُ الشَّیَاطِینِ (37:65)

فَإِنَّهُمْ لَآَکِلُونَ مِنْهَا فَمَالِئُونَ مِنْهَا الْبُطُونَ (37:66)

Yani:

Zira o, cehennemin dibinde bitip yetişen bir ağaçtır.

Tomurcukları sanki şeytanların başları gibidir.

(Cehennemdekiler) ondan yerler ve karınlarını ondan doldururlar.

Bu ayetler zakkum ağacını açıklıyor. Dohan suresinin 43 ila 46. ayetinde de zakkum ağacı hakkında açıklama yapıldığı gibi burada da bu ağaç anlatılıyor. Bu iki ayet grubuna göre zakkum ağacı cehennemde yetişen meyveli bir ağaçtır ve cehennem ehli olanlar acı ve zehir gibi olan bu ağacın meyvelerinden yer. Doğal olarak suyun değil de, ateşin ortasında yetişen bir ağacın meyvesi ateş gibi yakıcı ve zehir gibi olur. Bundan başka bu ağacın meyvesinin kötü kokusu ve kötü tadından başka, Kur'an'ı Kerim bu meyvenin görünüşünü da çirkin ve korkunç ve devin kafasına benzetiyor. Eskiden insanlar devin başını korkunç olarak biliyor, melekleri ise kendi zihinlerinde güzel ve cazip olarak hayal ediyordu. Oysa gerçekte hiç kimse ne devleri ne de melekleri görmüştü.

Bu ayeti kerimelerden şunu öğrenmekteyiz.

1 – Ahiret nizamı, bu dünyanın nizamından farklıdır. Dolaysıyla cehennemin dibinde ve yakıcı ateşin ortasında bitki ve ağacın yetişmesi mümkündür.

2 – Bu dünyada şeytanın emirlerine uyanlar cehennemde yeşil manzaralı güzel ağaçların yerine meyvesi çok çirkin ve tiksindirici olan zakkum ağacı gibi meyvelerden beslenmek zorunda kalır. Bu meyve şeytanların korkunç kafasını andırır.

es-SÂFFÂT suresinin 67 ve 68. Ayetleri:

ثُمَّ إِنَّ لَهُمْ عَلَیْهَا لَشَوْبًا مِنْ حَمِیمٍ (37:67)

ثُمَّ إِنَّ مَرْجِعَهُمْ لَإِلَى الْجَحِیمِ (37:68)

Yani:

Sonra zakkum yemeğinin üzerine onlar için, kaynar su karıştırılmış bir içki vardır.

Sonra kesinlikle onların dönüşü, çılgın ateşe olacaktır.

Doğal olarak zakkum ağacının meyvesini yiyen kimse susar. Bu ayetler ise şöyle buyurmakta:

Zakkum ağacının meyvesinden beslenenler susuzluğunu gidermek için mecburen oldukça sıcak ve yakıcı ve zehirli olan bir suyu içiyor, oysa bu su susuzluğu gidermek yerine daha fazla susatıyor.

Ayetler şöyle devam etmekte:

Onlar bu aşamalardan sonra cehenneme girer. Dolaysıyla zakkum ağacı ve bu ağacın meyvesinden sonraki içilen su cehennem ehli olanlara yapılan ikramdır, hani dünyada konuklar bir ziyafete geldiklerinde onlara yapılan ikramlar gibi zakkum meyvesi ve sıcak ve yakıcı su ikram ediliyor. Şimdi bu zümreye cehenneme girmeden önce bu şekilde ikramda bulunulduğuna göre cehenneme girdikten sonra başlarına gelecekleri iyice düşünmek gerekir.

Bu ayeti kerimelerden şunu öğrenmekteyiz.

1 – Cehennem ehli olanlar cennet ehli olanlar gibi yiyeceğe ve içeceğe ihtiyacı vardır, ancak onların yiyecekleri ve içecekleri asla lezzetli ve hoş değil, bilakis çirkin ve kötü tatlıdır ve onların daha da acı çekmelerine sebebiyet verir.

2 – Fani dünyada karınlarını haramla dolduran ve yüce Allah’ın emirlerine uymayanlar kıyamet gününde karınlarını onlara işkence gibi etki yapan şeylerle doldurur.

3 – Kıyamet gününde vakfeler farklıdır. Cehennem ehli olanlar çeşitli merhaleleri geride bıraktıktan sonra cehenneme girerler.