Geçen hafta İran milleti İmam Humeyni’nin –ks– eski yol arkadaşlarından birini kaybetti ve yasını tuttu.

Nizamın maslahatını belirleme kurumu Başkanı ve eski Cumhurbaşkanı Ayetullah Haşimi Rafsancani geçen hafta Pazar günü 82 yaşında hakka yürüdü.

İran milletinin Ayetullah Haşimi Rafsancani için düzenlenen cenaze törenine coşkulu katılımı, dünyanın dört bir yanından gelen taziye mesajları ve Ayetullah Rafsancani için anma töreni düzenlenmesi, İran’ın geçen haftaki en önemli gelişmeleriydi. Geçen hafta düzenlenen Ayetullah Haşimi’yi anma törenine katılmak üzere bazı ülkelerden heyetler Tahran’a geldi. Geçen hafta Afganistan icra konseyi Başkanı üst düzey bir heyet başkanlığında Tahran’a bir günlük bir ziyaret düzenledi. Geçen hafta Afrika kıtasından Mali meclis Başkanı da Tahran’ı ziyaret etti. Azerbaycan Cumhuriyeti milli meclisi başkanvekili Ziyafet Asgerov da Tahran’a geldi ve Ayetullah Rafsancani’nin anma etkinliğine katıldı.

Nizamın maslahatını belirleme kurumu Başkanı Ayetullah Haşimi Rafsancani’nin  İslam inkılabı yolunda bir ömür mücadele ve çabanın ve İran milletine hizmetin ardından vefatı sadece İran milletini değil, bu mücahit şahsiyeti tanıyan bir çoklarını derinden üzdü.

Ayetullah Haşimi Rafsancanim mücadele dolu yaşamında dini ilimler ve fıkıh alanlarının yanı sıra siyaset arenasında da inkılapçı ve yılmaz mücadeleleri ile İslam inkılabının zafere kavuşmasında önemli rol ifa etti.

Ayetullah Haşimi Rafsancani, İslam Cumhuriyeti nizamında üstlendiği sorumluluklarını da en iyi şekilde yerine getirdi ve bu açıdan iyi bir örnekti. Ayetullah Rafsancani sulta düzenine karşı mücadelede ve insanları bu konuda aydınlatmakla büyük emek harcadı ve bu özelliği adını İslam inkılabı hareketinin öncüleri arasına yerleştirdi. İslam İnkılabı Lideri Ayetullah Hamanei bu şahsiyetten zalim şah rejimi ile mücadele eden ilk kuşağın eşine az rastlanan ve bu tehlikeli ve onurlu yolda büyük acılara katlanan bir şahsiyet olarak söz etti ve mücadele yıllarda şah rejiminin zindanlarında çektiği acıları ve işkenceleri tahammül ederek ahdinden ve inancından asla taviz vermediğini vurguladı.

Ayetullah Haşimi Rafsancani, İslam inkılabı zafere kavuşmadan yıllar önce zalim şah rejimi ile mücadele eden mücahitlerin saflarına katıldı ve bu yolda bir kaç kez yakalanarak hapse atıldı.

İran’da İslam inkılabı zafere kavuştuktan sonra Ayetullah Haşimi Rafsancani İran’a dayatılan sekiz yıllık savaşta ve İslami Şura Meclisi Başkanlığı koltuğunda ve Cumhurbaşkanı olduğu yıllarda ve daha sonra da bilgeler meclisi başkanlığı koltuğunda ve son yıllarda da nizamın maslahatını belirleme kurumu Başkanı olarak İran milletine büyük hizmetler sundu.

Ayetullah Haşimi Rafsancani 1989 – 1997 yılları arasında sekiz yıl boyunca İran Cumhurbaşkanı olarak görev yaptı. Ayetullah Haşimi Rafsancani İran’ın dış politika alanında da etkili ve tanınmış bir şahsiyetti ve bir çok kez bölge ülkeleri başta olmak üzere İslam dünyasını vahdete kavuşturmak için çaba harcadı. Şimdi de bu mücadeleci şahsiyet karnesi büyük emekler ve çabalarla doluyken hayata gözlerini yumdu. İran milleti Ayetullah Haşimi Rafsancani’nin yadını ve geride bıraktığı değerli mirasını asla unutmayacaktır.

İran İslam Cumhuriyeti Afganistan’da barış, istikrar ve güvenliğin sağlanması için bu ülkeye yardımlarını sürdürecek.

Cumhurbaşkanı Ruhani geçen hafta Afganistan milli vahdet hükümetinin icra Başkanı Abdullah Abdullah’la Tahran’a gerçekleştirdiği görüşmede bu önemli noktaya vurgu yaparak güvenlik, siyasi istikrar ve milli vahdet Afganistan’ın kalkınması ve bu ülkede yaşayan insanların refaha kavuşması için temel şart olduğunu belirterek İran İslam Cumhuriyeti bu yolda Afganistan milleti ve devletine yardımcı olmaya devam edeceğini ifade etti.

İran İslam Cumhuriyeti her zaman Afganistan milleti ve devletinin hamisi olmuştur ve şimdi bu ülkenin yönetimi İran ile kardeş ve dost ülke olarak ilişkilerini tüm alanlarda geliştirmek istiyor. İran’ın güneydoğusunda yer alan Çabahar limanının geliştirilmesi, iki ülke arasında demiryolları bağlarının güçlendirilmesi ve İran demiryollarının Hirat eyaletine balanması, İran’ın Afganistan’ın yeniden inşa edilme sürecine yapmak istediği katkılardır.

İran başka alanlarda da her daim Afganistan milleti ve devletinin hamisi olmuştur. İran savaş yıllarında milyonlarca Afgan mülteciye kucak açtı ki bu da İran İslam cumhuriyetinin Amerika ve İngiltere gibi bazı ülkelerin aksine bu insanlara saygı, kardeşlik ve konukseverlik çerçevelerinde davrandığını ve bu ülkeye yardım etmeyi esirgemediğini göstermektedir. Oysa Amerika ve İngiltere gibi bölgede terör ve radikalizmle mücadele iddiasında bulunan devletler hatta bu alanlarda bile Afganistan’a hiç bir yardımda bulunmadıkları bilinen bir gerçektir. Bu iddianın en somut şahidi, bölgenin ve Afganistan’ın içinde bulunduğu durumdur, nitekim her gün çok sayıda masum insan Afganistan’da Taliban ve IŞİD gibi tekfirci terör örgütlerinin işlediği cinayetlerin kurbanı olmaktadır. Bu yüzden bu sorunlar çözümlenmediği müddetçe sadece Afganistan değil, bölge ülkeleri ve özellikle Afganistan’ın komşularının da huzur ve güvene kavuşmayacakları kesindir.

İran’ın en ilkeli politikası terörle mücadelededir ve terörle mücadele eden ülkelere destek vermekte de kararlıdır.

Bundan başka İran İslam Cumhuriyeti Afganistan ile Çabahar liman kenti üzerinden üçlü transit anlaşması imzalayarak bu ülkeye yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

İslam İnkılabı Lideri Ayetullah Hamanei geçen yılın Nisan ayında Tahran’ı ziyaret eden Afganistan Cumhurbaşkanı Eşref Gani’yi kabulünde belirttiği üzere İran ve Afganistan arasında göçmenler, su, ulaştırma ve güvenlik gibi sorunların tümü halledilebilir niteliktedir ve bu meseleleri büyük bir ciddiyetle ve belli bir takvim çerçevesinde ele almak ve çözümlemek gerekir.

Bu süreçte önemli olan nokta, İran ve bölge ülkeleri arasındaki ikili ve çok yönlü ilişkilerin ufkunda çok değerli fırsatların varlığıdır. Nitekim İslam İnkılabı Lideri Ayetullah Hamanei de bu fırsatların değerlendirilmesine vurgu yapmıştır. Ancak bu işbirliğinin gerçekleşmesi iki ülke yetkilileri arasında imzalanan anlaşmaların yürürlüğe girmesi ve yetkililerin bu anlaşmaları desteklemelerine bağlıdır. Dolaysıyla İran ve Afganistan yetkilileri terör, radikalizm, uyuşturucu madde, göçmenler ve ortak sınırda su kaynakları sorunları gibi konuların çözümünde bölgenin hassas şartlarını gözeterek ortak çıkarlar çerçevesinde çözümü doğruldusunda çaba harcamaları gerekir.

Geçen hafta 6. Bercam ortak komisyonu Viyana’da çalışmalarına başladı. Oturuma İran’dan Dışişleri Bakanı Yardımcıları Abbas Irakçi ve Macid Tahti Revançi katıldı. Oturuma 5+1 grubunu temsilen AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Yardımcısı Helga Schmit ve 5+1 grubunda yer alan ülkelerin temsilcileri katıldı. Oturumda İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif’in AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini’ye ISA yasasının uzatılmasına itiraz ettiği mektubu ele alındı. Bercam ortak komisyonunun altıncı oturumuna katılmak üzere Viyana’ya gelen Dışişleri Bakanı Yardımcıları Abbas Irakçi ve Macid Tahti Revançi, oturumdan önce AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Yardımcısı Helga Schmit’le görüştü. Dışişleri Bakanı Yardımcısı Irakçi WSJ gazetesinin Viyana’da düzenlenen Bercam ortak komisyonu oturumunda ABD’nin Natanz nükleer tesisleri ile ilgili önerisinin kabul edildiği yönündeki iddiasına tepki gösterdi.

Irakçi bu iddiayı reddederek, Bercam ortak komisyonunda ABD’nin değil, İran’ın planı onaylandığını belirtti.

Irakçi, İran’ın planına göre Natanz nükleer tesisleri çökeltilerden temizleneceğini ve böylece İran daha fazla uranyum zenginleştirme imkanına kavuşacağını kaydetti.

2015 yılında Bercam nükleer anlaşması İran ve 5+1 grubu tarafından imzalandıktan sonra İslam İnkılabı Lideri Ayetullah Hamanei Cumhurbaşkanı Ruhani’nin anlaşma ile ilgili yazdığı mektuba verdiği cavapta 5+1 grubunda yer alan bazı tarafların güvenilmez olduğuna dikkat çekti. Ayetullah Hamanei hazırlanan metnin büyük bir titizlikle gözden geçirilmesini ve öngörülen yasal mecrada yürütülmesini ve onaylandığı takdirde de karşı tarafın anlaşmayı ihlal edebileceği tüm muhtemel yolların kapatılması gerektiğini vurguladı.

İslam İnkılabı Lideri Ayetullah Hamanei defalarca Amerika’nın şimdiki zatı da Rigan dönemindeki zatın aynısı olduğunu ve demokratlarla cumhuriyetçilerin arasında hiç bir fark bulunmadığını vurguladı. Ayetullah Hamanei nizam yetkilileri ile görüşmesinde Bercam anlaşmasında karşı tarafın suiistifade edebileceği bir çok muğlaklığın bulunduğuna dikkat çekerek her halükarda İran İslam Cumhuriyeti Bercam anlaşmasını ihlal eden ilk taraf olmayacağını, zira ahde vefa Kur'an'ı Kerim emri olduğunu, fakat Amerika’nın başkanlık adayları Bercam’ı yırtma yönündeki sözlerini uyguladıkları takdirde İran anlaşmayı yakacağını, çünkü bu da Kur'an'ı Kerim’in emri olduğunu vurguladı.

Amerika’nın Wall Street Journal gazetesi konu ile ilgili yayımladığı raporunda Amerika yönetimi uluslararası sıkı yaptırımların yeniden uygulanması için yıllarca zamana ihtiyacı olduğunu, oysa İran nükleer programını yeniden ihya etmeyi bir kaç haftada başarabileceğini yazdı.

Oysa İran her zaman bu anlaşmayı ihlal eden ilk taraf olmayacağını vurguluyor ve anlaşmanın BM güvenlik konseyinin 2231 sayılı kararnamesinde öngörülen mekanizmalara göre uygulanmasının devam etmesini istiyor. Zarif’in Mogherini’ye yazdığı mektupta ve İran heyetinin Viyana oturumda savunduğu tutum da bu görüşe vurgu yapıyor.