İran İslam Cumhuriyeti yaptırımlar kaldırıldıktan sonra direniş ekonomisi politikası yönünde adım atıyor ve ülkenin iktisadi ilişkilerinin gelişmesi ve dış politikasında bu hedefe ulaşmaya vurgu yapıyor.

Cumhurbaşkanı Dr. Hasan Ruhani geçen Pazar günü İran’ın yurt dışındaki büyükelçileri ve temsilci heyetlerinin başkanları ile Bercam ve derineşi ekonomisi; fırsatlar ve kapasiteler başlıklı oturumda görüşmesinde Bercam nükleer anlaşmasının başarılı sonuçlarına işaretle, bugün Bercam sayesinde İran’ın nükleer programı hakkında yürütülen yalan temelindeki kampanyanın büyük bir bölümü yok olduğunu, fakat İran milletinin düşmanları terör gibi konuları bahane ederek İranofobi projesini yürüttüğünü, bu komplolara karşı durup adım adım mücadele etmek gerektiğini belirtti.

Cumhurbaşkanı Ruhani Bercam ve derineşi ekonomisi; fırsatlar ve kapasiteler başlıklı oturumda yaptığı konuşmasının devamında İran’ın zengin yeraltı ve yerüstü kaynakları, genç ve yetenekli ve etkili insan gücü ve emsalsiz güvenliği gibi etkenlere işaret ederek, İran’ın yurt dışındaki büyükelçileri ve temsilciler bu kapasiteleri ve fırsatları yabancı yatırımcılara iyice anlatmaları gerektiğini vurguladı.

Oturuma katılan hükümet sözcüsü Muhammed Bagır Nobaht de büyükelçilere ve temsilcilere hitaben yaptığı konuşmasında başka ülkelerin İran ile işbirliğini geliştirmelerinin sonuçlarını açıkladı.

Nobaht, şimdiye kadar Bercam nükleer anlaşmasından sonra üç milyar dolar doğrudan yabancı sermaye cezbini gerçekleştirdiklerini, İran’ın petrol ihracatı da bu anlaşma yürürlüğe girdikten sonra iki kata çıktığını kaydetti. Nobaht, 8 Cumhurbaşkanı, 5 Başbakan, 3 Meclis Başkanı ve 28 Dışişleri Bakanının İran’ı ziyaret etmesi yabancı ülkelerin İran’ın gelişen ekonomisine katılmak istediklerinin işareti olduğunu ifade etti.

Gerçekte Bercam nükleer anlaşması İran’ın başka ülkelerle yapıcı teamüllere başlamasında inkar edilemeyecek etkisi olmuştur. Ancak bazı gözlemciler Amerika’nın sabotajları nükleer mesele ve Bercam anlaşmasıyla doğrudan ilgili olmadığı halde pratikte yabancı bankaların İran ile işbirliği ve teamülünü engellediğini belirtiyor.

İngiliz HSBC bankası geçen hafta İran ile ticari ve mali işbirliğine girmeyeceğini, çünkü Amerika yönetimi Amerikalı olmayan bankaları hala Amerikalı bankalara yasak olan bir işe teşvik ettiğini açıkladı.

Bu gelişmeler, Amerika Dışişleri Bakanı John Kerry geçen hafta Avrupalı bankacılar ve mali kurumların başkanları ile görüşmesinde İran ile işbirliği yapmaları Amerika’nın cezaları kapsamına girmeyeceği konusunda güvence verdiği halde söz konusu oluyor.

İran ve Çin yönetimi geçen hafta petrol, doğalgaz ve petro kimya alanlarında beş yıllık işbirliği protokolü imzaladı.

Şimdi bu konu ile ilgili hazırladığımız raporumuzu sunuyoruz.

İran ve Çin yönetimi geçen hafta petrol, doğalgaz ve petro kimya alanlarında beş yıllık işbirliği protokolü imzaladı. Bu protokol söz konusu alanlarda arama, geliştirme, üretimi arttırma, gerekli teçhizatın imalatı ve özellikle bu alanlarda yatırım gibi başlıkları kapsıyor.

Bu protokole göre İranlı ve Çinli firmalar yaptırımlar dönemindeki deneyimlerinden yararlanmaları gerekiyor.

Hali hazırda Çinli firmaların İran’ın petrol, doğalgaz ve petro kimya projelerine ortak olmaları için gerekli zeminin hazırlandığı ve Çinlilerin de İran’ın yeni projelerine ortak olmak istedikleri anlaşılıyor.

İran dünyanın petrol ve enerji ihtiyacını karşılamakta önemli rol ifa ediyor. Çin Cumhurbaşkanı Tahran’a yaptığı son ziyaretinde İran ile petrol, doğalgaz ve petro kimya alanlarında işbirliğini geliştirmek istediklerini belirtti.

Çin enerji kurumu Başkan yardımcısı Jang Yu Jing bu konuda yaptığı açıklamada, Çinli firmalar İran’dan her yıl 2500 milyon ton ham petrol satın aldıklarını, fakat yeni dönemde İran’ın ürettiği ham petrolün %50 kadarını Çin’e ihraç edilmesini istediklerini kaydetti.

İran petrol Bakanı Bijen Namdar Zengene ise Çin enerji kurumu Başkan yardımcısı ile görüştükten sonra İran devlet radyo televizyon kurumuna vurduğu özel mülakatta, İran’ın politikası da Çin ile petrol, doğalgaz ve petro kimya sektörlerinde işbirliğini geliştirmekten yana olduğunu ve Çin’e stratejik ortak gözüyle baktıklarını belirtti.

Bakan Zengene, Kuzey Azadegan sahasının ikinci ünitesini ve Yadaveran petrol sahasını geliştirme projelerini Çinli firmalara vereceklerini ve Çinli taraflarla kabul edilebilir çerçevelerde çok yönlü işbirliğine hazır olduklarını ve ikili işbirliğini geliştirmek için gerekli esnekliği göstereceklerini, Çinli taralar da kendi meselelerini çözümlemeleri gerektiğini vurguladı.

Bakan Zengene ayrıca iki ülkenin İran’da bu sektörlerde gerekli olan teçhizatı ortaklaşa üretme konusunda müzakere ettiklerini ve bunun yanında özellikle petro kimya projeleri başta olmak üzere çeşitli projelerin mali meseleleri ve finanse edilmesini görüştüklerini ve bazı petro kimya projelerinin Çin tarafından finanse edilmesi konusunda anlaşmaya vardıklarını ifade etti.

Geçen hafta İran petrol bakanılığı ile Çin enerji kurumu arasında bir işbirliği protokolü imzalandı. Protokolün iki ülke arasında enerji sektöründe işbirliğinin geliştirilmesine yardımcı olacağı belirtiliyor.

İran ve Azerbaycan Cumhuriyeti de çeşitli alanlarda ikili işbirliğini geliştiriyor. Geçen hafta İran ve Azerbaycan cumhuriyetinden bazı yetkililer ve tarım ve gıda sanayii sektöründe faaliyet yürüten firmaların temsilcileri Bakü’de düzenlenen iktisadi bir oturumda bir araya geldi.

Oturum İran ihracat ve yatırımı geliştirme vakfının katkıları ve Azerbaycan Cumhuriyeti tarım bakanlığının işbirliği ile gerçekleşti . oturuma İran tarım cihadı Bakanı Mahmut Hücceti, Azerbaycan Cumhuriyeti tarım Bakanı Haydar Esedov ve İran’ın Bakü büyükelçisi Muhsin Pakayin katıldı.

İran ve Azerbaycan Cumhuriyeti başta tarım sektörü olmak üzere çeşitli iktisadi alanlarda işbirliğini geliştirmek amacıyla şimdiye kadar bazı adımlar attı. İran tarım cihadı Bakanı Hücceti, tarım sektörü Tahran ve Bakü arasındaki ilişkilerin gelişmesinde önemli payı olabileceğini açıkladı.

Azerbaycan Cumhuriyeti tarım Bakanı Haydar Esedov da oturumda yaptığı konuşmada, iki ülkeden 80 firmanın temsilcileri ve iki ülke yetkililerinin katılımı, ira nve Azerbaycan’ın tarım sektöründe özel sektörün daha aktif olmasını istediğini ortaya koyduğunu belirtti.

Bakan Esedov İranlı mevkidaşı Bakan Hücceti ile tarım ve besicilik alanlarında işbirliğini geliştirme yollarını ve yine tarım araştırmaları alanında işbirliğini görüştüklerini ifade etti.

Geçen hafta Ortadoğu bölgesinin en büyük demiryolları taşımacılığı fuarı Tahran’da açılış yaptı. Fuarın açılışına uluslararası demiryolları birliği Başkanı, EKO Başkanı, fuara katılan ülkelerin demiryolları firmaları başkanları, Rusya demiryolları Başkanı ve diğer bazı yetkililer katıldı.

İran devlet demiryolları firması Başkanı Muhsin Pur Seyyid Ağai, 4. Ortadoğu demiryolları taşımacılığı fuarının açılış töreninde yaptığı konuşmada, İran Ortadoğu bölgesinde transit alanında özel konumu bulunduğunu ve Doğu Batı koridoru ve yine Kuzey Güney koridoru üzerinde yer aldığını belirtti. Ağai, hali hazırda İran’ın 10 bin 500 km demiryolları ağı bulunduğunu ve yakında 9 bin km daha bu ağa ekleneceğini ve 5 bin km demiryolu projesinin anlaşması nihai aşamasına geldiğini belirtti.

Gözlemciler İran demiryollarının önümüzdeki yıllarda %30’luk yük artışını yakalayacağını, yolcu taşımacılığında de bu büyümenin %18’in üzerinde olacağını belirtiyor.

İran’ın demiryolları alanında en önemli önceliği yeni demiryollarını inşa etmek ve komşu ülkelerin demiryolları ile birleşmektir. İran demiryolları hali hazırda Türkmenistan, Türkiye ve Azerbaycan Cumhuriyeti demiryolları ile birleşmiştir ve yakın gelecekte de Şelemçe bölgesinde Irak demiryolları ve Haf – Harat ekseninde de Pakistan ile birleşeceği anlaşılıyor. İran demiryolları ağı ayrıca Berderabbas, Hürremşehir, İmam ve Emirabad limanlarını birbiriyle birleştiriyor.

Öte yandan İran ve Çin arasında uzanan ve mazisi üç bin yıla dayanan tarihi İpekyolu da iki ay önce bu güzergahın üzerinde yer alan Kazakistan ve Türkmenistan gibi ülkelerin işbirliği ile demiryolu üzerinden yeniden ihya edildi.

Bültenimize iki kısa haberle devam ediyoruz.

Geçen hafta Afganistan Dışişleri Bakanı Salahaddin Rabbani Kabil yönetiminin Çabahar limanından yararlanması için İran ile üçlü bir anlaşma imzalayacaklarını açıkladı.

Kabil’de Dışişleri Bakanlığında düzenlenen bir törende konuşan Rabbani, bir kaç haftaya kadar İran, Afganistan ve Hindistan temsilcileri bu bağlamda bir anlaşma imzalayacaklarını belirtti.

Bir süre önce İran, Afganistan ve Hindistan temsilcileri İran’ın Çabahar limanından yararlanma yönünde bir anlaşmanın taslağını onayladı. Şimdi İran Afgan işadamlarına Çabahar limanında 50 hektarlık bir alan sunuyor ve Afgan işadamlarının bu alanda yatırım yapmaları bekleniyor.

Yine bu hafta Hint okyanusu kıyı ülkeleri serbest bölgeleri başkanları zirvesi da serbest ticari bölgelerde deneyimlerin paylaşımı için 20 üye ülkenin icra heyetleri ve resmi yetkililer ve özel firmaların başkanlarının katılımı ile Çabahar liman kentinde düzenleniyor.

Geçen hafta IMF Başkanı birinci yardımcısı David Lipton üst düzey bir heyet başkanlığında İranlı üst düzey yetkililerle iktisadi meseleleri görüşmek üzere Tahran’a geldi.

IMF heyeti ve heyetin Başkanı David Lipton Tahran’da Cumhurbaşkanı özel kalem müdürü, merkez bankası Başkanı, devlet planlama kurumu Başkanı, petrol Bakanı ve bazı ekonomi uzmanları ve bankacılar ve özel sektörün girişimcileri ile görüştü.

IMF, uluslararası para sistemini gözetleyen uluslararası bir kurumdur. Bu fon dünya ekonomisini öngörmek ve değerlendirmekte de en muteber kaynaklarında biri sayılır. IMF heyetinin İran’a yaptığı üç günlük ziyareti ise İran ekonomisinin fırsatlarını ve kapasitelerini tanıtmak mve küresel ekonomi ile yeniden birleşmesini sağlmak ve uluslararası ticaret alanında günven ortamı yaratmak için uygun bir fırsat olarak yorumlandı. 007