Geçen hafta İran İslam Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti medya organları arasında işbirliğini geliştirme yolları İran’ın Bakü büyükelçisi Cevad Cihangirzade ile Azerbaycan basın konseyi üyelerinin ortak oturumunda ele alındı.

Oturumda İran büyükelçisi Cihangirzade iki ülkenin ortak kültürel değerleri ve iyi ilişkilerine işaretle, bazı çevrelerin iki ülke arasındaki iyi ilişkilerin gelişmesini istemediğini, oysa medya organları Tahran ve Bakü arasındaki ilişkilerin gelişmesinde temel rolü ifa ettiklerini kaydetti.

Büyükelçi Cihangirzade İslam ülkeleri haber ajansları birliği ve ayrıca Hazar denizi kıyı ülkeleri birliğinin kurulmasını desteklediklerini belirterek, Tahran ve Bakü’nün iktisadi işbirliğini geliştirme yönündeki faaliyetlerini anlattı. Büyükelçi Cihangirzade bu bağlamda iki ülkenin demiryollarını Kuzey – Güney koridoru projesi çerçevesinde birleştirmelerini, ortak otomobil firması kurmalarını, İran’ın Azerbaycan cumhuriyetinde ilaç fabrikası açmasını, Bakü’de İran hastanesinin inşaatı gibi faaliyetlere işaret ederek, medyanın bu tür faaliyetleri tanıtmakta etkili rol ifa edebileceklerini vurguladı.

İran ve Azerbaycan Cumhuriyeti arasında gerçekleşen ortak oturumda Azerbaycan Cumhuriyeti basın konseyi Başkanı Eflatun Amaşov da iki ülke medya organları arasında işbirliğini ve İran’a yaptığı son ziyaretinin sonuçlarını anlattı ve Hazar denizi kıyı ülkeleri haber ajansları birliğini oluşturma, İran ve Azerbaycan Cumhuriyeti sınır bölgelerinde ortak gazeteciler derneğini açma, ikili medya zirveleri düzenleme ve gazetecilik branşında öğrenci yetiştirme gibi faaliyetlerden de ikili işbirliği alanları şeklinde söz etti.

Geçen hafta İran İslam Cumhuriyeti bir kez daha Karabağ münakaşasını sonlandırma sürecine katkıda bulunmaya hazır olduğunu açıkladı.

İran’ın Azerbaycan büyükelçisi Cevad Cihangirzade APA haber ajansına verdiği demecinde İran Karabağ münakaşasının çözümü için her türlü yardımda bulunmaya hazır olduğunu belirtti. Cihangirzade, Minsk grubu ve üyelerinin aksine İran onlar gibi olmadığını, çünkü bu sorunu çözmeye hazır olduğunu kaydetti. Karabağ savaşının faydasız ve bölgeyi olumsuz etkileyen bir savaş olduğunu kaydeden Cihangirzade, bölgede işgalciliğin olumsuz tesiri hakkında hiç kuşku bulunmadığını, İran bölgede barış istediğini vurguladı.

Geçen hafta BM genel sekreteri Ban Ki Moon Bakü’de düzenlenen 5. Dünya haber ajansları kongresine hitaben yayımladığı bildirisinde medyanın dünyada sürdürülebilir kalkınma ve barışın inşa edilmesinde rolünü önemli niteledi.5. dünya haber ajansları kongresinin ikinci gününde okunan bildiride BM genel sekreteri Ban Ki Moon medya ve basın özgürlüğü ilkesine saygı duymak gerektiğine vurgu yaparak, haber ajansları nitelikli ve zamanında haber ve bilgileri yayımlamakla küresel gelişmelerde çok önemli rol ifa ettiklerini kaydetti.

Bildiride Ban Ki Moon sansürün, dijital bilgi akışının engellenmesi ve gazetecilerin tehdit edilmesinin olumsuz etkilerine işaretle uluslararası camianın bu tür sorunlara bir çare bulması gerektiğini ifade etti.

BM genel sekreteri Ban Ki Moon ayrıca son onyılda en az 827 gazetecilerin öldürüldüğüne işaret ederek uluslararası camiadan gazetecilik mesleğinin güvenliğini sağlamak için işbirliği yapmalarını istedi.

Bakü kenti 16 ila 18 Kasım 2016 tarihleri arasında 5. Dünya haber ajansları kongresine ve 16. Asya okyanusya haber ajansları OANA genel kurul zirvesine ev sahipliği yaptı.

Geçen hafta Hazar denizi kıyı ülkeleri meteoroloji ve hidroloji kurumlarının başkanları ve temsilcileri Bakü’de düzenledikleri oturumda Hazar denizinde son iklim şartlarını ve hidrolojik dengesini ele aldı.

Hazar denizi kıyı ülkeleri temsilcilerli 21. Meteoroloji, hidroloji ve Hazar denizi çevre koruması oturumunda Hazar denizinde son iklim şartları ve hidrolojik dengeyle ilgili çalışmaları hakkında raporlarını sundu.

Oturuma katılan temsilciler meteoroloji ve hidroloji alanlarında öngörülerini gündeme getirmenin yanında Hazar denizinde meteorolojik ve hidrolojik parametlerin gözetilmesi ve tahmini yönünde ortak bir sistem oluşturmasını da tartıştı.

İran İslam Cumhuriyeti, Azerbaycan Cumhuriyeti, Rusya, Türkmenistan ve Kazakistan, Hazar denizi kıyılarında yer alan beş ülkedir.

Geçen hafta Amerika Dışişleri Bakanı Yardımcısı bayan Bridget Brink geçen Salı günü Bakü’de düzenlediği basın toplantısında Karabağ münakaşasının çözümüne vurgu yaparak bu münakaşa savaşın devam etmesi ile sonuçlanmaması gerektiğini belirtti. Bayan Brink aynı zamanda münakaşanın tarafları da bu münakaşanın her iki tarafın çıkarına olacak şekilde çözümlenmesi üzerinde prensip olarak anlaştığını ileri sürdü.

Brink AGİT’e bağlı Minsk grubunun Amerikalı eşbaşkanı James Varlik’in görevden alındığına işaretle, Amerika yönetimi henüz Varlik’in yerine birini atamadığını kaydetti. James Varlik 21 Kasım tarihinde twitter sayfasında görevinden istifa ettiğini açıklamıştı. Varlik aynı zamanda 31 Aralık tarihine kadar görevini sürdüreceğini belirtti.

Amerika Dışişleri Bakanı Yardımcısı bayan Bridget Brink basın toplantısında önce Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’le görüşmüştü. Azeri lider Aliyev, geçen yaz aylarında bayan Brink’le ikili ve bölgesel meseleleri görüştüğünü hatırlatarak ülkesi ile ABD arasındaki işbirliği yeni Başkan Trump’ın döneminde de devam etmesini diledi.

Amerika Dışişleri Bakanı Yardımcısı bayan Bridget Brink de Amerika yönetiminin Azerbaycan Cumhuriyeti ve bölgedeki diğer ülkelere desteğine vurgu yaparak bu bağlamda sürekli ve uzun vadeli politikalarının takipçisi olduklarını kaydetti.

İki taraf arasında gerçekleşen görüşmede Amerika ile Azerbaycan ilişkilerinin ufku ve karabağ münakaşasının çözüm yolları detaylı bir şekilde ele alındı.

Geçen hafta Azerbaycan Cumhuriyeti devlet petrol firması SOCAR ve Fransa’nın çok uluslu Total firması Hazar denizinde yer alan Abşeron doğalgaz sahasını geliştirme yönünde bir anlaşma imzaladı. Söz konusu anlaşma Fransa’nın Total firması icra Başkanı Patrick Pouyanne ve beraberindeki heyetin Bakü ziyareti sırasında imzalandı.

Fransız yetkili Pouyanne Bakü’da Azerbaycan Cumhuriyeti devlet petrol firması SOCAR Başkanı Ronak Abdullayev ile görüştü. Görüşmede Total firmasının Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Ümid ve Babek gibi Hazar denizindeki diğer enerji sahalarında işbirliği yolları ele alındı.

Abşeron doğalgaz sahası Hazar denizinde Azerbaycan Cumhuriyeti karasularında yer alan önemli doğalgaz sahalarından biridir.

Bu arada bundan önce ve 1997 yılında SOCAR ve Total firmaları arasında imzalanan ilk arama projesinin sonuçsuz kaldığı ve taraflar 2005 yılında anlaşmayı feshetmek zorunda kaldığı da belirtilmelidir. Buna karşın 2009 yılında Azerbaycan Cumhuriyeti ve Fransa doğalgaz kaynakları 350 milyar metreküp ve yan ürünleri 45 milyon ton tahmin edilen Abşeron doğalgaz sahasını geliştirme yönünde  bir anlaşma imzaladı.

Hali hazırda SOCAR ve Total Abeşron sahasında %40 ve Fransa’nın Engi firması da %20’lik payı bulunuyor.

Geçen hafta Tacikistan Dışişleri Bakanlığı, Rusya’nın Tiuman eyaletinde çıkan yangında yedi Tacik vatandaşın hayatını kaybetmesi ve üç vatandaşının da yaralanması konusunda Moskova yönetimini uyardı. Tacikistan Dışişleri Bakanlığı çıkan yangının sebebinin araştırılmasını istedi.  Öte yandan hayatını kaybeden 19 ila 29 yaş arasındaki Tacik işçilerin cenazeleri 23 Kasım’da Tacikistan’a getirildi.

Tiuman eyaletinde yangın olayı 19 Kasım’da yaşandı. Bu hadisenin ardından Rusya polisi bir kişiyi gözaltına aldı.

Tacikistan başta Rusya olmak üzere yurt dışında en çok göçmen işçisi bulunan orta Asya cumhuriyetlerinden biridir. Resmi olmayan verilere göre Rusya’da bir milyonu aşkın Tacik vatandaş çalışıyor ve böylece kendileri ve Tacikistan’daki ailelerinin geçimini sağlıyor.

Geçen hafta Türkmenistan Cumhurbaşkanı Kurban Kulu Berdi Muhammedov’un oğlu Serdar Berdi Muhammedov bu ülkenin parlamentosunun ara seçimlerinde meclise girmeyi başardı. Aşkabat medyası 23 Kasım Çarşamba günü geçtikleri haberde, Türkmen lider Kurban Kulu Berdi Muhammedov’un oğlu Serdar Berdi Muhammedov bu ülkenin parlamentosunun ara seçimlerinde meclise girmeyi başardığını duyurdu.

Türkmenistan milli meclisinde ara seçimler bazı milletvekillerinin üç seçim bölgesinde istifa etmelerinin ardından düzenlendi. Ara seçimlerde Serdar Berdi Muhammedov’dan başka iki yeni milletvekili daha milli meclise girdi.

Bundan önce Serdar Berdi muhammedov Türkmenistan Dışişleri Bakanlığında çalışıyordu.

Türkmenistan Cumhurbaşkanı Kurban Kulu Berdi Muhammedov, 2007 yılında bu ülkenin eski Cumhurbaşkanı Sapar Murat Niyazov’un vefatının ardından düzenlenen cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanarak Türkmenistan’ın bağımsızlığına kavuştuktan sonra ikinci Cumhurbaşkanı oldu.

Geçen hafta Kazakistan medyası bu ülkenin başkente Astana’nın adı değiştirileceğini duyurdu. Kazakistan cumhurbaşkanlığı geçen Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Kazakistan parlamentosu başkent Astana’nın adı bu ülkenin Cumhurbaşkanı Nur Sultan Nazarbayev’in milli lakabına değiştirilmesini onayladığını belirtti. Buna göre Astana’nın adı milletin lideri anlamına gelen El Başı olarak değiştirilecek.

Kazakistan’ın başkenti 1997 yılında Almatı’dan Astana kentine taşınmıştı. Bu değişikliğe Almatı’nın genişlemeye elverişli olmayan alanı, deprem ve siyasi kargaşa ihtimalleri gerekçe gösterilmişti.

Bu arada Kazak lider Nur Sultan Nazarbayev’in muhalifleri Astana’nın adının değiştirilmesini Nazarbayev’den bir kahraman imajı yaratma çabası şeklinde söz etti.

Kazakistan’da yaşanan değişim sürecinin devamında Kazakistan medyası bu ülkede yeni banknotların yürürlüğe gireceğini duyurdu. Haberde yeni banknotların üzerinde Kazakistan’ın 76 yaşındaki lideri Nur Sultan Nazarbayev’in resmi yer aldığı ve 1 Aralık 2016’dan itibaren resmen yürürlüğe gireceği kaydedildi.

Ancak Kazakistan’ın 10 bin tengelik banknotları üzerinde Nazarbayev’in resminin yer alacağının Kazakistan merkez bankası tarafından açıklanması Kazakistan camiasında bazı tepkilere yol açtı. Bazı uzmanlar Nazarbayev’in resminin yeni banknotların üzerinde basılmasını bu ülkede kişiye tapma inancını yaygınlaştırmak olduğunu belirtti.

Ancak Kazakistan merkez bankası Başkanı Daniara Kişiyev, Nazarbayev’in resminin üzerinde basıldığı banknotların yürürlüğe gireceği ile ilgili haberin yayımlanmasından sonra bir açıklama yaparak, bağımsızlık yıllarında Kazakistan’ın tüm kazanımları bu ülkenin ilk Cumhurbaşkanı Nur Sultan Nazarbayev’in çabaları ve emekleri ile elde edildiğini belirtti.

Kazakistan’da 25 yıldır iktidarın başında bulunan Nazarbayev hakkında şimdiye kadar bir çok film yapıldığı ve başkentte onu anlatan bir müze inşa edildiği belirtiliyor.

Kazakistan’ın milli para birimi tenge Rusya’da Ukrayna yüzünden Batı’nın dayattığı yaptırımların ardından yaşanan iktisadi krizden sonra büyük zarara uğradı ve değerini büyük oranda kaybetti.

Nur Sultan Nazarbayev 1991 yılında Kazakistan resmen sovyetler birliğinden bağımsızlığını ilan etmesinden sonra petrol zengini bu ülkede Cumhurbaşkanı seçildi ve şimdi Kazakistan’da ilk kez bir cumhurbaşkanının resmi milli para birimi üzerinde basılıyor.

Geçen hafta bazı Rus medya organları Özbekistan’daki haber kaynaklarına dayanarak Özbekistan’ın merhum Cumhurbaşkanı İslam Kerimov’un kızı Gülnare İslam Kerimova’ın da vefat ettiğini ve gizlice defnedildiğini duyurdu. Rusya’nın ünlü gazetelerinden Moskovsky Kamsamultes, 23 kasım Çarşamba günlü sayısında Gülnare İslam Kerimova gizlice zehirlenerek öldürüldüğünü ve daha sonra da defnedildiğini yazdı. Rus Novoye İzvestia gazetesi de geçen Salı günü Özbekistan’ın Gülnare’si zehirlendi ve mezarı da yerle bir edildi başlığı ile benzer bir haberi yayımladı. Söz konusu Rus gazeteler haberlerini 44 yaşındaki Gülnare’nin defnedilme merasimine katılan ve adını açıklamadıkları bir güvenlik yetkilisine dayandırdı.

Öte yandan Özbekistan’ın vefat eden Cumhurbaşkanı Kerimov ailesine yakın olan ve adının açıklanmasını istemeyen bir kaynak haberi tekzip etti.

Özbekistan’da ünlü bir pop şarkıcısı olan ve 2014 yılından beri mali fesat dosyaları yüzünden ev hapsinde tutulan Gülnare’den İslam Kerimov’un yerine geçmek isteyen güçlü bir aday şeklinde söz ediliyor.

Hali hazırda Özbekistan’da Başbakanı Şevket Mir Ziyayev Cumhurbaşkanı vekili olarak görev yapıyor. Mir Ziyayev cumhurbaşkanlığı seçimleri için adaylığını açıkladı.